Dagboek over de eerste corona-maanden

PROLOOG

Het is vandaag zondag 15 maart 2020. Sedert januari van dit jaar weten we van het bestaan van een nieuw tot voor kort onbekend virus, het Corona-virus, dat sinds twee weken officieel Covid-19 wordt genoemd. In december van vorig jaar waarde het rond vanaf een wilde-dieren-markt in de stad Wuhan in de provincie Hubei in het Oosten van China. Wuhan, ik wist niet dat de stad bestond, telt meer dan 20 (!) miljoen inwoners. De stad ligt in de provincie Hubei met nog eens een veelvoud van die 20 miljoen. Aanvankelijk bagatelliseerden mensen van de Communistische partij  in Wuhan het probleem. Zo kon in luttele weken  een onderschat gevaar daar uitgroeien tot een epidemie. Wuhan werd een soort oorlogsgebied in de strijd tegen een stille, onzichtbare vijand. In een recordtijd werden duizenden Chinezen ziek en een oplopend aantal stierf. Laat en voor velen te laat namen de communistische autoriteiten heel strenge maatregelen om verspreiding van het virus te voorkomen. Grote delen van China en veel steden daar gingen bijna hermetisch op slot.

Ondanks de vele draconische maatregelen verspreidde het virus zich toch vrij snel door China (als gevolg van het Chinese Nieuwjaar) en naar buiten China. Naar Hong Kong, Taiwan, Vietnam, Japan et cetera. Binnen de kortste keren bereikte het ook Europa. Wintersport-gebieden zoals Noord-Italië, werden erdoor getroffen. In sneltreinvaart werden daar velen ziek, honderden, later duizenden in heel Italië overleden. De uitbraak in Italië leek veel op de snelheid van de uitbreiding in China. Voor Europese begrippen ging het erg snel mis in Noord-Italië. Maar het onvermijdelijke gebeurde: de ziekte kreeg heel Europa in zijn greep. Ook Nederland, waar aanvankelijk met name in de provincie Noord-Brabant relatief veel mensen ziek werden. Maar inmiddels is hier nu het hele land in de ban van het virus. Ook Gelderland heeft inmiddels een aantal besmettingen; in het land zijn er nu zo ongeveer 10 mensen overleden. Ik begon te beseffen dat het voor ons allemaal een groot probleem werd.

Op het oog lijkt het nu nog alsof het -zelfs mondiaal- niet om gigantische aantallen ziektegevallen en / of overledenen te gaan. Maar het virus wordt wereldwijd wel gezien als een gevaarlijke sluipmoordenaar. We kenden het niet, virologen moesten aan het werk om te analyseren hoe het virus genetisch in elkaar zit en men is op zoek naar werkzame medicijnen ertegen. Kortom, men vindt dat we met een geheimzinnige kleine onzichtbare vijand te maken hebben. Eentje die de hele mensheid bedreigt, de economie naar de ratsmodee kan jagen en de samenleving compleet kan ontwrichten.

Ik vind het opmerkelijk hoe snel de hele wereld in het geweer komt om de kleine vijand de baas te worden. Ik lees er veel over, kijk naar het nieuws erover en bespreek met de mensen om me heen wat we ervan vinden en wat ons te doen staat. Want sinds midden vorige week konden we er niet meer onderuit. Er is ook voor ons persoonlijk het een en ander aan de hand. Ik moet op persoonlijk vlak ook ineens diverse rare beslissingen nemen die ingrijpen in mijn manier van leven tot nu toe.

Voeg hierbij dat het gaat om een wereldwijd gebeuren, om een proces dat iedereen in de wereld op enigerlei wijze raakt en het zal duidelijk zijn, dat het de moeite waard is om bij te houden wat er van dag tot dag gebeurt. Met dit Dossier Covid-19 stel ik mijzelf in de gelegenheid over een en ander na te denken en verslag te doen van wat ‘we’ er samen van denken, welke stappen we doen om het leven leefbaar te houden. Kortom mijn voornemen is om een kroniek te schrijven over deze unieke totaal ongekende fase in de mensengeschiedenis.

MAANDAG 16 MAART 2020

We werden dit weekend gesommeerd zo veel mogelijk thuis te blijven. Wie meende dat hij verkoudheidsverschijnselen of koorts had moest zichzelf een quarantaine veertien dagen voorschrijven. Van de ene op de andere dag werden ook alle horecagelegenheden, theaters, musea en bioscopen gesloten.  Ik was bij Mariëtte. Maar die werd uitgerekend dit weekend een soort van verkouden en daarmee werd ze ‘verdacht’. We hadden afgesproken dat degene die (nog) nergens last van had dan zou maken dat ie wegkwam en dat was ik. Die afspraak was op zich al raar: normaal blijf je bij de zieke als dat maar enigszins mogelijk is. Dat ik naar huis ging vond ik eigenlijk asociaal; het voelde als verraad.

Maar daar ging ik op de e-fiets door de uitgestorven stad. Aan het einde van de middag had de regering bekend gemaakt dat alles om 6 uur dicht ging. En ik ging op pad om half negen in de avond. Nog nooit heb ik zo’n uitgestorven stad op een zondagavond gezien. Bizar. Over de afspraken die wij, de twee geliefden, moesten maken vertel ik verder meer. Maar nu eerst de weergave van een belangwekkend interview in de NRC. Belangwekkend omdat in een scherp perspectief wordt neergezet wat er gebeurt en gaat gebeuren, respectievelijk kan gaan gebeuren. Na lezing vraag je je af of wij hier in dit land naïef zijn of gelijk zullen hebben dat de soep niet zo heet wordt gegeten….

INTERVIEW MET ROBERTO BURIONI  

(artikel in de NRC, 11 maart 2020)

Roberto Burioni. De bekende Italiaanse viroloog hamert erop dat maatregelen tegen corona snel en streng moeten zijn. „Ik raad aan dat iedereen een klein offer brengt en een paar weken thuis blijft.”

Hij begint met te zeggen dat hij erg weinig tijd heeft, maar één ding wil hij Nederland als een van de bekendste Italiaanse virologen in ieder geval meegeven: onderschat het niet. Hij zegt het nog een keer voordat hij het gesprek afbreekt, omdat hij weer aan het werk moet. ‘’Veel mensen hebben de situatie onderschat. Ze dachten dat het een soort banale seizoensgebonden griep was. Maar dit is anders. Het coronavirus is veel besmettelijker en het grijpt direct het hele ademhalingssysteem aan, zo erg, dat mensen er aan dood gaan.”

Roberto Burioni (1962) is microbioloog en viroloog. Hij werkt aan de San Raffaele universiteit in Milaan. Hij werd in 2016 een nationale beroemdheid door de harde en frontale aanval op de anti-vax beweging. Een jaar later schreef hij het boek Vaccins zijn geen mening: vaccinaties uitgelegd aan wie het niet wil begrijpen.

In een telefoongesprek vanuit Milaan geeft hij aan wat er tot nog toe goed en fout is gegaan in Italië. Dat op 23 februari, een dag na de eerste Italiaanse besmetting en de eerste dode, twee kleinere gebieden in het noorden helemaal zijn afgegrendeld, is „erg effectief” gebleken.

Waaruit blijkt dat?

“Het waren niet zulke grote gebieden, daardoor werkte die afsluiting. Zo kon dinsdag worden gemeld dat er nu in Codogno (het centrum van de veertien dagen afgegrendelde rode zone ten zuidoosten van Milaan, red.) geen nieuwe mensen meer positief zijn getest. Strenge maatregelen helpen. Dat betekent niet dat nu meer en grotere zones helemaal afgegrendeld zouden moeten worden. Op dit moment is het virus daarvoor te veel verspreid. Het gaat er nu om verdere verbreiding van de besmettingen zo veel mogelijk tegen te gaan. Zoals de regering heeft gezegd in haar decreet: binnenblijven.”

De autoriteiten waren niet altijd even helder in hun communicatie. Regiobestuurders zeiden soms iets anders dan ministers. De burgemeesters van steden als Milaan en Bergamo suggereerden aanvankelijk dat het allemaal wel mee zou vallen.

“Politici waren soms ten onrechte geruststellend of bagatelliserend. Het is belangrijk om meteen duidelijk te maken dat we tegenover een erg serieuze bedreiging staan. Dit is een buitengewoon gevaarlijke vijand, een virus dat zelfs het hele gezondheidsstelsel van Lombardije, in mijn ogen een van de beste van Europa, op de knieën kan brengen. Als dat niet genoeg zegt…”

“Allerlei mensen in Italië roepen nu dat ‘Europa’ meer moet doen. „Het is belangrijk dat in Europa één antwoord wordt gegeven op deze crisis. We moeten met een mond spreken, op dezelfde manier reageren. Het is een bedreiging die gezamenlijk moet worden aangepakt.”

“De regering in Rome klaagt dat ze in andere Europese landen moeilijk terecht konden voor gezichtsmaskers en beademingsapparatuur, omdat landen die goederen voor zichzelf wilden houden voor het geval de situatie bij hen uit de hand loopt. Zo’n strijd om de middelen die wij als artsen nu heel hard nodig hebben, dat is niet logisch. Dit kan overal gebeuren en dan moet iedereen elkaar helpen. Op dat punt is nog veel te verbeteren.”

Wat moet Nederland doen?

“Ik raad aan dat iedereen een klein offer brengt en een paar weken thuisblijft. Dat helpt deze epidemie onder controle te brengen, in Nederland, en ook in andere landen in Europa.”

00000000000

Cijfers

Vanmorgen ben ik eerst maar eens even naar de cijfertjes gaan kijken. Het is niet mijn liefhebberij, maar ik moet erkennen dat je er vaak veel wijzer van kan worden door juist cijfertjes op een rijtje te zetten. Dus hier een povere poging van mij om een eerste overzicht samen te stellen over aantallen overleden en besmette personen. En laat ik er gelijk maar bij zeggen: het is te vroeg voor gevolgtrekkingen of zo iets. Hooguit vallen dingen op. Bijvoorbeeld dat die epidemie eerst aarzelend (als je dat zo mag zeggen) op gang komt. Maar na een kleine drie weken gaat het wel erg hard. Cijferlui noemen dat geloof ik ‘het extrapoleren van de cijfers’ en dat wijst op onzekerheid.

Nou, dat klopt wel en dat zie je ook aan het gedrag van mensen. Verwarring is namelijk bij velen het gevolg van die voelbare onzekerheid. En dat schijnt zich te uiten in bijvoorbeeld in het wilde weg hamsteren van notabene wc-rollen, boter en margarine of zakken chips. In de supermarkten hebben klanten van alles in grote getale ingeslagen. Mensen moeten gemaand worden om niet te hamsteren!

De weg van Covid-19 door Nederland

• Op 17 februari 2020 stelt De Volkskrant vast dat er in Nederland nog geen ziektegevallen bekend zijn. Wel zijn er op dat moment wel Nederlanders ziek die zich aan boord bevinden van een paar cruiseschepen
• Op 27 februari blijkt er wel iemand ziek te zijn. In Brabant, een man uit Loon op Zand. De plaatselijke GGD gaat meteen onderzoek doen; dat houdt in: nagaan met wie hij contact had
• In 5 dagen tijd heeft men er nog 17 gevonden, meldt VK op 2 maart
• Op 6 maart is er één patiënt overleden, er zijn 24 mensen besmet
• Op 8 maart zijn er 3 mensen overleden, er zijn nog eens36 mensen besmet
• Op 10 maart zijn er 4 patiënten overleden
• Op 11 maart telt men een totaal van 5 mensen, toename besmettingen 62
• Op 12 maart komen er 86 besmettingen bij
• Op 13 maart blijken er ineens 10 mensen aan het virus te zijn overleden; toename van besmettingen met 115 gevallen
• Op 14 maart komt het aantal overledenen op 12; toename besmettingen 136
• Op 15 maart wordt bekend dat er totaal 20 mensen door het virus bezweken te zijn; er zijn op die dag 162 erkende / bekende besmette mensen  bijgekomen
• Op 16 maart ligt het totaal  aantal overleden op 24; nieuwe besmettingen 278

Dit overzicht maak ik op maandag 16 maart.

We tellen op deze dag 24 doden, en 1413 besmettingen.

Maar het gaat heel hard; want er zullen volgens de experts veel meer mensen besmet zijn dan aan de autoriteiten bekend is. Je schijnt dat getal van 1413 met 6 te kunnen vermenigvuldigen.

De Volkskrant op maandag 16 maart 2020

(een sfeertekening en beschouwing)

OVER UITGAAN IN HET WEEKEND VAN 13, 14 EN 15 MAART

OP ZATERDAG 14 MAART ZATEN DE TERRASSEN AAN DE GROTE MARKT IN GRONINGEN NOG VOL, ONDANKS DE DREIGING VAN HET CORONAVIRUS.

Het kan snel verkeren. Vrijdag belichaamde de caféganger nog de normaliteit, zondag stond hij er gekleurd op als corona-ontkenner. En sprak uit het optreden van het kabinet geen daadkracht meer, maar wankelmoedigheid.

Over een jaar of twintig zullen de redacties van Andere Tijden en OVT ongetwijfeld een keer terugkijken op de grote coronacrisis van 2020. En de kijkers zullen zich verbazen. De vraag is waarover. Zij zullen zich zeker verbazen over de hamsterwoede die Nederlanders opeens in zijn greep kreeg terwijl de distributiecentra nog uitpuilden van deegwaren en wc-papier.

Maar verder is het gissen. Zullen de Nederlanders van 2040 zich erover verbazen dat de scholen dichtgingen, of dat ze juist zo lang openbleven? Dat cafés half maart volliepen of dat het kabinet toen alsnog de cafés sloot? Zijn we in paniek, of dansen we op de rand van een vulkaan?

Feit is dat dit bijzondere tijden zijn waarin normaliteit en alarmisme met elkaar om voorrang strijden en elkaar ook weer voeden. Dat veel cafés in grote steden en in de grensstreek van België – waar de horeca eerder op slot ging – dit weekeinde ‘gezellig druk’ waren, werd aanvankelijk opgevat als een weldadig blijk van ‘business as usual’. Of als een middelvinger naar dat coronavirus. Veel Nederlanders deden waartoe ze na de terreuraanslagen in voorbije jaren werden opgeroepen. Ze gingen zoveel mogelijk door met het leven van alledag. Dus bezochten zij als gewoonlijk cafés, restaurants en bioscopen – waar de stoelen om hen heen tot nader order werden vrijgehouden.

Met dit recreatief gedrag zondigden zij geenszins tegen de richtlijnen die het kabinet vorige week deed uitgaan. Na consultatie van deskundigen legde het de Nederlanders allerlei restricties op, maar die strekten zich op dat moment nog niet uit tot alle uithoeken van de horeca.

Zo’n 70 procent van de Nederlanders was het volgens Maurice de Hond het afgelopen weekeinde nog eens met de tot dan toe getroffen maatregelen. Zij stelden vertrouwen in een overheid die in tijden van crisis weloverwogen maatregelen nam – zich beroepend op autoriteit van de medische wetenschap. De stem van de rede klonk luider dan het alarmisme.

Maar van de normaliteit die na de maatregelen van donderdag nog restte, ging gedurende het weekend steeds minder een kalmerende invloed uit. Ze nam de aandrang om te hamsteren niet weg en ze sterkte velen in de – niet altijd onderbouwde – opvatting dat Nederland te laat en te laks tegen de verspreiding van het virus was opgetreden. In een land waar het vrije weekend altijd uitbundig wordt gevierd, wekte cafébezoek ineens een bijna morele verontwaardiging bij zelfbenoemde ‘caféshamers’. Per tweet nemen zij mensen de maat ‘die hun verantwoordelijkheid niet nemen’ en die onder het genot van een Corona persoonlijk zouden bijdragen aan de verspreiding van het gelijknamige virus.

Waar business as usual vrijdag nog een bezweringsformule was, gold dat zondag voor thuisblijven. BN’ers schaarden zich achter de oproep ‘Lief Nederland, blijf thuis’. De eerste Twittergroepen van thuisblijvers werden geformeerd. De deelnemers koesteren het stille huiselijke geluk en wisselen tips uit over verantwoord vertier in bange dagen.

Intussen werd de wetenschap toenemend meerstemmig. Zaterdag drongen medisch specialisten al aan op sluiting van scholen terwijl zo’n maatregel volgens epidemiologen geen enkel effect zal sorteren. Integendeel: kinderen die zelf nauwelijks ziek worden van het virus zouden er alleen maar hun oppasopa’s en – oma’s mee kunnen infecteren.

Als de wetenschap verdeeld is en de overheid aarzelt, kunnen geruchten al snel doorgaan voor keiharde nieuwsfeiten en rijpt de ontvankelijkheid voor duistere voorspellingen. Toen het kabinet tegen die achtergrond besloot het openbare leven verder aan banden te leggen, sprak daar geen daadkracht uit maar wankelmoedigheid. Het valt te bezien of dáárvan een kalmerende invloed uitgaat.

DINSDAG 17 MAART 2020

Vandaag zijn er in dit land 19 doden bij gekomen en 292 nieuwe bestemmingsgevallen. De totalen: doden 43, bekende besmettingen 1705.

En men blijft maar volhouden dat het er binnen de kortste keren veel meer kunnen worden.

Rutte heeft gisteren de natie als premier ernstig toegesproken. Van zijn lacherigheid van het begin van deze ramp was niets meer over. Want hij weet inmiddels dat het veel langer gaat duren. We moeten meer denken in maanden dan in weken en op termijn misschien zelfs in jaren. Ca. 60% van de bevolking moet/zal ziek worden en dat dan liefst uitgesmeerd over een lange periode. Want dan kan de zorg het nog behappen. En dat aantal van 60% levert (misschien) voldoende groepsimmuniteit tegen het virus op. Ondertussen wordt er over de hele wereld gezocht naar hét medicijn tegen dit virus. Want dat was / is het probleem: we weten nog niet wat echt tegen deze ziekteverwekker helpt. Hij is nieuw en onbekend.

Langzamerhand gaat heel Europa op slot. Spanje, Frankrijk, Duitsland ten dele. Enzovoort. Het protectionisme en nationalisme wordt in de hand gewerkt. Men hamstert in allerlei landen bijvoorbeeld mondkapjes, zoals hier individuen wc-rollen inslaan… De economie wereldwijd stort steeds meer in. Er blijkt overigens heel veel geld te zijn om bedrijven en werkenden van staatswege te ondersteunen. Vanavond worden steunmaatregelen door de regering bekend gemaakt. Dat zal Rutte zelf wel willen doen…. Hoewel die ijdeltuit van een Wiebes zou het ook wel eens kunnen doen. Die heeft zich trouwens onsterfelijk belachelijk gemaakt door te beweren dat zzp’ers daar helemaal zelf voor gekozen hebben. (Dus vul in: zij hebben geen steun nodig; zij zoeken het verder zelf maar uit)

WOENSDAG 18 MAART 2020

DE SPELD / DE VOLKSKRANT: BLIJVEN LACHEN

Hoi! De komende maanden ga ik de wereld rondreizen. Ik begin in China en zie daarna wel waar de wind me brengt. In dit reisblog hou ik jullie van al mijn avonturen op de hoogte.

Dag 1
Vandaag op de grootste vismarkt geweest van Wuhan. Een ongelooflijke plek. Nou ja, vis. Ik zie stekelvarkens, ratten, civetkatten, vleermuizen… Wordt allemaal in de haast geslacht. Het is er goed toeven.

Dag 15

Ik ben van plan rond te gaan trekken in China. Zal ik eerst naar Shanghai gaan of eerst naar Beijing? Laat het weten in de comments!

Dag 40

Toegegeven, het is wat decadent. Maar ik moest zo’n cruise gewoon een keer geprobeerd hebben. Het was erg leuk. Bejaarden zijn heel open en ontvankelijk. Prima sfeertje.

Dag 49

Vandaag komt een droom uit: een bezoek aan het prachtige Italië. Hier ga ik denk ik heerlijk een tijdje blijven hangen.

Dag 73

Ik ben eindelijk aangekomen in Amsterdam. Althans, dat dacht ik. Blijkbaar is Nederland groter dan Amsterdam. Ik ben dus ergens in het Zuiden beland. Het is een bizarre plek vol verklede mensen. Wel gezellig!

Dag 80

Vandaag heb ik Trump gezien! Helaas kon ik hem nog geen hand geven of met hem op de foto. Maar hij wil me erg graag ontmoeten, hoor ik en hij doet er alles aan om het zover te laten komen. Spannend!

————————————————-

Vandaag, woensdag 18 maart zijn er in dit land 15 doden bij gekomen en 346 nieuwe bestemmingsgevallen. De totalen: doden 58, bekende besmettingen 2051.

DONDERDAG 19 MAART 2020

Vanmorgen deprimerend nieuws gelezen. Ik weet niet of het klopt, of waar is of voortvloeit uit de algemene onzekerheid. Rutte had het van de week zo mooi gezegd: via groepsimmuniteit raken we allemaal immuun. Of in ieder geval zal het virus dan veel moeilijker kunnen toeslaan. En dan moesten vooral de jongeren maar besmet raken om te voorkomen dat wij ouderen en kwetsbaren bij bosjes gaan omvallen.

Dit is natuurlijk een misplaatste vorm van wishfull thinking! Maar nu werd vanmorgen van de kant van deskundige virologen (de naam van die Burioni dook weer op) gesteld dat dit onzin is. Want we weten zelfs niet eens of we individueel na een (lichte of zwaardere) besmetting wel immuun zijn geworden. Dus het blijft alleszins koffiedik kijken. Voeg daarbij dat een groot aantal doden in Bergamo (Italië) zijn gevallen, met schokkende beelden van een lange stoet lijkwagens naar crematoria verder weg en bladzijdenlange rouwadvertenties in Italiaanse dagbladen en het zal duidelijk zijn dat het een sombere dag is.

Ik wacht nog maar even met de cijfertjes bestuderen. Dat kan wel aan het einde van de dag. Dat biedt me de gelegenheid om even iets persoonlijks op te schrijven. Want tot nu toe had ik daarvoor geen tijd: te druk met mijn werk als bestuurder hier in  het appartementencomplex en met aandacht voor het arme Velps Middagkoor dat misschien ter ziele gaat, als er lange tijd niet meer gezongen kan worden.

MARIËTTE EN IK

We hebben het zo goed samen, Mariëtte en ik. We hebben inmiddels een stabiele latrelatie. We zijn heerlijk intiem, delen alles, hebben geweldige gesprekken. Nu eens kookt de een, dan weer de ander. We doen veel leuke dingen samen. Zingen, musiceren, concerten bezoeken, af en toe een museum, vakanties bedenken. Ja, we wilden dit jaar zelfs 6 weken eruit, weg uit dit land en naar Roemenië. Een land dat nu de corona uitbraak in mijn verbeelding verder weg ligt dan ooit. Heel de wereld buiten Nederland ligt nu verder weg dan ooit…. Zelfs België en Duitsland.

Maar dit terzijde. Een derde van de week ben ik bij Mariëtte, ongeveer een derde alleen thuis en een kleine een derde is Mariëtte bij mij. En wat een harmonie! Zo kon het gebeuren dat we ons ook bogen over de vraag wat we zouden doen als wij besmet zouden raken. De afspraken waren de volgende: zijn we bij elkaar en we worden beiden ziek dan blijven we bij elkaar. Mankeren we niets, dan blijven we bij elkaar. Maar als één van beiden meent het onder de leden te hebben, dan gaat die in quarantaine en de ander naar huis. Enfin, dat overkwam ons zondag. Ik was vorig weekend bij Mariëtte in Arnhem en omtrent de middag klaagde ze licht over keelpijn en droge hoest, twee van de symptomen. ’s Avonds na het eten hakten we de knoop door en besloten dat ik naar Velp, naar huis, zou gaan. Ik ging met bezwaard gemoed. Het afstand nemen van je geliefde die NB ziek is, voelt heel onnatuurlijk. Bovendien reed ik door een ongewoon lege doodse stad waar wat verdoold nog anderhalve man en een paardenkop rondliep. Verder waren de straten leeg, pleinen leeg; wel overal lichten aan zodat het allemaal duidelijk te zien was: dit land staat in de ‘uit’-stand.

We zijn donderdag 19 maart. Sinds gisteren gaat het met Mariëtte een stuk beter, misschien was het wel loos alarm. Maar we zijn gewaarschuwd.

——————————————

Vandaag, donderdag 19 maart zijn er in dit land 18 doden bij gekomen en 409 nieuwe bestemmingsgevallen. De totalen: doden 76, bekende besmettingen 2460. Deskundigen verwachten volgende week een enorme toename. We zullen zien.

VRIJDAG 20 MAART 2020

Maxi, de gemankeerde kat

Gisteren, donderdag, dacht Mariëtte: ‘Ja, zo kan het niet langer. Ik moet een kat!’ Nou, dan moet je net Mariëtte hebben. Die stapt in de auto, rijdt naar Lindenhout (?) naar een dierenopvangcentrum en schaft zich een poes aan. Maxi, zo hebben we haar genoemd. Een diertje dat in een fokkerij was verwaarloosd. Die kwam richting Mariëtte lopen en keek zo vertederend dat M. dacht: deze poes moet het zijn…

En vandaag is Mariëtte met Maxi naar Velp gekomen. Met kattenbak, voer en de hele poezenhuisraad. Nou, dat werd in huis meteen 3 keer zo gezellig. Dat diertje geeft enorm veel plezier. ‘Ja’, zei Mariëtte, ‘daar is het me om te doen. In deze crisistijd in huis wat meer onbekommerd kunnen lachen om de capriolen van zo’n klein katje’. We praten veel over ‘de toestand’ en hoe wij verder kunnen en moeten. Dit weekend zijn we samen en maandag gaat ze weer naar Arnhem. Maar komt er een lock down, dan kruipen we gauw bij elkaar. Volgend weekend ga ik eerst maar weer eens naar haar, in de Utrechtsestraat. Tenzij wij dus onze hokken in worden gejaagd. We blijven alert; als een van ons beiden het toch (weer) oploopt, wordt er weer gescheiden. Hopen dat dat niet gaat gebeuren, maar we houden er wel rekening mee.

Vandaag zijn er 30 mensen gesneuveld. Dat brengt het totaal in dit land op 106 overledenen. De cijfers van de pers kloppen soms niet meer. Ik geloof dat ze tel kwijt zijn. Totaal 2994 positief getesten. Velen daarvan werken in de zorg.

ZATERDAG 21 MAART 2020

Er zijn vandaag opnieuw 30 mensen overleden, Er zijn 637 nieuwe patiënten bijgekomen. Totaal aantal positief getesten is nu 3631.

Mariëtte dicteert dit vanaf haar laptop vanuit bed. Dit weekend is er toch nog veel bedrijvigheid in de stad, in de winkels (dikke rijen!) en land, en op de stranden. We zijn halverwege de middag naar buiten gegaan. Hè, hè! Daar waren we wel aan toe. De zon scheen. We waren niet de enigen die zin hadden om in de lentezon te lanterfanten. We reden dwars door Veluwezoom Oost, passeerden ettelijke tegenliggers waaronder veel motoren. Iedereen lijkt te doen alsof er niets aan de hand is. Ondertussen hangt de lock down boven ons hoofd . En hier zie je hoe bedrieglijk het gebruik van dat Engelse woord is: klinkt heel  interessant, niks engs aan. Moet je dat eens in gewoon. Nederlands uitdrukken: de hele zaak gaat plat, op slot. Alles gaat dicht. ALLES. En ALLEN erbij. Zie nu al zelfs België!

—————————————————————–

(artikel in de Volkskrant van zaterdag 21 maart)

DE WEEK VAN RUTTE

Het is rond tienen als

premier Mark Rutte

maandagavond

naar huis loopt. Enkele

uren eerder

heeft hij 7,3 miljoen,

voor de televisie gekluisterde

Nederlanders

toegesproken vanuit het Torentje,

nu loopt de VVD’er langs de gesloten cafés

en restaurants van de stad waar hij al

zijn hele leven woont, maar die nog nog

nooit zo stil en verlaten is geweest.

Zijn speech is ‘goed geland’, zo luidt

de conclusie in Ruttes entourage, maar

van echte opluchting is geen sprake. De

meeste betrokkenen hebben zich er al

lang bij neergelegd dat de strijd tegen

het coronavirus, ‘deze nachtmerrie’, zoals

Rutte het zelf noemt, grillig en vol

improvisaties zal verlopen. ‘Van uur tot

uur zal het kijken, passen, meten en anticiperen

blijven’, aldus een bron.

Zo is het de zondag voorafgaand aan

de ‘historische’ toespraak ook gegaan

tijdens een cruciale bijeenkomst in het

Catshuis. Voor de eerste keer komen de

leden van Ruttes war room die ochtend

niet bijeen op de zwaarbeveiligde zevende

verdieping van het ministerie

van Justitie en Veiligheid, maar in de officiële residentie van de premier, ook in

de hoop dat journalisten er geen lucht

van krijgen.

Rutte, de vicepremiers, minister Arie

Slob van Basis en Voorgezet onderwijs,

Bruno Bruins (Medische Zorg) en verschillende adviseurs geven acte de présence. Net als altijd is ook RIVM-baas

Jaap van Dissel aanwezig. Hij spreekt namens  het Outbreak Management Team

(OMT) waar alle relevante specialisten

en experts op het vlak van infectieziektes

zitting in hebben.

AANVULLENDE MAATREGELEN

Van Dissel geeft in het Catshuis als eerste

een presentatie. Hij adviseert dat het

kabinet aanvullende maatregelen

neemt om de verspreiding van het virus

in te dammen: alle restaurants, cafés, coffeeshops, sauna’s etc moeten sluiten dicht.  Wat ontbreekt: het advies om ook scholen te sluiten. Het OMT blijft erbij dat die open kunnen blijven. Meerdere aanwezigen uiten grote twijfels. Ministers met nog jongere kinderen hebben al mailtjes gekregen vande scholen waarin wordt opgeroepen om hun kinderen thuis te houden, ook omdat veel leraren zich ziek melden. Ook minister Slob ziet het verzet groeien. Hij moet later op de dag alweer in overleg met steigerende onderwijskoepels .Ook Bruins staat onder druk: hij moet in conclaaf met de Federatie van Medische Specialisten die ook op eens pleit voor sluiting.

KNOOP DOORGEHAKT

Nog voor die overleggen plaatsvinden,

wordt in het Catshuis al de knoop doorgehakt:

de scholen gaan dicht. Het kabinet

is er simpelweg niet in geslaagd om

de samenleving te overtuigen. Een pijnlijke

conclusie. Premier Rutte heeft die

vrijdag zijn volle gewicht in de weegschaal

gelegd en Nederland opgeroepen

om vertrouwen te hebben in de experts.

Vicepremier Hugo de Jonge heeft

op zaterdag nog het openhouden van

scholen verdedigd. Maar alle verwijzingen

naar de adviezen van experts wegen

niet op tegen de emoties van ouders en

leraren, zo luidt nu de conclusie.

Het beeld van Nederland als ‘een

nuchter volkje’ is eerder in de week ook

al eens gelogenstraft. Rutte en zijn team

worden overvallen door de onrust die

ontstaat als het kabinet op donderdag

afkondigt dat mensen ‘indien mogelijk’

thuis moeten werken. Voor veel Nederlandse

blijkt dat het signaal om te gaan

hamsteren. Er ontstaat vooral een run

op toiletpapier. ‘Dat had echt niemand

voorzien’, erkent een ingewijde.

Rutte, die zelf leiding geeft aan de Ministeriële

Commissie Crisisbeheersing

(MCCb) die minstens twee keer per

week bijeenkomt, denkt dan al langer

na over manieren om het beleid beter

uit te leggen. Voor het weekend heeft hij

al eens hardop gemijmerd over de optie

van een televisietoespraak, maar op zondag in het Catshuis is duidelijk dat

langer wachten niet mogelijk is: voor

het eerst sinds Joop den Uyl in 1973 zal

een premier het volk gaan toespreken.

Rutte en enkele adviseurs beginnen

nog die dag met het schrijven van een

versie. De presentatie die Van Dissel

die ochtend heeft gegeven, dient als

basis. Zo belandt ook de passage over

‘groepsimmuniteit’ in de tekst.

Na de aanvankelijk lovende recensies

leidt juist die term tot onrust.

Vooral buitenlandse specialisten

plaatsen grote twijfels bij de Nederlandse

aanpak die er op gericht lijkt

om niet kwetsbare groepen besmet te

laten raken zodat er meer weerstand

ontstaat.

De meeste betrokkenen houden

nog steeds vol dat de kritiek overtrokken

is, maar een andere ingewijde erkent

dat de term ‘groepsimmuniteit’

misschien te achteloos is geïntroduceerd.

Bijna niemand had er nog van

gehoord en daarom bleef iedereen er

achter ‘haken’.

Rutte en ook Van Dissel moeten

twee dagen later in de Tweede Kamer

uitleggen dat ‘groepsimmuniteit’

geen doel op zich is, maar een bijeffect

van het huidige beleid om ‘maximale

controle’ te houden en kwetsbare

groepen extra te beschermen. Zo verdwijntde onrust weer enigszins.

ONTSLAG BRUINS

Uiteindelijk scharen de meeste oppositiepartijen

zich achter de strategie

van het kabinet, maar nog tijdens het

debat dient zich de zoveelste onverwachte

wending aan. Minister Bruins

van Medische Zorg zakt in elkaar en

dient een dag later zijn ontslag in.

Premier Rutte moet op zoek naar

een vervanger en vindt Martin van

Rijn, een ex-PvdA-bewindspersoon uit

het vorige kabinet waar hij altijd mee

in contact is gebleven, bereid. Het is

niet de eerste improvisatie en het zal

zeker niet de laatste zijn. In de woorden

van een vertrouwelingen van de

premier: ‘We varen in de mist.’

ZONDAG 22 MAART 2020

Er zijn het afgelopen etmaal in Nederland 43 inwoners overleden aan de gevolgen van besmetting met het coronavirus. Sinds 6 maart zijn er nu 179 sterfgevallen door covid-19.  Het aantal nieuwe besmettingen was zondag 537. Dat brengt het totaal op 4204.

De overledenen zijn tussen de 57 en 97 jaar. Een dag eerder was de jongste overledene van het virus nog 63 jaar en de oudste 95 jaar.

Mariëtte en ik hebben een heel rustige zondag thuis bij mij doorgebracht. Ik heb wel twee momenten gehad waarop ik bang werd Stel: ik loop het op. En stel: dat het uit raakt met Mariëtte. Stel: het virus ontrooft haar! Nou dat levert maar één ding op: Angst. Maar we hebben er indringend over gepraat en weer veel over onszelf ontdekt: de angst voor verlies, maar ook gelaten kunnen zijn als het je overkomt, omdat door het noodlottige toeval jij ‘het’ natuurlijk (ook) kunt krijgen. En daar kun je dan ook niks aan doen. Noodlot bestaat!!

De autoriteiten hebben nu ook door dat er veel mensen in dit land zijn die de maatregelen en waarschuwingen aan hun laars lappen. Maandag wordt er overlegd: bestuurders van de grote steden met de regering. Nou, dan weet je het wel: maandagavond zullen wel strengere maatregelen worden afgekondigd.

MAANDAG 23 MAART 2020

ALLE    BIJEENKOMSTEN    TOT    1 JUNI    VERBODEN

Ze worden nu nog strenger: nog net geen lock down

Het kabinet scherpt de maatregelen tegen het coronavirus verder aan. Zo worden alle evenementen tot 1 juni afgeblazen en kunnen gemeenten boetes opleggen. Dat maakte het bekend tijdens een persconferentie na afloop van een crisisberaad. Het kabinet-Rutte heeft maandagavond de voorlaatste stap gezet naar een volledige lock down. Nederlanders mogen uitsluitend nog alleen of met kinderen naar buiten gaan, kappers en nagelstudio’s moeten dicht en supermarkten gaan ‘een scherp deurbeleid’ voeren, dat door de politie wordt gehandhaafd.
Vier ministers uit het kabinet maakten de aanscherpingen maandagavond bekend tijdens een persconferentie waaruit vooral schrik bleek. Premier Rutte zei met zichtbare woede zich geërgerd te hebben aan beelden in het weekend van met name jongeren (‘een paar gladiolen’) die onverschilligheid toonden en relativeerden: ‘Ach, ik ben niet zo bezorgd.’  Rutte prees het gros van de Nederlanders, dat zich aan de afspraken houdt. ‘Maar helaas, het geldt nog niet voor iedereen. Er zijn zelfs ‘schijt aan corona-feestjes’. Asociaal, dat moet stoppen.’ Hij noemde de nieuwe maatregelen ‘een intelligente lock down’.

Burgemeesters krijgen met een noodverordening de mogelijkheid stranden, boulevards en campings te sluiten. Samenkomsten, ook thuis, moeten beperkt blijven tot maximaal drie bezoekers die minstens anderhalve meter afstand houden. Dat geldt tot 1 juni, waarmee het kabinet onverhoeds een geheel nieuwe peildatum in de openbaarheid bracht.
‘Ik realiseer me dat dat hard zal aankomen’, zei minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid), ‘maar we moeten onszelf op dit punt disciplineren: op locaties en in het openbaar vervoer.’
De politie gaat op de aangescherpte maatregelen handhaven en kan forse boetes uitdelen (van 400 euro voor particulieren tot 4.000 euro voor bedrijven) voor wie de regels op groepsvorming en afstand houden overtreedt.
Als de nieuwe maatregelen leiden tot rijen bij de supermarkt of andere winkels, moeten mensen ook buiten afstand houden. Geen Doden Herdenking op 4 mei, alle activiteiten rond 75 jaar bevrijding op 5 mei gaan ook niet door.
De voorschriften voor thuisquarantaine worden bovendien verscherpt, zei minister De Jonge (Volksgezondheid), ‘om de gezondheidszorg in de benen te houden. Het virus verspreidt zichzelf niet, mensen doen dat.’ Als een van de gezinsleden koorts heeft, blijft vanaf nu het hele gezin thuis. Ruim voor de tot nu toe genoemde datum van 6 april zal het kabinet duidelijk maken hoe lang Nederland nog in belangrijke mate op slot blijft, met name ook voor horeca en onderwijs.
De nieuwe besluiten kwamen na overleg van de Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCb). Daarvan is Rutte voorzitter. De andere deelnemers zijn de vicepremiers De Jonge, Koolmees en Schouten, minister Grapperhaus, de vandaag beëdigde, nieuwe minister voor Medische Zorg, Van Rijn, en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid.

Zondag al zei Grapperhaus in Een Vandaag het ‘beschamend en helemaal verkeerd’ te hebben gevonden dat mensen in het achterliggende weekend, met name zaterdag, massaal naar park en kust waren getrokken. ‘Hou je aan de instructies. Ga echt zo min mogelijk je huis uit.’ Gemeenten als Noordwijk en Zandvoort sloten zondag parkeerplaatsen af en plaatsten waarschuwingsborden langs toegangswegen: ‘Blijf weg’.

Ook burgemeesters waarschuwden zondag. In Buitenhof deed burgemeester Halsema van Amsterdam een beroep op de eigen verantwoordelijkheid om afstand te houden en drukke plekken te mijden. De Rotterdamse burgemeester Aboutaleb zei zondagavond in Nieuwsuur dat een contactverbod wat hem betrof ‘in beeld kwam’, om ‘onzorgvuldig en ongedisciplineerd gedrag’ tegen te gaan. ‘De premier heeft gesproken, de koning heeft gesproken, de burgemeesters spreken. Doe het jezelf niet aan, doe het de samenleving niet aan. Blijf thuis.’
Eerder maandag maakten de 600 kappersvestigingen van Kappersunited uit eigen beweging al bekend hun zaken te sluiten. Dat was volgens het rijksinstituut voor volksgezondheid RIVM niet nodig, maar het werd volgens de kappersorganisatie steeds moeilijker klanten gerust te stellen over de voorgeschreven anderhalve meter afstand. De brancheorganisatie van supermarkten CBL kondigde aan dat vakkenvullers speciale hesjes gaan dragen met de tekst ‘Hou voldoende afstand’.
Opmerkelijk is dat de Nationale Politie zondagavond in Op1, bij monde van commandant Max Daniel, nog zei dat de politie niet bezig was met mensen te corrigeren en dat een samenscholingsverbod ‘ingewikkeld om te handhaven’ zou zijn. De Tweede Kamer debatteert donderdag opnieuw met het kabinet over de bestrijding van het coronavirus.

Vandaag komt er meer duidelijkheid over onder meer het doorgaan van de examens. Dat laat het ministerie van Onderwijs weten, nadat meerdere onderwijsvakbonden en scholenkoepels vanavond hebben aangegeven in ieder geval de eindexamens niet meer te laten doorgaan nu het kabinet de maatregelen rond het coronavirus heeft aangescherpt.

Alle bijeenkomsten zijn tot 1 juni verboden. Er geldt geen ondergrens meer van honderd personen.
Burgemeesters mogen met noodverordening sneller optreden en locaties sluiten.
Politie mag ingrijpen als groepen van drie of meer personen geen 1,5 meter afstand houden.
De quarantaineregel wordt aangescherpt: als een gezinslid koorts heeft, blijft iedereen thuis.
Er kunnen boetes worden opgelegd aan mensen die zich niet houden aan de maatregel en aanwijzingen. Die kunnen variëren van 400 tot 4.000 euro.
Kappers, schoonheidsspecialisten en nagelstylisten moeten hun zaak tot 6 april hun zaak sluiten.
Voor scholen en horeca blijft de situatie hetzelfde: die blijven in elk geval tot 6 april dicht.

De kille cijfers van deze maandag

Vandaag zijn er zijn in Nederland 34 inwoners overleden aan de gevolgen van besmetting met het coronavirus. Sinds 6 maart zijn er nu 213 sterfgevallen door covid-19.  Het aantal nieuwe besmettingen was maandag 545. Dat brengt het totaal op 4740.

DINSDAG 24 MAART 2020

Vandaag zijn er alweer 63 mensen overleden aan de gevolgen van het virus. Totaal nu 276. Aantal bevestigde besmetting stijgt met 811 naar 5.560

Mijn stemming wisselt nogal dezer dagen. Soms ben ik blij. Blij over mijn innige vriendschap met M., blij over het goede contact met een aantal van mijn kinderen, blij dat het met allemaal goed gaat voor zover ik op de hoogte ben. Maar ik ben ook somber soms. Over dat binnen zitten, over het niet-fysieke sociale contact. Ik mis het contact met veel mensen, met mensen van de kapel en het koor. Ik kan niet gewoon vergaderen etc. Ik ben soms bang. Het virus is een sluipmoordenaar, las ik. Het kan zomaar toeslaan ook al neem je nog zo veel voorzorgsmaatregelen. Ik moet ook wel lachen om de vele grappen die ook gemaakt worden. Over het hamsteren van toiletrollen bijvoorbeeld. Mijn dierbare schoonvader Bram van 86 jaar schreef er dit weekend zelfs een column over. (…..)

WOENSDAG 25 MAART 2020

De cijfers: 80 mensen overleden. Totaal tot nu toe 356 personen. Het totaal aantal positief geteste patiënten is nu 6579.

DONDERDAG 26 MAART 2020

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 78 meldingen gedaan van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 434.  In totaal zijn nu 2151 Covid-19-patiënten opgenomen in een ziekenhuis. Toename aantal positief geteste patiënten: 1019 personen en daarmee gestegen naar 7431.

Deze dag lijkt er toch ook een serieus lichtpunt te zijn: iets minder doden en  iets minder besmettingen. Wel zijn er veel patiënten opgenomen in ziekenhuizen en dat baart medici en politici zorgen. Hebben ze wel genoeg bedden en medische apparatuur. Straks, want ze verwachten eind mei  de/een piek in het aantal opnames als gevolg van een soort na-ijleffect.

BRABANT

Brabant, waar alle narigheid begon en waarover aan het begin van de week nog werd gezegd, dat de ziekenhuizen daar het niet aankonden, meldt nu dat het wel gaat lukken. Onder meer door de overplaatsing van een groot aantal patiënten naar andere delen in het land.

Ook dat vind ik een lichtpunt. Nu moet nog blijken of die paar lichtpunten blijven schijnen en dat hun licht sterker wordt. Wat helemaal positief kan blijken is dit:

De tabel met het aantal nieuwe ziekenhuisopnames biedt inmiddels een iets optimistischer plaatje: de stijging van het aantal nieuwe opnames vlakt af, gisteren werden er 154 patiënten in het ziekenhuis opgenomen, een dag eerder waren dat er nog 260. En nu maar duimen draaien…

VRIJDAG 27 MAART 2020

Ik werd vanmorgen om 5 uur wakker. Ik wilde nog wel slapen, maar dat lukte niet. Te veel gedachten in mijn hoofd. En daarvan zet ik er nu een paar van op papier voor zover ik ze me nog herinner. Want het geheugen van mij is net een zeef.

• Al eerder vannacht bedacht ik me dat het nu wel leuk is dat er 10 mensen in Den Heuvel vrijwilliger willen zijn. Maar het moet niet vrijblijvend zijn. Daarvoor zijn de tijden te dreigend en veel bewoners in Den Heuvel te oud. Dus kwam het volgende plan in mij op:
• Alle vrijwilligers schrijf ik aan met dit plan: geïnventariseerd wordt wie er 70 jaar en ouder is binnen ons wooncomplex. Vervolgens krijgen vrijwilligers één tiende deel van deze medebewoners toegewezen. De vrijwilliger gaat zijn ouderen daarna op een aansprekende manier verrassen, nl met een boeketje, een ruikertje of iets dergelijks met daarbij een persoonlijk kaartje. We zitten met de gedragsregel: we houden anderhalve meter afstand. Dus: vrijwilliger gaat met presentje en kaartje naar de flat van toegewezen oudere, belt aan. Houdt gepaste afstand! Als de senior de deur opent, wijst de vrijwilliger op het boeketje en kaartje. De tekst is iets in de trant van: “Namens de bewoners van Den Heuvel bied ik u een bloemetje aan! Plus een kaartje. Dat moet u even lezen!” op het kaartje staan naam, appartementsnummer en telefoon-nummer(s) van de vrijwilliger en de mededeling dat hij/zij binnen Den Heuvel hem/haar zal helpen, wanneer dat nodig mocht zijn. Als de bewoners niet thuis zijn, legt de vrijwilliger boeket en kaartje voor de deur. Daarmee is een eerste contact gelegd tussen vrijwilliger en oudere bewoners en zijn we af van het onpersoonlijke en de vrijblijvendheid.
• Inmiddels reageerde Monique, bestuurslid in spe, positief oop mijn idee en breidde het uit naar alle bewoners. En ik vind dat ze wel een punt heeft. Wie is er vandaag de dag niet eenzaam hier?! En hoeveel extra moeite kost het….?
• Voor mij persoonlijk hadden mijn hersenen ook nog het nodige in petto: ik hoorde verhalen over oudere mannen die plotseling dood gaan door het coronavirus, Kerngezonde mannen die echt nog wel heel wat jaartjes hadden kunnen doorgaan. In Zoetermeer, of all places, stierf iemand van 87 jaar binnen 24 uur. Vlak daarvoor volgens dochter en schoonzoon nog kerngezond. Zelf word ik dit jaar 77. Op deze leeftijd overleed vader Engel. Nou ben ik op dezelfde leeftijd veel gezonder dan hij toen was in 1990. Maar dat zeg vandaag de dag niets. Zie het bovenstaande.
• We zijn in een tijdperk beland dat meer lijkt op de Middeleeuwen dan we beseffen. In de eerste plaats hebben we heel snel te maken gekregen met een besmettelijke ziekte die ergens veel weg heeft van de zwarte dood, de pest. Dat was in de veertiende eeuw. Tot nu toe hebben we er geen remedie tegen. Idem in de Middeleeuwen. Dit virus gaat over de hele wereld; dat gold toen ook. Het ging toen tenminste over heel Europa. Heel veel doden toen, daar wordt nu ook voor gevreesd. Er zijn natuurlijk verschillen. Wij kunnen het monster bekijken onder heel goede microscopen en veel wetenschappers zijn naarstig op zoek naar een geneesmiddel en reken maar dat dat gevonden wordt.
• Wat het afdoende geneesmiddel betreft: als een fabrikant het heeft, wil hij er zo veel mogelijk aan verdienen. Miljarden waarschijnlijk… We zullen maar zeggen dat dit een van de naweeën van het kapitalisme is. Daartegen komt nu veel verzet en terecht. Zelfs de liberalen gaan overstag. Zoals ook de staat veel meer de leiding heeft in de bestrijding van het virus en de regie heeft bij het voorschrijven van gedragsregels en de toepassing en handhaving daarvan. Ja, wat dat betreft veranderen de tijden ook in positieve zin razend snel. Ieder voor zich en God voor ons allen, dat kan dus niet meer. Misschien komt er wel een heel andere maatschappij voort uit deze crisis.
• Okay, aanvankelijk hadden die leiders in China misgekleund in december en begin januari. Maar toen ze zagen dat ze zich vergist hadden zijn ze er met draconische maatregelen toch in geslaagd vrij snel het tij te keren. Petje af voor hun aanpak. Daar kunnen we toch veel van leren: bijvoorbeeld dat de staat de baas is in zo’n crisis, dat alle middelen uit de kast moeten worden gehaald, onconventionele middelen ook, idem maatregelen. Helaas is meer controle van iedereen nodig etc. En de technologie daarvoor is er ook. Ook misschien wel helaas, maar we moeten toch wat… En daar schemert dus misschien wel een fundamentele verandering van ons leven na de crisis.

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 112 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 546 In totaal zijn nu …. Covid-19-patiënten opgenomen in een ziekenhuis. Toename aantal positief geteste patiënten: 1172 personen en daarmee gestegen naar 8603

ZATERDAG 28 MAART 2020

Een kleine bespiegeling

Ik ben vandaag bij Mariëtte, we hebben het weer gezellig samen. Poes in de buurt die onvermoede geintjes uithaalt. Soms gedraagt ze zich als een hond: maak een propje, gooi het weg en roep: ‘pak het propje!’. En verdomd ze gaat het halen en brengt het bij je terug, zodat jij het weer kunt weggooien etc…. Met een centimeter speelt ze misschien nog wel liever. Liggen we in bed, komt ze die in bed brengen; want daarmee wil ze spelen, dwz een van ons gooit de centimeter weg en zij haalt die dan weer op. Idioot slim, eigenlijk. Op zulke momenten is de dreiging van de crisis even ver weg. Maar pak de zaterdagkrant en je staat weer oog in oog met slecht nieuws.

Het aantal doden stijgt nog steeds. Ik heb niet de indruk dat er sprake is van een afname. Ook neemt het aantal bevestigde besmettingen toe. Even opzoeken.

De cijfers: 93 mensen overleden. Totaal tot nu toe 639 personen.

Het totaal aantal positief geteste patiënten is nu 9762. Een toename met 1158 personen.

Het totaal aantal gemelde patiënten dat in een ziekenhuis is opgenomen (geweest): 2954, sinds gisteren een toename van 454 personen.

Ik realiseer me zo langzamerhand dat die cijfers niet zo veel zeggen. Belangrijk is of die curve ophoudt met stijgen, afvlakt zoals ze dat noemen. Als dat aantoonbaar gebeurt, neemt het gevaar van besmetting (langzaam) af. Maar ik zie dat nu dus niet terug in die cijfers…. Af en toe slaat moedeloosheid toe, dat kan niet anders. Maar gelukkig hebben we ook nog veel om te lachen

ZONDAG 29 MAART 2020

Vandaag zijn Paul en Margreet jarig; en morgen Ivy, alweer meer dan twee jaar de vriendin van Engel. In wat voor omstandigheden vieren die drie hun verjaardag? Paul heeft zijn gezinnetje, Tina en de drie zonen, Boris (7), Merijn (6) en Thomas (3 maanden). Dan zijn ze met z’n vijven, dat kan nog net. Zegt de regering. Tegen families wordt geloof ik gezegd dat ze met niet meer dan vijf personen bi elkaar mogen zijn. (…) De kinderen daar in Steenderen zullen er niet veel van merken. Paul en Tina proberen modelouders te zijn. Ze zijn voorstanders van thuisonderwijs. Ik vind ze erg van ‘zelf gekozen isolement’ zijn. Dus je zou zeggen: zij treffen het… Maar toch, ik begrijp dat ze het zwaar hebben met die drie kleintjes. Nou, dat is niet zo gek, dunkt me.

Margreet, een heel lieve goeie oude bekende/vriendin van de klarinettenclub van vroeger. Ik heb haar gefeliciteerd, maar nog niets van haar gehoord. Dus vraag ik me nu helemaal af: zou het wel goed met haar zijn?? Want, zo gaat dat in deze bizarre en onzekere dagen. Of, neem Jerry uit de Zaanstreek, m’n trouwe makker van B&B, die nu weg is bij de AKZO en terug is naar de Zaan. Werd vorige week ziek, erg ziek. Heel goed mogelijk dat hij het Covid-19-virus heeft opgelopen. Ik maak me om hem enorme zorgen. En dat gaat zo maar door….

De cijfers van zondag: 123 mensen overleden. Totaal tot nu toe 752 personen.

Het totaal aantal positief geteste patiënten is nu 12.595. Een toename met 1629 personen.

Het totaal aantal gemelde patiënten dat in een ziekenhuis is opgenomen (geweest): 4012, sinds gisteren een toename van 529 personen.

Het weekend met Mariëtte was troostend. Wat is het geweldig om juist nu zo’n fijne stabiele vriendschap te beleven. We hebben zo veel gemeen en dat is geweldig. Ook aan het van elkaar verschillen beleven we plezier. Want dat levert goede gesprekken op, die heel erg nodig zijn. We kunnen kritisch zijn naar de ander, en eerlijk; wanneer er iets is komen we ermee voor de draad. Desnoods zeggen we een enkele maal de ander hard de waarheid. Dan praten we ‘het’ uit zorgen ervoor dat het probleem uit de weg wordt geruimd. Ik merk dat ik daardoor als persoon groei. Deze relatie is de vriendschap geworden waarop ik hoopte, waarnaar ik meer dan drie jaar streefde. Na de scheiding van Marjan is het een ware zoektocht geweest waarin aanvankelijk Elly en Marijcke als ware antagonisten hoofdrollen hebben gespeeld, maar tenslotte was het Mariëtte die ik nu toch echt kan zien als de ware.

Echte vrienden heb je in deze crisis hard nodig. Ze zijn onmisbaar: er is ware vriendschap nodig om op een verantwoordelijke wijze op afstand van elkaar te blijven vanwege het besmettingsgevaar; daarnaast moet je elkaar zo veel mogelijk steunen. Om een goeie vriend te zijn moet je nu meer moeite doen om sociaal  te zijn. Dat is het nieuwe in deze tijd.

Mariëtte is me nu  het meest nabij. We delen lief en leed. En die dienen zich voortdurend aan. De crisis is als een noordwester storm waarin je constant diep gaat en hoog, deint naar stuurboord en bakboord. Er moet gehoosd worden want er plengen tranen van verdriet, soms lijkt het een uitzichtloos gebeuren te worden, deze crisis. Vertwijfeling ligt op de loer. Dan moet je toch vergezichten van hoop kunnen schetsen voor jezelf en voor wie je dierbaar is. Elkaar bemoedigen is heel belangrijk, ideeën opperen over hierna. Hoe wordt het leven na de coronacrisis? Anders maar ook goed?

In de krant staat veel om te lezen, te veel soms. Er is mondiaal zo veel nieuws over corona. Dat werkt ook wel ontmoedigend, dan moet je de krant weg zappen en wat anders gaan doen. O ja, vergeet het belang van bewegen niet, fysiek bewegen. Ik blijf ochtendgym doen en ga weer regelmatig wandelen. Allerlei activiteiten staan in een nieuw kader: je moet overal op een veilige afstand staan en bewegen ten opzichte van anderen. Je kunt ternauwernood je geliefde kussen…. Zo voelt het. En dat is natuurlijk absurd. Soms denk ik: nou, als het zo moet/wordt, dan ga ik liever dood.

LENTE Bericht in Nu.nl op 31 maart: De lente is sinds het begin van de metingen nog nooit zo zonnig begonnen in Nederland. Het aantal uren zonneschijn kwam de afgelopen elf dagen ruim boven de 100 uit.

‘’Het oud worden’’ staat voor mij in een nieuw perspectief. Het streven om zo oud mogelijk te worden ebt wat weg: als ik ‘corona’  toch oploop en ernstig ziek word, kan ik beter maar dood willen gaan, want stikken lijkt me wel het laatste waarnaar ik verlang. En door deze ziekte kán je al heel snel in een terminale fase belanden waarbij de kans groot is dat je (bijna) stikt. Dan zou je beademd moeten worden; maar je longen -want daar gaat het om- hebben het dan al zo zwaar (gehad) dat je er ernstige conditionele schade aan overhoudt mocht je het overleven. Moet ik dat nou nog willen? heb ik me afgevraagd. Dit is geen prettige bespiegeling, het gaat over het herijken van levensdoelen. Dat is door de crisis onafwendbaar. Nou daar laat ik het maar even bij….

De cijfers van maandag: 287 mensen overleden. Totaal tot nu toe 1039 personen.  Het totaal aantal positief geteste patiënten zou nu 12.595 zijn. Een toename met 1104 personen. Maar de cijfers kloppen vaak niet, dat heeft allerlei oorzaken. Op dit moment interesseert dat me allemaal niet zo. Het beeld is divers: door een deel van de cijfers meent men dat het langzaam (!) afvlakt, maar andere cijfers laten pieken zien. Er worden steeds meer mensen positief getest, bijvoorbeeld omdat er intensiever wordt getest. En in Brabant worden misschien wel minder mensen opgenomen in ziekenhuizen, maar elders neemt dat aantal juist toe. Zeg maar, Noord- en Zuid-Holland en Gelderland lopen 2 weken à een maand achter op Brabant.

Vanavond heeft de regering bekend gemaakt dat de kleine lock down (want dat is het) met zijn best wel strenge maatregelen wordt verlengd tot 28 april. Dat zegt ook wel iets. Ze zeggen er zelfs bij dat ze een totale lock down niet kunnen uitsluiten. En dan zijn de rapen gaar!

MAANDAG 30 MAART 2020

Column van Bert Wagendorp 

(Alleen Bert kan wat er nu gaande is en op ons af kan komen zo goed duiden!)

De wereldvermaarde viroloog en medisch onderzoeker Jaap Goudsmid hield zondag in Buitenhof een bevlogen pleidooi voor uitgebreid testen op het coronavirus, zodat we ‘op feiten gebaseerde maatregelen’ kunnen nemen. Ook pleitte hij voor een track-en-trace-systeem en de oprichting van een internationaal ‘superlaboratorium’, waar virologen samenwerken met natuurkundigen, genetici, economen en andere wetenschappers: de pandemie heeft veel meer aspecten dan alleen gezondheid.
Prima. Dat we corona met feiten te lijf moeten gaan, lijkt me evident. Gebeden zijn ook goed, evenals de zegen van de paus, maar het effect daarvan lijkt zich te beperken tot versterking van de moraal en niet van het immuunsysteem, zoals blijkt uit de corona-uitbraken in de bijbelbelt.
Feiten moet je verzamelen en de verzamellust van feitenjagers is onverzadigbaar. Elke reeks feiten wekt nieuwsgierigheid naar de erachter liggende feiten, etc. Vroeger leidde dat tot chaos en totale verwarring, tegenwoordig hebben we algoritmen en supercomputers. Mits gevoed met voldoende feiten verschaffen de algoritmes je mogelijk levensreddende inzichten, onder meer over individuen die onmiddellijk moeten worden geïsoleerd.

In een stuk in de Financial Times schreef Yuval Noah Harari dat de coronacrisis ons voor twee dilemma’s stelt: 1. nationalistisch isolement of internationale samenwerking en 2. een totalitaire aanpak met dwangmaatregelen of nadruk op de eigen verantwoordelijkheid.

De combinatie van massaal testen, een uitgebreid volgsysteem en de totalitaire aanpak is vermoedelijk het effectiefst tegen pandemieën. Voorwaarde is dat we niet te moeilijk doen over vrijheid en privacy; die zullen helaas op grote schaal worden beperkt en geschonden.

Bij Eva Jinek kwam vrijdag een in dit verband nuttige case voorbij. Peter van der Voort van het UMC in Groningen en ic-vraagbaak Diederik Gommers waren te gast. Van der Voort liet ‘adipositas‘ vallen, wat ‘zwaarlijvigheid’ bleek te betekenen. Bijna alle coronapatiënten op zijn ic hadden er last van; hij vermoedde een verband. Gommers bevestigde dat 80 procent van de coronapatiënten die aan de beademing liggen te zwaar is.
Mocht onderzoek uitwijzen dat de zwaarlijvigen niet hoefden te worden beademd wanneer ze een gezond gewicht zouden hebben, dan leidt dat tot ethische complicaties. Kysia Hekster hoeft in dat geval geen dagelijkse stand-up meer te doen over het ic-beddentekort, de kern van de hele crisis. Er zou nog altijd een probleem met corona zijn, maar met veel minder slachtoffers.
Ik vind (in principe) dat iedereen over zijn eigen lichaam gaat. Roken, drinken, schransen, be my guest. Althans, tot een van mijn geliefden dringend een ic-bed nodig heeft en die allemaal zijn bezet door zwaarlijvige coronapatiënten. Dat zal zeker ten koste gaan van mijn liberale opvattingen en solidariteit. De filosoof Beate Roessler zei zaterdag in de Volkskrant: ‘Onze vrijheid wordt altijd door allerlei verplichtingen ingekaderd.’ Waarom, zou je je kunnen afvragen, dan niet de verplichting verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen gezondheid?

Politici zullen alles doen om herhaling van de pandemiechaos te voorkomen, ook omdat hun kiezers dat eisen. En als Goudsmids supercomputer, superlab en supersurveillance – plus alle nieuwe controlemechanismen – daaraan kunnen bijdragen, dan komen ze er. Daar ruilen we, vermoed ik, graag een flink deel van onze privacy voor in.

DONDERDAG 2 APRIL 2020

Ik heb de cijfers een paar dagen niet bijgehouden. Dat komt mede door de verwarring en onduidelijkheid van die cijfers. Daarom nu een andere aanpak. Wat ik nu schets is het beeld dat vandaag uit de pers komt. Samengevat komt het hierop neer: het afvlakken, de crisis is (misschien) over zijn hoogtepunt heen, lijkt al een paar dagen bezig. Vanaf het begin van de week, zeg maar. Dat is natuurlijk goed nieuws: je moet het zo lezen dat nu statistisch gezien één besmet persoon gemiddeld minder dan één persoon besmet. Het is even doordenken, maar als dat doorzet loopt dat besmetten van heel volksstammen geleidelijk terug naar misschien wel nul..! Hoera, zou je zeggen, licht aan het einde van de tunnel.

Maar er zijn vooralsnog heel veel mensen besmet, worden ziek, worden erg ziek en moeten worden opgenomen. Dan moet er ruimte zijn in een ziekenhuis, maar daar heb je nu het probleem dat ze daar te weinig kamers, bedden, apparatuur etc. dreigen te hebben. Er wordt met man en macht aan gewerkt om overal de boel medisch en verpleegkundig goed draaiende te houden. Ik begrijp dat het met name daar spannend is.

Wie oud en gebrekkig is is de klos: bij zo’n nijpend tekort aan beschikbare bedden, beademingsapparatuur en intensive care-voorzieningen, leggen die het loodje: nu worden ze (soms?) nog geholpen, maar het is duidelijk dat artsen toch ook al wel soms oordelen dat deze of gene patiënt niet meer te redden is. Zou hij of zij ziek zijn geworden in een andere tijd, geen crisis dus, dan was er nog redding mogelijk geweest, maar nu gaat de duim van de dokter naar beneden…

Persoonlijk ‘leed’

Gisteren kreeg ik het flink te kwaad. Ergens in het begin van de avond voelde ik me niet goed. Ik had een beetje ondertemperatuur. Maar, het is zo’n spannende en zenuwslopende tijd dat me algauw de gedachte bekroop: zou ik het coronavirus ook hebben? Ga ik erg ziek worden, hoe snel? Wordt dit einde oefening? Enfin, ik was bij Mariëtte en alleen al haar aanwezigheid was troostend en kalmerend; maar ja, je denkt ook: stel ik sterf, dan laat ik haar alleen achter. Dus zo troostend is het nou ook weer niet. Bovendien weet je dat gewoon dood gaat en gewoon begraven worden er niet meer in zit. Dan denk je aan de toestanden die dat gaat geven voor je dierbaren. Kortom, ik besefte: ik moet toch nog beter de zaak regelen voor als het mis gaat. Ik ga dat nu op korte termijn doen. Gelukkig ben ik een heel einde met die voorbereiding. Tot voor kort dacht ik nog: het heeft niet zo’n haast. Maar nu ben ik daar niet meer zo zeker van….

Inmiddels heb ik mijn Laatstewilbeschikking van de week  geactualiseerd

Luc dHertevelt publiceerde het volgende gedicht op Facebookl

Heintje

Ik ben me duchtig aan ’t vervelen
want niemand wil met me spelen.
Mijn zeis brengt hen waarschijnlijk teveel vd wijs
dus zit ik maar wat te schommeldromen.

Ik kan nochtans snedig uit de hoek komen,
Als ze me wat beter zouden kennen,
dan zouden ze wel aan mijn gevoel voor humor wennen.
Sommigen beschouwen andersdenkenden te banaal,
voor hen bouwden de engelen dan maar een apart filiaal.
Maar eerlijk? Iedereen die het goed bedoelt mag er in,
alleen dus niet in die ene zaal.

Rijken proberen me soms zelfs om te kopen
beloven me om zich opnieuw te laten dopen.
Ik beken hen een beetje te plagen als ze me om uitstel vragen
Ik beloof hun een extra dag voor elke spontane lach.
Wat heb je aan zulke symbolische daad
als je wel kunt lezen maar de boodschap niet verstaat ?

Men geraakt ook niet in de gratie door eeuwige reïncarnatie.
Je kan jezelf slechts bewijzen
door je in DIT leven naar een hoger niveau te hijsen
Mijn zeis zorgt voor een enkele reis
Bent u aan het eind van uw bobijntje?
Dan hou ik u niet langer aan het lijntje

Onze stiel gaat van vader op zoon,
je wordt er niet vrolijk van
maar het is wel een zeker loon

Tekst : Druppels

ZATERDAG 4 APRIL 2020

Hoe is de toestand nu? Het is buiten prachtig lenteweer geworden. Iedereen wil er eigenlijk uit. Maar het mag niet. Tenminste, een klein rondje alleen of met z’n tweeën mag nog net. Maar je voelt je bijna schuldig als je buiten loopt.

Met een stel andere vrijwilligers heb ik vandaag alle bewoners van ons appartementencomplex een lentegroet gebracht, een bloemetje in een potje. Het wordt zeer gewaardeerd. Hoewel, maar een paar bewoners melden je dat. De rest hoor je niet. Maar ja, dat is ook de bedoeling, kun je zeggen. Binnenblijven, je niet laten zien. Voor iemand als Geert-Jan, mijn buurman die vorige maand huismeester is geworden, is het wel heel moeilijk: die kan volgens mij echt niet alleen zijn. Hij babbelt bijna dwangmatig met iedereen. Nu wordt ie soms gemeden. Arme Geert-Jan.

Op Nu.nl lees ik dat het dodental gestegen is met 164. Het totaal komt daarmee op 1651 overledenen. Nog eens 336 coronapatiënten belandden in het ziekenhuis. Op de ic-afdelingen van de verschillende ziekenhuizen liggen 1360 patiënten, dat zijn er 36 meer dan vrijdag.

ZONDAG 5 APRIL 2020

Het is een prachtige zonnige dag. De eerste 100% echte lentedag, want de temperatuur schommelt om  de 20 graden en dat is dit jaar voor het eerst. De autoriteiten zijn als de dood dat de Nederlanders en masse uit hun spelonken komen en gaan picknicken en buiten uitgebreid van het weer gaan genieten. En natuurlijk moet er gefoerageerd worden. Dus!

Tot verbazing van velen blijken we in heel korte tijd de nieuwe maatregelen geaccepteerd te hebben en -wat belangrijker is- er ons ook naar te gedragen. Dus het gezag is blij. Ook vandaag zijn de cijfers niet alleen maar somber makend.

Er zijn vandaag 253 patiënten opgenomen, officieel geregistreerde COVID-19 patiënten. Het laagste aantal sedert 24 maart. Dus zou je kunnen zeggen dat het afvlakken echt wel bezig is. Maar al dagen houden ze een flinke slag om de arm. Het totaal aantal geregistreerde personen met corona in Nederland bedraagt nu 17.851. Dat zullen er veel meer zijn, die wel ziek zijn, maar niet getest.

Het aantal overledenen bedraagt 115, ook een lichte daling. Totaal aantal overledenen is tot nu toe: 1766.

De ic-bedden vormen een apart probleem. Omdat veel corona-patiënten lang op de ic moeten liggen, blijven er zorgen over de stand van zaken met betrekking tot beschikbaarheid van ic-bedden en ic-voorzieningen in de diverse ziekenhuizen. Ik las van de week dat de piek hier pas eind mei (!) wordt verwacht.

Nu maar hopen dat ik niet zelf met mijn verjaardag in een ic-bed lig!

(27 mei: 77 jaar, dik behorend tot de risicogroep )

Tante Wil

Vanmiddag belde Mariëtte me op om de situatie van tante Wil te bespreken. Wil is 98 jaar en al geruime tijd zwaar dement. Ze wordt verzorgd in Polderburen in Almere, een verzorgingshuis voor zwaar demente mensen. Ik denk dat ze daar alweer 3 jaar wordt verzorgd.

Wil is terminaal geworden. Heel ernstige constipatie wordt haar noodlottig. Misschien is ‘noodlottig” niet het juiste woord, of misschien ook wel. Maar constipatie betekent voor deze bejaarde demente patiënt: heel erg pijn hebben. Met een klisma probeert men haar ontlasting weg te krijgen. Ook dat geeft ernstige pijnen en dit duurt al vele maanden. Ik denk dat men er in Polderburen niet goed raad mee weet. Mariëtte belde me om te vertellen dat ze daar nu eindelijk gaan nadenken over palliatieve sedatie en medicatie die toch echt onverbiddelijk zullen leiden tot het overlijden van Wil.

Wat heeft dit met de coronacrisis te maken? Alles. De zoon en dochter van Wil, Jan en Ineke, die in Frankrijk wonen, zullen niet naar Nederland kunnen reizen. Frankrijk zit -denk ik- nog potdicht. Dus die kunnen niet bij hun moeder zijn in haar laatste uren. Zij kunnen misschien een overlijdensadvertentie opstellen, maar ze kunnen niet naar de uitvaart van hun moeder. De 98-jarige had haar lichaam willen afstaan aan de wetenschap. Maar dat gaat waarschijnlijk niet door. Dan moet ze gecremeerd worden, nemen we aan. Hoe zal dat gaan, nu er veel overledenen zijn in dit land? Begrafenisondernemers zijn overbelast. En dan moet de kamer van Wil nog ontruimd worden. Gaan wij dat doen? En hoe? Mogen we er wel in die inrichting?? Kortom, zie hier de indirecte gevolgen van deze viruscrisis.

DINSDAG 7 APRIL 2020

Angst

Af en toe bekruipt me angst, onbestemde angst. Zo maar, ineens, plotseling als een spook in de nacht. Een beetje kriebel in de keel is voldoende om het te vrezen: misschien ben ik nu wel aan de beurt om eerst een beetje ziek te worden, beetje koorts, een beetje pijn in mijn keel. Maar dan wordt  het plotseling erger en erger. Het wordt hoge koorts en dat gaat niet over. Moeite met slikken, moeite met adem halen. Enfin vul verder maar in.

Ik had dat gisteren. En daar moet je mee oppassen: geen paniek, dat is namelijk heel ongezond. Dus de geestkracht aangewend en de zinnen verzet. Wat anders gedaan. Eigenlijk maakt het niet uit wat: lezen, taart bakken, vriendin bellen, muziek maken. Ik weet niet eens meer waarmee ik de zinnen heb verzet. Maar opeens waren kriebel en angst weg en kon ik weer gewoon doorgaan met leven.

Dat soort angst hebben meer mensen in deze tijd, heb ik begrepen. Dus het is sowieso helemaal niet iets om je voor te schamen. Integendeel. Ik heb de indruk dat het juist verstandig is om juist nu overal honderd procent eerlijk met elkaar over te spreken. Zo vind ik het juist nu vanzelfsprekend om Kees Jan, Paul, Allison en Nynke van tijd tot tijd te vragen hoe het met ze is en met de kleinkinderen. Tot voor kort vond ik dat moeilijk, nu kan ieder moment voor iemand in de familie het laatste zijn. Dat was onder normale omstandigheden ook wel zo, maar nu ben ik me er meer van bewust. Dus wil ik ze juist nu laten weten dat ik om hen geef net als om Janneke, Marjolijn en Engel. Je bewustzijn van het ultieme karakter van deze crisisperiode leidt tot grotere neiging tot oprechtheid….

Er zijn vandaag 292 patiënten opgenomen, officieel geregistreerde COVID-19 patiënten. Men benadrukt nog steeds dat het afvlakken echt wel bezig is. Maar al dagen houden ze ook een flinke slag om de arm.

Het totaal aantal geregistreerde personen met corona in Nederland bedraagt nu bijna 20.000. Dat zullen er veel meer zijn, die wel ziek zijn, maar niet getest. Er zijn weinig nieuwe zware coronapatiënten bijgekomen, nl. 15, die zijn opgenomen op de intensive care. Dat is minder dan ze vreesden! Het totaal aantal is nu 1424.

Het aantal overledenen bedraagt 234, een groot aantal deels vanwege een aantal late aanmeldingen uit het weekend . Totaal aantal overledenen is tot nu toe: 2101.

Bij monde van Rutte is ons vandaag door de overheid meegedeeld dat de maatregelen tot eind april van kracht blijven. Hij noemt die maatregelen een intelligente lock down. We weten ondertussen heus wel wat we niet en nog wel mogen doen; maar ze zijn bang dat we door de positieve geluiden overmoedig worden. Dus dat heeft Mark krachtig ontmoedigd…. 21 April horen we meer over maatregelen ná 29 april.

WOENSDAG 8 APRIL 2020

Er zijn vandaag 308 coronapatiënten in ziekenhuizen opgenomen.  Het aantal mensen op de intensive care is met 16 afgenomen en staat nu op 1424. Het is de eerste keer dat ik lees dat het aantal patiënten daar minder is geworden. Het kan ook zijn dat die afname mede te danken is aan het feit dat er ook Nederlandse patiënten in Duitsland worden opgenomen. Hoe groot het totaal aantal geregistreerde personen met corona in Nederland is heb ik niet kunnen achterhalen. Dat zullen er inmiddels veel meer zijn, maar er wordt nu veel meer getest en ze kunnen het dus kennelijk niet meer goed bijhouden.

Het aantal overledenen vandaag gemeld bedraagt 147. Totaal aantal overledenen is tot nu toe: 1913.

Koorts

Vanmiddag ging ik naar Mariëtte, mijn geliefde. Ze was jarig: 75 jaar geworden vandaag! Ik had een kwarktaart gemaakt en een medaillon gekocht. Mariëtte was blij met de taart en met het medaillon. De taart was ook heerlijk en het sieraad  stond haar mooi. Nu draagt ze een kleine beeltenis van mij daarin en dat sieraad ligt op haar borst.

We waren blij met elkaar zoals we dat eigenlijk bijna altijd zijn; we dronken en dineerden een Indische rijsttafel die we zelf bij Restaurant Batavia bij het station zijn gaan halen. Want de restaurants zijn dicht, maar afhalen kan nog wel. Die maaltijd was natuurlijk veel te veel, maar heerlijk. Na het eten ging Mariëtte bellen met vriendinnen en ik ruimde zorgvuldig op. De afspraak was dat we een aflevering van The Crown zouden gaan zien: de huiskamer als bioscoop.

Halverwege de film voel ik me ineens koortsig.  Ik blijk lichte verhoging te hebben en voel me, nu ik achter mijn computer dit tik, ook echt een beetje ziek. Het gekke is dat ik er vrij gelaten onder ben. Je weet dat het kan gebeuren, het idee went. Ik geloof dat Mariëtte ongeruster is dan ik. Maar ik dacht: ik meld het maar even. Nu maar zien wat er gaat gebeuren.

Mariëtte bracht me naar Velp en vroeg wat ik nu ging doen. Enfin, dat werd dus sinasappels persen en opdrinken, uitkleden, dit tikken, rugzak uitpakken, temperatuur nog eens meten en dan het bed in. Nog een heel programma.

Morgen zien we wel verder.

Middenin de nacht wakker geworden. Ik voelde me koortsvrij. Dus toch maar even de temperatuurmeter erbij. Bleek ik 36.5 te hebben. Toen heb ik tevreden maar wat gedronken en ben weer gaan slapen. Eenmaal echt wakker heb ik me opnieuw getempt voor de controle. Nu was het 36.8, het hele normale, zal ik maar zeggen.

DONDERDAG 9 APRIL 2020

Er zijn vandaag donderdag 237 coronapatiënten in ziekenhuizen opgenomen. Totaal aantal opgenomen coronapatiënten bedraagt 7972 Het aantal mensen op de intensive care is een beetje toegenomen.

Het aantal overledenen vandaag gemeld bedraagt 148. Totaal aantal overledenen is tot nu toe: 2396.

Een emailbericht van een oud-collega

Vanmorgen ontving ik van oud-collega Cora van Mulligen een lief email-bericht. Ik neem het hier op, omdat het een schril licht werpt op onze huidige leefsituatie:

Lieve Cees,

Hoe houd jij je tijdens deze noodgedwongen isolatie?? Jouw activiteiten zullen ook wel allemaal plat liggen, veronderstel ik?

Is de T van LAT-relatie nog in praktijk te brengen? Niets voor jou, lijkt me, om in semi-quarantaine te zijn. Nou ja, voor niemand is het leuk, maar voor een actief persoon als jij lijkt het me nog lastiger. Heb je er al een mouw aan weten te passen?

Hier is het leven ook saai geworden. M’n sport ligt plat en het koor ook in z’n geheel. Onze Mattheus Passie van zaterdag jl. ging uiteraard niet door. En het is nog maar de vraag, wanneer we weer actief mogen worden; ik vrees pas in september weer.

Ik ben inmiddels wel zo ver, dat ik weer op bezoek ga bij mensen. Zeker nu je buiten kunt zitten en als je afstand houdt, moet dat m.i. toch mogelijk zijn. Bovendien is de situatie in Bergen stabiel wat betreft het aantal geregistreerde patiënten.

Maar wat is het saai geworden in het dorp! Normaal bruisende terrassen, alles weg! Heel naargeestig. Meeste winkels ook dicht; hoe is dat in Velp?

Als alleenwonende is het zeker niet gemakkelijk, maar ik tel m’n zegeningen. Je zult maar gedwongen thuis zitten in een slecht huwelijk zitten of met gedragsgestoorde kinderen…

Cees, ik hoor graag van je!                                                    Groeten en liefs, Cora                            

Het is een pareltje dit emailbericht. We wonen ver van elkaar. Ik in Velp, Cora in Bergen-Binnen. Ze kent me door en door, haar veronderstellingen zijn niet zo gek. Maar ik realiseer me, dat ik me zodanig behoorlijk aan de situatie heb aangepast dat ik het minstens net zo druk heb als in het vroegere normale leven. Ik doe extra bestuurlijk werk voor ons wooncomplex Den Heuvel en idem voor het Velps Middagkoor. Daarnaast schrijf ik dit dossier en er staat nog een autobiografische tekst op stapel. Ik probeer klarinet en saxofoon te spelen Daar heb ik nauwelijks tijd voor; hetzelfde geldt voor het lezen van (dikke) romans. Trouwens, dat laatste kon ik toch al niet zo goed. Maar dit terzijde. Ik kom eigenlijk tijd tekort.

Cora beschrijft haar situatie scherp: geen sporten meer, geen koor, geen uitvoering van de Mattheus Passie. En de sfeer in het dorp: saai en stil, dat bruisende Bergen. Ik was er nog met Mariëtte op nieuwjaarsdag. Ook toen was het er stil, maar wel levendig in cafés en restaurants. In Velp is het niet anders, ook hier is het stil en saai. Wie zich in de openbare ruimte bevindt, doet moeite om de anderen te mijden; want we moeten anderhalve meter uit elkaars buurt blijven. We wennen eraan, maar het blijft voorlopig nog vreemd. En dat terwijl heer Rutte waar en wanneer hij maar kan benadrukt dat we op weg zijn naar een anderhalvemetermaatschappij of anderhalvemetereconomie. Mijn spellingscorrector kan het niet aan, dat woord; maar ik typ het expres. Je zult zien dat deze woorden een van dé woorden van 2020 gaan worden. Bovendien handig met scrabblen en dat gaan we natuurlijk vaker doen tijdens coronatijd…

Interview met arts-filosofe Marli Huijer

(De Volkskrant 9 april 2020)

Op de vraag of het doel de middelen heiligt in de strijd tegen corona, valt de hoogleraar filosofie en oud-Denker des Vaderlands Marli Huijer even stil. ‘Ik weet eerlijk gezegd niet eens wat het doel is. Proberen we te voorkomen dat het aantal ic-bedden vol raakt? Proberen we te zorgen dat zo min mogelijk mensen besmet raken? Of willen we dat niemand sterft aan corona?’

We proberen ‘de curve af te vlakken’, zodat de zorg niet overvraagd wordt. Op die manier hopen we het aantal coronadoden zo laag mogelijk te houden?

‘Maar dat roept onmiddellijk vervolgvragen op. Waar sterven mensen precies aan, wat is een corona-sterfgeval? En als mensen niet nu op de ic sterven, maar aan een andere aandoening over drie weken of een half jaar – tellen zij dan ook mee?
‘Feitelijk wil je weten hoeveel extra levensjaren je wint met de huidige ingrijpende maatregelen, maar die som is pas járen later te maken. Het kan zo zijn dat er in 2020 niet de gebruikelijke 150 duizend mensen sterven, maar 155 duizend. En wat nu als er het jaar erop 145 duizend mensen sterven? Daar komt nog bij dat door het uitstellen van andere behandelingen ook extra levensjaren verloren gaan. Ik vind dat de overheid expliciet moet benoemen wat het precieze doel is. Want dat is, en ik zeg het nog maar een keer, nu niet helder.’

U stoort zich aan het noemen van het aantal ic-opnamen en sterftecijfers, zei u bij Nieuwsuur.

‘Het publiek wordt dagelijks om de oren geslagen met coronacijfers, maar wat zeggen die cijfers, en hoe moeten we die plaatsen in het perspectief van het gegeven dat het leven weinig zekerheden kent, behalve de onherroepelijke komst van de dood?
‘Als ik lees dat de gemiddelde leeftijd van de gestorvenen 82 jaar is, wat weet ik dan? Moet ik het dan minder erg vinden? We worden geacht iets te kunnen met zo’n getal, maar dat kunnen we niet.
‘Vooropgesteld, ieder mens moet de mogelijkheid hebben om niet vroegtijdig te sterven. Maar uiteindelijk kunnen we er niet omheen dat doodgaan bij het leven hoort. Het lijkt alsof we dat niet langer accepteren. We leven zo veel langer dan voorheen, maar het is natuurlijk nooit genoeg. Alleen al dat oorlogsjargon, de ‘strijd’ en ‘frontlinies’ tegen corona. Het gaat volgens mij om een ander, onderliggend gevecht dat we op voorhand verliezen: dat tegen onze sterfelijkheid.’

De filosoof maakte de afgelopen week met haar dochter een wandeling in het park. Op gepaste afstand, zonder de gebruikelijke omhelzing of aanrakingen. Het is plots de ultieme vorm van ouderliefde: hun onthouden van fysieke affectie. Huijer beseft heus dat het wellicht gemakkelijker praten is over de dood als je niet de achterblijvende partij bent. Maar ze vraagt zich af wat mensen zouden kiezen als het ze op de man af werd gevraagd: bewegingsvrijheid, menselijk contact en een sociaal leven of een inperking van die vrijheden ter bescherming?
‘Het zou kunnen dat een aantal in de afweging tussen eenzaamheid en het risico op de dood niet voor een quarantaine zouden kiezen. Ook omdat de maatregelen geen garantie bieden dat besmetting uitblijft.’

U was geen voorstander van het sluiten van de scholen.

‘Het RIVM ook niet. De sluiting van de scholen is onder druk tot stand gekomen, dat gaf Rutte ruiterlijk toe. Ik vond dat democratisch geen goede zet. Het was de oproep van de Federatie Medisch Specialisten die de doorslag gaf. Terwijl hun blik vooral op het microniveau is gericht, op het redden of genezen van de individuele patiënt. Zij zijn minder dan de epidemiologen van het RIVM gewend om over maatschappelijke vraagstukken na te denken. En als de scholen eenmaal gesloten zijn, draai je dat niet zomaar terug.’

Waarom niet?

‘Stel dat de scholen weer opengaan en het aantal doden of ic-opnames neemt toe, dan zal iedereen een causaal verband zien – ongeacht of het er is. Terwijl de rol van kinderen in de besmetting mogelijk relatief gering is.

‘Onderwijs is de grote gelijkmaker. In de klas krijgt elk kind dezelfde kansen. Nu zijn er veel kinderen die thuis geen onderwijs krijgen, omdat het er onveilig is of te druk, omdat hun ouders geen of weinig onderwijs hebben genoten of de kinderen geen laptop hebben om mee te doen aan online lessen. Dat creëert ongelijkheid.

‘Bovendien hebben kinderen andere kinderen nodig. Het sociale aspect is minstens zo belangrijk – spelen, rennen, onder groepsgenoten zijn. Nog los van de impact die het thuisonderwijs op het leven van ouders heeft.

‘Veel maatregelen lijken voort te komen uit de gedachte: beter het zekere voor het onzekere nemen. Om te voorkomen dat je achteraf te horen krijgt dat je er niet alles aan hebt gedaan. De ruimte voor een afwijkend geluid wordt daardoor kleiner.’

Hoe bedoelt u?

‘Het lijkt me een belangrijk onderdeel van een democratie om beleid en maatregelen te bevragen. Onder de tijdsdruk die er nu is, lukt dat niet goed. Dat is een groot gemis. Uit angst voor corona geven wij de overheid bevoegdheden waarover we normaal gesproken uitgebreid debatteren en goed, op het terrein van privacy, voor zouden waken.’

U pleit voor muiterij?

‘Als burger moet je accepteren dat er bij een epidemie een kapitein aan het roer staat, dat is in Nederland het kabinet dat besluiten neemt op advies van het RIVM, het democratisch aangewezen kennisinstituut en in tijden van nood de plek waar de afgewogen raad vandaan dient te komen. Tegen de maatregelen moet je niet muiten. Maar in het publieke debat moeten we kritische vragen stellen.

‘Als publieksfilosoof zie ik het als mijn taak om het handelen te bevragen. Klopt dit wel, wat is eigenlijk het doel, wie heeft dit bedacht en hoe wegen we verschillende perspectieven?’.

Het bevragen van de maatregelen lijkt al snel inhumaan. Het beschermen van de kwetsbaren versus een darwinistisch survival of the fittest. Maar het zijn toch juist ook veel kwetsbare groepen – lichamelijk of geestelijk zieken, vrouwen en kinderen in huizen met geweld of misbruik, eenzamen, de allerarmsten – die nu de dupe zijn?

‘Die vraag komt voort uit de kantiaanse redenering dat we elk afzonderlijk leven moeten respecteren en pogen te redden. Daartegenover heb je het utilistische standpunt dat je het grootste geluk voor het grootste aantal mensen nastreeft. De arts die op microniveau het beste voor de individuele patiënt doet kijkt er anders tegenaan dan de overheid die moet zorgen voor de optimale verdeling van schaarse middelen. Ik ben geen kantiaan of utilist, maar een pluralist, iemand die zoveel mogelijk perspectieven in een afweging meeneemt.

‘En die dus vragen stelt als: Geef je voorrang aan mensen met corona of aan mensen met andere ernstige aandoeningen?
‘Voor mij is zes weken misschien niet lang, maar wat als je een psychische stoornis hebt en nu geen hulp kunt krijgen, of als je thuis bent komen te zitten met een ernstig gehandicapt kind van wie alle dagstructuur en hulpverlening is weggevallen?

‘Als dit allemaal voorbij is, zal er een parlementair onderzoek moeten komen om de gekozen strategieën te evalueren. Dat zal vooral gebeuren in gezondheids- en economische termen. Maar hoe weeg je de artiest die net in deze maanden het hoogtepunt van zijn carrière in het theater zou gaan beleven en misschien wel geknakt is in zijn carrière, de opgeheven muziekgezelschappen, de failliete boekhandels. Wat doet het cultureel met ons?

‘En wat doet zo’n periode van social distancing met het gemeenschapsgevoel? Het lastige aan een virus is dat het ook een soort vijandsdenken in zich draagt. Het zijn je medemensen die je gezondheid bedreigen. Wat doet het op de lange termijn als er zo veel wantrouwen in de samenleving sluipt?’.

Veel mensen schrikken van het idee dat we nog lange tijd in een wereld met een afstand van anderhalve meter zullen leven. Hoe ziet u dat?

‘Ik ben eerlijk gezegd blij met het woord ‘anderhalvemetereconomie’, omdat het zo duidelijk is, en het valt me in de stad op hoe mensen daar een creatieve invulling aan weten te geven. Ik denk dat het een goede strategie is om stap voor stap terug te keren naar de oude situatie.

‘Maar we zijn zulke door en door lichamelijk wezens, dat houd je niet heel lang vol, we zullen weer naar elkaar toe gedreven worden. Hopelijk kan het voor mensen onder de 20 sneller opgeheven worden, nu steeds duidelijker wordt dat deze groep minder bevattelijk is en niet ernstig ziek wordt – want pubers en kinderen, die moeten aanraken, dat is hun hele levensenergie. Ik ben al zoveel aangeraakt, ik kan wel eventjes met ietsje minder.’

U wilt meer kritische stemmen horen in het publieke domein. U bent zo’n stem, maar u stelt voornamelijk vragen. Zijn er ook antwoorden?

‘Het is niet aan de filosoof om de antwoorden te geven maar om schijnbare vanzelfsprekendheden onderuit te halen. Het is aan de overheid om te zeggen wat de afwegingen zijn en wat het precieze doel is van quarantainemaatregelen, testen en gekozen medische behandelingen. Daarnaast raad ik ouderen aan om met vrienden of kinderen het gesprek aan te gaan over wat goed sterven is.’

Als u nu het kabinet advies zou mogen geven, wat zou u dan zeggen?

‘Zorg dat de aandacht minder op de sterftecijfers is gefocust. Besef dat wat niet in cijfers is uit te drukken, zoals de sociale, culturele, psychologische en politieke gevolgen, even belangrijk is. Bedenk creatieve oplossingen om afstand te blijven houden en handen te wassen, maar wees terughoudend met insluitings- en surveillancemaatregelen. En accepteer dat mensen uiteindelijk ergens aan dood gaan, hoe ver we de levensverwachting ook weten op te rekken.’

Coronavirus stof tot nadenken….

Ik raad ouderen aan om met vrienden of kinderen het gesprek aan te gaan over wat goed sterven is.’

VRIJDAG 10 APRIL 2020

Ik heb een nachtje kunnen slapen en kunnen nadenken over hetgeen hierboven is gezegd. Ik wil niet overal op ingaan. Maar een paar hoofdgedachten van deze filosofe loop ik wel even na:

Mijn eigen denken evolueert door dit interview. Inderdaad, ik weet dat ik sterfelijk ben. Ik ben me daarvan goed bewust. Ik ben ermee bezig geweest door bijvoorbeeld een laatstewilverklaring op te stellen. Ik kan wel zeggen dat ik er alert op ben dat het een keer ophoudt. Daarom wil ik ook zo veel mogelijk in het reine komen met de mensen die mij ooit dierbaar waren, maar met wie het nu niet zo goed kan omgaan of met wie ik zelfs in onmin leef. Stel ik kom te overlijden: dan moet het niet zo zijn dat nabestaanden onnodig meer verdriet zouden hebben, omdat ik en zij niet met elkaar tot een soort verzoening zijn gekomen. Is dat nou gek of overdreven? Ik denk van niet.

Okay, ik heb nu makkelijk praten: ik ben gelukkig in mijn relatie en heb daarom ook tijd en energie op mijn leven terug te zien. Ik ben nu meer dan ik anders zou zijn geneigd om te denken: ik moet de balans opmaken. Deze crisis maakt dat denken urgent. Want het kan dus zo maar gebeurd zijn. Dat is de afgelopen weken wel heel duidelijk geworden. Tot twee keer toe voelde ik me (even) niet goed en besefte dat ik ook door het coronavirus zou kunnen dood aan. Daarbij schrik je je rot en beseft: ik ga me op korte termijn misschien wel terugtrekken uit dit mooie leventje. Wat kun je dan anders dan  je gelaten overgeven aan je onvermijdelijke lot?

Cijfertjesvan deze vrijdag 10 april

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 115 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 2511  Bij het RIVM zijn er 23.097 coronapatiënten bekend, maar het zullen er veel meer zijn, die niet bekend zijn. Het aantal coronapatiënten op de intensive care is gedaald naar 1384. Een daling met 33. Donderdag waren het er 1417.

Wereldwijd zijn er nu officieel 100.000 doden gemeld.

ZATERDAG 11 APRIL 2020

Vandaag met Mariette gesproken naar aanleiding van het interview in de Volkskrant. Dat gesprek was emotioneel in het besef dat de dreiging zo nabij is of kan zijn. Het is absurd en paradoxaal. Ik ben gelukkiger dan ik ooit was. Ik leef bij wijze van spreken een mooi voltooid leven. Niet zo voltooid dat ik er nu uit wil stappen zoals andere ouderen soms te kennen geven. Integendeel, ik wil doorleven met die lieverd. Ik denk dat ik samen met haar zelfs een voorbeeldig persoon kan zijn. In ieder geval voor mijn kinderen; maar ook misschien voor iemand als Marcel, die zich soms in zekere zin aan mij optrekt. Mijn voorbeeldfunctie is: er kan in je leven nog zo veel narigheid gebeuren, je kunt er weer bovenop komen. Je kunt een leven lang door crises en klein leed heen jezelf blijven ontwikkelen tot een ‘beter’ persoon dan je ooit was.

In de oorlog werd ik geboren onder de constante dreiging van dood en verderf. Daar lag ik pasgeboren rimpelig als een oude appel in een kinderwagen in de tuin. Dat was mijn start. Ouders, doodsbang voor de oorlogsdreiging, konden niet de veiligheid en bescherming bieden die voor een pasgeborene noodzakelijk is om geestelijk gezond te groeien. Dat ik vanaf het prille begin van mijn leven behoorlijk raar ben opgegroeid staat buiten kijf. Mijn vreemde geschutter in mijn jeugd, angst, onzekerheid, gevoelens van minderwaardigheid, het wortelt allemaal in die vroegste tijd. Maar van jongs af aan zocht ik ook naar uitwegen uit die ellende. Veiligheid vinden bij grootouders, zelfvertrouwen vinden in goed kunnen declameren. In de illusie dat God wilde dat ik priester zou worden zat een enorme potentie: ik bracht mezelf daardoor op het pad van intellectuele ontwikkeling. Maar een paar jaar later bleek ook dat ik een tomeloze energie van vader Engel heb geerft. Ik was in staat naast de studie ook nog te kunnen werken. Zo kon ik een gezin materieel in leven houden ondanks alle blunders die ik als jongvolwassene ook maakte.

Het gaat niet aan om nu even mijn hele leven langs te lopen. Maar ik wilde de ouverture ervan schetsen om mezelf ervan te vergewissen dat de senior van bijna 77 jaar in 2020 dezelfde (en toch niet) is van de zuigeling van 1943. Ik constateer dat ik tevreden terugkijkend een (bijna) voltooi leven leef, maar moet ik juist nu ook onder ogen zien dat het zo afgelopen kan zijn. Dat besef is sterker geworden dan ooit door de coronacrisis. Want het is onvoorstelbaar hoe snel en onverwachts je door dat virus besmet kan raken en dood kan gaan. (Want ze hebben nog geen afdoend werkend vaccin) Maar Mariette en ik willen samen door, ook dat staat buiten kijf; desnoods worden we 100 jaar. Maar we kunnen ook niet om de vraag heen: stel dat een van beiden sterft, kan of wil de ander dan nog doorleven?

Op een gegeven moment stond die vraag centraal in ons gesprek. Rooseboom, de psychiater, had mij tijdens het laatste consult in het diepe van mijn bewustzijn gegooid met de vraag: stel dat Mariette er niet meer is, hoe zou je dan zijn? Ik vertelde Mariette dat ik daar toen in was gedoken. Toch onverschrokken, want ik begreep dat het een kardinale vraag is. Mijn oprechte antwoord was: ik zou in diepe rouw zijn en het verdriet zou heel groot zijn, maar ik zou er na verloop van tijd (geen idee na hoeveel tijd) wel weer op eigen kracht uitkomen. Waarschijnlijk zou ik als alleenstaande weer verder leven. Ja, dat zou ik, dacht ik wel, kunnen.

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 132 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Iets meer dan gisteren. Dat brengt het totaal van de overledenen op 2823

Er zijn 189 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend. Een daling, want gisteren werden er nog 225 mensen opgenomen. Het aantal coronapatiënten op de intensive care is met 7 licht gestegen naar 1384.

ZONDAG 12 APRIL 2020 1^e Paasdag

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 94 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Iets minder dan gisteren. Dat brengt het totaal van de overledenen op 2917. Er zijn 203 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend. Iets meer dan gisteren Het aantal coronapatiënten op de intensive care is met 33 licht gedaald.

MAANDAG 13 APRIL 2020 2^e Paasdag

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 86 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Iets minder dan gisteren. Dat brengt het totaal van de overledenen op 2823.

Er zijn 147 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend. Behoorlijk minder dan gisteren. Dat brengt het totaal van deze opnames op 8.729. Het aantal coronapatiënten op de intensive care is opnieuw gedaald.

Door het paasweekend is het moeilijk om cijfers te verzamelen en op een rijtje te zetten. Al vorsend realiseerde ik me bovendien dat er veel niet klopt. Gegevens van huisartsen en van medisch personeel van verpleeg- en verzorgingshuizen over hún patiënten ontbreekt tot nu toe in de cijfers. Bovendien zijn veel mensen niet getest, maar het aantal testen wordt wel uitgebreid. In de loop van de komende twee of drie weken zal men daaruit -naar het schijnt- veel beter kunnen opmaken hoe het staat met het verloop van de epidemie.

Al meer dan een week is er her en der een daling in de cijfers, dus er is hoop dat de crisis hier over zijn hoogtepunt heen is. Laten we het daar maar even op houden. Uit de nieuwe cijfers zal dat de komende weken wel duidelijk worden.

Over de aardbol heen

Ik besef dat ik nauwelijks aandacht heb geschonken aan de situatie elders in de wereld. Maar kort en goed: het staat er niet best voor. Alle landen worden door het virus getroffen, in vele landen hebben regeringen een lock down afgekondigd: het begon in Europa met Italië dat zwaar is getroffen evenals Spanje. Ook België, Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk gingen op slot. Op dit moment wordt her of der verzachting van de maatregelen overwogen. Maar bijvoorbeeld Frankrijk blijft nog tot 11 mei op slot.

In Amerika is het helemaal mis, vooral in de staat New York en in Californië. Later zijn de staten in het centrale midden de klos, denken ze daar. In India liepen vorige week bij de afgekondigde lock down miljoenen losse arbeiders vanuit de grote steden te voet vaak dwars door het land naar hun geboorteplek. De garantie om het virus over te dragen. Dus dat wordt nog wat. Wij zien en horen over de situatie daar niet veel, haast niets; maar je kunt je voorstellen hoe die miljoenen mensen eraan toe zijn in een toch nog arm land, een subcontinent met iets van een miljard inwoners. Zo veel arme landen hebben geen optimale medisch zorg noch infrastructuur. Dus daar liggen grote rampen op de loer.

China lijkt een lichtend voorbeeld hoe je de zaak moet aanpakken. De ellende is daar ergens in december begonnen. In de provincie Hubei en met name op een markt in de stad Wuhan. Na aanvankelijk de problemen te hebben onderschat kwam de communistische autoritaire centrale regering met draconische maatregelen van quarantaire, lock down, isolatie etcetera. Hele wijken gingen op slot, Hubei en Wuhan werden van de buitenwereld afgesloten. In heel China werden steden en dorpen geïsoleerd. Met hun perfecte digitale controletechnieken houden ze geleidelijk aan iedereen nauwkeurig in de gaten. Met apps, gps, camera’s en wat dies meer zijn. En de bevolking is over het algemeen zo mak als schapen in de wei. Kortom, ze zeggen dat ze de boel nu onder controle hebben. En misschien is dat wel zo, maar ten koste van alles wat maar riekt naar ‘vrijheid’. Inmiddels proberen de Chinezen weer naar ‘het normale leven’ terug te keren. Ook van hun geboortegrond naar hun werkplek. Onder strenge condities mag er weer gereisd worden

Hier kijkt de regering gulzig naar China, vrees ik. Er wordt gepraat over apps waarmee duidelijk kan LIJKEN dat iemand met het virus besmet is, dat duidelijk is met wie hij of zij contact heeft gehad. Dan zouden de betrokkenen bericht krijgen over dat (schijnbare) feit, met waarschijnlijk sociale uitsluiting tot gevolg. Misschien tijdelijk, maar het is geen leuk vooruitzicht. Bovendien kunnen er fouten worden gemaakt bij zo’n massale controle met ernstige consequenties voor de betrokkenen. Je krijgt zo een maatschappij van allen tegen allen, ben ik bang.

DINSDAG 14 APRIL 2020

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 122 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Iets minder dan gisteren. Dat brengt het totaal van de overledenen op 2945.

Er zijn 210 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend. Meer dan gisteren. Dat brengt het totaal van deze opnames op 8.939. Het aantal coronapatiënten op de intensive care is opnieuw gedaald.

In de weekenden zijn er steeds afwijkende cijfers. Dus of de afvlakking doorzet is nog niet duidelijk. Het is alsof dat nu ineens is opgehouden. Maar van de week zullen we horen hoe het ervoor staat.

WOENSDAG 15 APRIL 2020

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 189 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Toch weer meer dan gisteren. Dat brengt het totaal van de overledenen op 3234. Er zijn 188 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend. Iets minder dan gisteren. Dat brengt het totaal van deze opnames op 9127. Het aantal coronapatiënten op de intensive care is opnieuw gedaald nu met 24 naar 1279.

Ik voel me op het moment soms net een journalist. Iemand die verslag doet van het moeilijke heden met het oog op de toekomst. Dus voor kinderen en kleinkinderen. De kleinste kleinkinderen, Boris, Merijn en Thoma, zullen achteraf verbaasd zijn over het leven dat we nu leiden. Over de stilte die is ingetreden, het wennen aan afstand houden. De lege winkelstraten en winkels. Opeens hebben senioren in sommige supermarkten ’s morgens vroeg, vanaf 7 uur een uur lang voorrang. Ik was vanmorgen in de grote AH op Presikhaaf in Arnhem. Uitgestorven, en toch moest ik nog even wachten voordat ik er met winkelwagentje in mocht. Met winkelwagentje. Verplicht. En overal spuitzeep en doekjes en winkelbedienden die je controleren.

Er wordt gepraat over de invoering van apps: om vast te stellen of je mogelijk besmet bent of om te bepalen waar je bent en met wie. Of om vast te stellen of je met een besmet persoon in aanraking bent geweest. Dan kan het zo maar gebeuren dat de overheid bepaalt dat jij onmiddellijk in quarantaine moet. Chinese toestanden, zal ik maar zeggen.

Rutte en De Jonge, die lui van de regering, hebben het volk vandaag weer toegesproken. We kregen opnieuw te horen dat de maatregelen van kracht blijven. Tot 28 april aanstaande. Maar dat wisten we al en we worden gelaten, dus toe maar…. We kregen vandaag te horen: niet te veel hoop koesteren dat we kunnen terugkeren naar het normaal van twee maanden geleden. In plaats daarvan moet iedereen nu zijn/haar leven gaan inrichten naar een anderhalvemeter maatschappij. Ook of liever vooral bedrijven, ondernemingen en instellingen. Voorbeeld, denk ik, is mijn zangkoor. We zullen ver van elkaar vandaan moeten (gaan en blijven) staan. Dat wordt heel anders zingen. Ik herinner me dat Jan Raggers wilde dat wij van de kapel dichter op elkaar gingen zitten. Want dat was beter voor de klank!

De weerstand tegen de big brother dreiging is nu al groot. Maar de regering schijnt van de week al te willen gaan testen met apps. Ik vind het eng; maar ja, besmet raken is ook eng. Dus ik weet niet goed welk standpunt ik zal innemen. Maar er is ook iets anders met me aan de hand. Al een paar keer dacht ik dat ik besmet was. Telkens bleek dat loos alarm. Maar ik begin aan het idee te wennen dat ik het misschien wél oploop. En mijn leeftijd in aanmerking genomen, ziet het er dan niet zo leuk uit. Ze roepen wel dat men vooral de risicogroepen moeten ontzien, dat men voor ouderen met zorgen. Maar ik heb de indruk dat men meer bezig is met de vraag: hoe houden we de boel beheersbaar, en dan met name in de ziekenhuizen. Tussen de regels door lees ik ook: tja, als het niet anders kan moeten die senioren die niet naar het ziekenhuis kunnen of willen maar thuis dood gaan.

Het perspectief om in een ziekenhuis aan de beademing te komen te liggen vind ik maar niks. Natuurlijk heb ik het recht om door te leven. Maar wil ik onder dergelijke omstandigheden wel doorleven? Als het een waardig leven is natuurlijk wel. Maar het kan helemaal verkeerd uitpakken met dit virus. Dat er weinig waardigheid meer overblijft. Kortom, ik moet me dus verzoenen met de idee dat het binnenkort  plotseling over en uit kan zijn. Enfin, hierboven heb ik daar ook al over geschreven. De idee went. Hoe merkwaardig dat ook lijkt.

Kortom, het wordt nu tijd om nog verder de laatstewilverklaring te actualiseren, de huisarts te verwittigen evenals Marcel Rosalina, Jaap Besseling en Janneke voor de familie. En daar zal ik van de week toch voorzichtig maar eens mee verdergaan.

DONDERDAG 16 APRIL 2020

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 181 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 3315. Er zijn 182 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend. Iets minder dan gisteren. Dat brengt het totaal van deze opnames op 9309. Het aantal coronapatiënten op de intensive care is opnieuw gedaald.

Positief geteste personen erbij 1061. Totaal aantal 29.214. Let op: er wordt vanaf deze week méér getest.

Harvard-studie:

ELK KWARTAAL EEN LOCKDOWN                               De Volkskrant 16 april 2020

Het ‘nieuwe normaal’ kon wel eens veel vreemder zijn dan de meeste mensen denken. Zolang er geen vaccin is tegen corona, zal de maatschappij drie tot vier keer per jaar op slot moeten om Italiaanse toestanden te voorkomen. Landen doen er sowieso goed aan hun extra intensivecare bedden paraat te houden.

MAARTEN KEULEMANS

Dat blijkt uit een nieuwe modelstudie van de vooraanstaande onderzoeksgroep van Harvard-hoogleraar epidemiologie Marc Lipsitch. Nog zeker tot in 2024 moeten landen op hun hoede zijn dat het virus niet opeens weer in alle hevigheid de kop opsteekt. En tot 2022 zijn maatregelen zoals thuiswerken en het beperken van het openbare leven regelmatig nodig om te voorkomen dat de intensive cares alsnog overbelast raken, schrijft de groep in het wetenschappelijk tijdschrift Science.

Lipsitch onderzocht wat er zal gebeuren als mensen na een of enkele jaren opnieuw vatbaar worden voor het virus, zoals met veel andere luchtwegvirussen het geval is. Dat zou leiden tot een voortdurende terugkeer van het virus, blijkt uit de berekeningen van het Harvard-team, met alle gevolgen van dien.

Of het coronavirus net als veel verkoudheidsvirussen ’s zomers uitdooft, maakt bovendien weinig verschil, blijkt uit de grafieken die Lipsitch en zijn team dinsdagavond publiceerden. In de herfst zou het virus juist extra heftig de kop weer opsteken. De maatschappij zou dan in september en in december op slot moeten – om in januari en maart nog eens twee keer in lock down te gaan.

Waardevol onderzoek, reageert theoretisch epidemioloog Hans Heesterbeek (Universiteit Utrecht), omdat de modellen er tot dusver niet van uitgingen dat de immuniteit tegen het virus kan uitdoven.

En Lipsitch’ toekomstverkenning stemt tot nadenken, vindt Heesterbeek. Interessant zou bijvoorbeeld zijn om te weten wat er gebeurt als je de maatschappij met vaste regelmaat op slot doet. ‘Drie weken open, een week dicht: het is weer lockdownweek’, oppert hij. ‘Misschien maak je de noodzaak van een lange lock down op die manier wel veel kleiner.’

Bij de Amerikaanse berekeningen zit wel een versimpeling. Lipsitch doet alsof het leven tussen de lock downs door weer zijn normale beloop neemt. ‘Terwijl we in werkelijkheid dan wellicht vasthouden aan basale infectie mijdende maatregelen zoals handen wassen en afstand houden. Het is onbekend wat voor effect dat al heeft’, zegt Heesterbeek.

Hoewel de berekeningen van de groep over de VS gaan, zal de situatie in landen zoals Nederland niet heel anders zijn, zei Lipsitch dinsdagavond op een telefonische persconferentie vanuit Boston. ‘Als sociaal afstand houden met tussenpozen de aanpak is die we willen volgen, dan zullen dit soort lock downs nog jaren nodig blijven’, aldus Lipsitch.

Voor mensen die denken dat het virus met het mooie weer vanzelf wel zal verdwijnen, had Lipsitch slecht nieuws: ‘Dat is niet in overeenstemming met wat we weten over de verspreiding van infecties. Tenzij er een of andere enorme groepsimmuniteit is waarvan we het bestaan niet weten, zijn de meeste mensen bevattelijk voor besmetting.’

Om greep te krijgen op het verloop van de pandemie, bootsten Lipsitch en zijn team in de computer de gangen na van twee al bekende coronavirussen, die slechts tot een verkoudheid leiden. Toen dat eenmaal natuurgetrouw was gelukt, introduceerden ze coronavirus nummer drie: de nieuwkomer uit Azië.

Tot hun verontrusting zagen de onderzoekers hoe het nieuwe virus forse golven maakte in de grafieken, met torenhoge ziektepieken tot voorbij het jaar 2024. Alleen door het virus zo eens in de drie, vier maanden terug in zijn kooi te dringen met forse beperkingen van het sociale leven, lukte het de onderzoekers de uitbraak binnen de perken te krijgen.

De ic-capaciteit vergroten zou ook als golfbreker werken. Tot half 2022 zouden we dan nog ‘maar’ zeven in plaats van acht keer in lock down moeten. Die lock downs zouden bovendien gaandeweg korter worden: waarschijnlijk is in de winter van 2022 een paar weken afsluiting genoeg om de zaak weer tot rust te krijgen.

De hoop van het team is dezelfde als van de wereld: dat er snel een vaccin komt om de pandemie te dempen. Een alternatief zou een goede behandeling zijn van het tot dusver nog onbehandelbare nieuwe virus, denkt Lipsitch. ‘Als je kunt voorkomen dat zieke patiënten zodanig verslechteren dat ze op de intensive care belanden, zou dat een belangrijke bijdrage zijn. Je zou er de druk op de intensive care mee verlichten.’

Mijn commentaar

Van de inhoud van het bovenstaande heb ik wel even wakker gelegen. Zie het als wetenschappelijke speculatie, maar het is wel op onderzoek gebaseerd. Dus is het niet zo gek dat die lui van Harvard tot deze ‘conclusies’ komen. Enfin, misschien maak ik dat nog mee. Ik ben benieuwd hoe ons leven eruit ziet in 2024…. Hoe ver is dat helemaal? Jet vindt het maar voor de hand liggende speculatie; het heeft op haar minder impact. Maar ze is vaak tamelijk laconiek. Gelukkig maar.

VRIJDAG 17 april 2020

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 144 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 3459. Er zijn 156 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend. Iets minder dan gisteren. Dat brengt het totaal van deze opnames op 9309. Het aantal coronapatiënten op de intensive care is deze week gedaald met ongeveer 150.

KIJK EVEN! DIT STAAT VANDAAG IN HET ALGEMEEN DAGBLAD

Kabinet negeerde dat groot deel zorg buiten ziekenhuis plaatsvindt. Werken zonder beschermingsmiddelen was een bewuste keuze van het kabinet. Buijing (Zorgthuisnl): ,,Onze klachten werden niet voldoende serieus genomen. Het kabinet heeft niet willen horen dat ic-patiënten niet zomaar uit de lucht komen vallen.’ (AD)

Dit is blunderen van de eerste orde! Met veel doden tot gevolg. Ontreddering in verpleeghuizen, personeel dat gek wordt van de zorgen. Het tekort aan beschermingsmiddelen is de politiek aan te rekenen.

ZATERDAG 18 april 2020

Vannacht gelezen in de krant

Dump ons oudjes niet in zee

ELS PELGROM

De diersoort mens heeft zich, steeds sneller, ontwikkeld tot een wonderlijk verschijnsel. Door zijn technisch vernuft en groeiende kennis van natuurkundige en biologische wetten zag hij kans zo’n beetje alles wat hij op deze planeet aantrof te veranderen. Tegelijkertijd veranderde hij ook steeds weer zijn manier van leven, oftewel zijn cultuur.

Zo zijn we dan in de 21ste eeuw aangeland, waarin vooral de westerse, ‘witte’ mens zich verbeeldt dat hij recht heeft op zowat álles. Op een lang leven, op nog aan allerlei kunnen meedoen tot je 100 bent, op elke uithoek van de aarde kunnen kijken en vooral op levenslang gezond blijven. En zo werden een natuurlijke dood en ziekte tot taboe verklaard. Intussen groeiden we in aantal als de sprinkhanen in Afrika. We vraten alles op, we roeiden alles uit.

En intussen werden wij ouder en ouder, onze natuurlijke levensduur werd opgerekt tot in het absurde – we gingen door met leven als Kwetsbare Ouderen. Een zeer kostbare aangelegenheid, maar hardnekkig ingebed in ons denken.

Maar kijk eens met dit in gedachten naar de vluchtelingen uit oorlogsgebied? Al die arme kinderen, zeggen we tegen elkaar. Onderweg of in kampen. Hebt u er wel eens een oud mens tussen zien lopen, iemand met krukken, een rollator of een rolstoel? Een blinde of op andere wijze gehandicapte? Ouder dan 65? Wat duidelijk is: in tijden van nood moet wie oud of gebrekkig is achterblijven. En daarom waarschijnlijk moet ik, met 86 jaar en longproblemen, hier zo veel over nadenken in deze coronatijd.

Dat er iets grootschalig is misgegaan met ons als soort is duidelijk. Om wie dan ook hiervan de schuld te geven lijkt zinloos. Begon het met het temmen van paarden? Met het eerste hek om een akker?

Het enige wat ik op dit moment in onze geschiedenis aan de anderen zou willen vragen is: wees barmhartig. Dump ons oudjes niet in zee, gooi ons ook niet in een ravijn. Laat ons maar vredig inslapen. Wel onder één voorwaarde: ga, wanneer corona voorbij is, niet terug naar het grenzeloze verspillen.

Mijn commentaar
Helaas herken ik wat ze schrijft. Ik ben 10 jaar jonger, maar ik besef evenals die Els dat ik alleen maar kan hopen op een beetje mededogen, als ik het lootje ga leggen. In deze kroniek tekende ik al eerder op dat ik niet meer vind dat ik het recht heb op hoge ouderdom. Dat dat er rechtmatig of wetmatig in zou zitten klopt niet. Klopte eigenlijk nooit. Ik zou misschien wel willen, maar ik acht -en dat besef is er vrij snel en plotseling in gesprongen- die kans nu gering. Tot voor kort dacht ik: ik ben gelukkig met Mariëtte en ik wil wel 100 met haar worden. Let wel: ‘met haar’. En dat honderd was natuurlijk meer symbolisch voor ‘me gelukkig voelen’. Maar nu is ineens ons lot onzeker. Okay, ik ben beslist gelukkig met die schat; maar ik vraag me af voor hoe lang nog?

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 142 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 3601. Het aantal mensen dat aan het covid-19 overlijdt lijkt al vier dagen op rij af te nemen.

Er zijn 156 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend. Iets minder dan gisteren. Dat brengt het totaal van deze opnames op 9309.

Het aantal coronapatiënten op de intensive care is opnieuw gedaald, nu met 34. Op de ic’s liggen nu 1201 patiënten. Het is de zevende dag op rij dat er meer patiënten de ic verlieten dan erbij kwamen.

In verschillende landen in Europa wordt de lock down verlengd tot in mei. Bijvoorbeeld in Frankrijk, daar zijn ze heel streng. Ook België wil het zo houden evenals Spanje. Daar mogen wel de kinderen dagelijks een tijdje op straat om te spelen. (!)

Elders in Europa wordt er voorzichtig versoepeld: In Duitsland en Denemarken onder andere. Italië is nog lang niet toe aan echte versoepeling. Daar (en in Spanje) hebben ze het het meest voor hun kiezen gehad. Per land om en nabij de 20.000 doden door het virus. Wat mij verbaast is, dat Portugal er zo goed afkomt. Daar waren ze, geloof ik, heel erg op tijd met de juiste preventieve maatregelen. Wat mij opviel was het bericht, dat de Portugese president voorop ging in het tijdig waarschuwen en publiekelijk het goed voorbeeld gaf! Ik geloof dat ook good old Merkel in Duitsland voorbeeldig was.

Amerika is een verhaal apart: in Canada is het goed mis: veel doden, maar vooral in de VS. Met daar mondiaal gezien de meeste doden tot nu toe. Trump maakt het natuurlijk heel bond. Slaat wild om zich heen in twitterberichten. Het virus is de schuld van Chinezen, Europa, de gouverneurs en ga zo maar door. Hij schreeuwt dat hij goed bezig is, beter dan wie ook!! Hij wil -waarschijnlijk veel te vroeg- bedrijven weer laten draaien, de economie weer aan de praat krijgen… Lukt dat niet dan zal ie in het najaar niet herkozen worden. Daar is hij heel bang voor. Zodat hij burgers in staten als Texas, Minnesota en Ohio aangemoedigd om de wapens op te nemen tegen de lokale autoriteiten als die de lock down willen doorzetten in mei. Dat gaat nog een ‘aardig’ bijverschijnsel worden. Misschien komt er in de VS wel een nieuwe burgeroorlog. Nou, dat kunnen we er nog wel bij hebben!

En hoe is het met India? Daar kondigde de regering van de ene op de andere dag de lock down af. Daarop vertrokken miljoenen Indiërs die losse arbeidskrachten zijn naar hun geboortegrond elders in India. Velen gingen of met het openbaar vervoer of te voet, dus de kans op besmetting van velen door velen is groot. Ik lees niet zo veel over India, maar dat is geen goed teken. Met een paar weken verwacht ik berichten over enorme aantallen slachtoffers.

Dan China. Daar hebben ze de zaak, zo lijkt het, inmiddels aardig onder controle. Ze zijn bezig het gewone leven weer op gang te brengen. Dat is niet eenvoudig, want ook daar moeten miljoenen werkkrachten terugkeren naar hun werkplek die elders in het land is gelegen. Maar het controleren van burgers is daar inmiddels mede door deze crisis tot nog grotere hoogte gestegen dan al het geval was. Van privacy is gesprake meer daar. Nieuwe besmettingsgevallen worden daardoor wel snel geregistreerd, opgevangen en geïsoleerd. Dat is mooi, maar de bevolking is er inmiddels totaal onvrij en zou naar onze maatstaven ook heel ongelukkig moeten zijn. Ik zie dat nog niet zo, want ze hadden van oudsher al andere normen en waarden. Maar het schuurt wel met landen in de buurt, met eigenzinnige ‘enclaves’, zoals Hongkong en Taiwan.

Even nog over landen waar het allemaal lijkt over te waaien: Zweden, Finland en Wit-Rusland. Loekatsjeko, de president van Wit-Rusland pocht dat corona in zijn land niet bestaat. Er wordt gewoon gevoetbald. Het zijn bizarre tijden.

Tante Wil Overleden Mariëtte heeft een tante. Tante Wil, de zuster van haar moeder. Tante Wil is vannacht op 98-jarige leeftijd overleden in Verpleeghuis Polderburen waar zij sinds 2 jaar woonde. Want tante Wil was al zeker 7 jaar dement. Die ziekte sluipt erin en doet heel langzaam zijn slopende werk. Zeg maar het tegenovergestelde van het optreden van het coronavirus. De laatste maanden kreeg tante Wil laatst van constipatie, er moesten klisma’s aan te pas komen om de ontlasting te verwijderen. Dat was zeer pijnlijk voor haar. Daarom kreeg ze pijnstillers en de dosering daarvan werd steeds meer verhoogd. Het werd morfine, en nog meer morfine en nog meer morfine. Enfin tenslotte was ze terminaal en kreeg puur palliatieve zorg. De laatste paar dagen sliep ze bijna constant en at en dronk niet meer. Door vannacht door te slapen tot in de dood heeft ze zich nu tenslotte zelf bevrijd van het leven dat -in mijn ogen- de laatste maanden steeds minder menswaardig kon heten. Ze is waarschijnlijk vredig gestorven.

Tante Wil en Coronacrisis

Het is goed om je te realiseren dat hier een 98-jarige vrouw is overleden aan een ziekte die niets maar dan ook niets met het coronavirus te maken had. Zoals Mariëtte opmerkte: “Het gewone leven en sterven gaat ook door.” Dat is een schrale troost, maar toch ook wel iets om even bij stil te staan. Liefde blijft, hoop blijft, gemeenschapszin blijft. Kinderen blijven spelen, mensen blijven lachen en huilen; ze blijven eten en drinken.

Wat ik zelf een absurde bespiegeling vind is deze: een oude vrouw van 98 jaar sterft gewoon en gaat voorbij aan een mondiale ramp. Ze werd er totaal niet door aangeraakt. Ik werd geboren in de Tweede Wereldoorlog en lag doodgemoedereerd in een kinderwagen terwijl boven mijn hoofd bommenwerpers op weg waren naar Bremen en Hamburg. Zo op het oog ging die ramp van de oorlog aan mij voorbij.

ZONDAG 19 APRIL 2020

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 83 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 3.684 Het aantal mensen dat aan het covid-19 overlijdt lijkt al dagen op rij af te nemen. Wel worden meldingen van overlijden vaak later gedaan. Zeg maar over het weekend heen getild. Dus zijn de cijfers niet helemaal betrouwbaar.

Er zijn 110 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend. Iets minder dan gisteren. Dat brengt het totaal van deze opnames op 9.704

Het aantal coronapatiënten op de intensive care daalt nog steeds. Dat aantal zit in de buurt van de 1200.

Er zijn vandaag 1066 nieuwe besmettingen gemeld aan het RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu , dat maakt het totaal op 32655.

Boris Johnson miste crisisberaad en negeerde waarschuwingen

(de Volkskrant 19 april 2020)

In de beginfase van de corona-epidemie heeft Boris Johnson vijf crisisberaden van het Britse kabinet gemist. Ook heeft de Britse premier waarschuwingen van wetenschappers over het virus naast zich neergelegd en negeerde hij de roep om beschermende kleding voor zorgmedewerkers. Dat meldt The Sunday Times. Volgens de krant ‘slaapwandelde’ het land in februari naar de ramp. De onthullingen in de zondagskrant bevestigen de bestaande indruk dat de regering-Johnson de dreiging aanvankelijk niet al te serieus nam. Toen duidelijk werd dat er duizenden doden zouden gaan vallen, brak de paniek uit in Downing Street – wat leidde tot een lockdown die een stuk verder gaat dan in landen zoals Nederland en Duitsland. Londen lijkt nog geen idee te hebben hoe de lock down kan worden teruggedraaid, al gaat de minister van Onderwijs ervan uit dat de scholen op 11 mei weer opengaan. Er wordt nu met hernieuwde interesse gekeken naar een Brexit-toespraak die Johnson begin februari gaf in Greenwich. Daar zei hij dat de corona-uitspraak alom tot paniek zou leiden, maar dat één land als een soort Superman overeind zou blijven staan: het Verenigd Koninkrijk. Door niet over te gaan tot een lockdown, en de coronaklap moedig te incasseren, zou de eilandeconomie floreren te midden van de ellende elders.

Twee maanden later vocht Johnson op de ic-afdeling van een Londens ziekenhuis voor zijn leven. Het aantal Britten dat in het ziekenhuis aan corona-gerelateerde aandoeningen is overleden bedraagt nu 15.464 – het op drie na hoogste aantal in Europa. De economie dreigt met een derde te krimpen.

MAANDAG 20 APRIL 2020

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 67 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 3751. Het aantal mensen dat aan het covid-19 overlijdt lijkt al vijf dagen op rij af te nemen.

Er zijn 75 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend. Ook minder dan gisteren. Dat brengt het totaal van deze opnames op 9779.

Het aantal coronapatiënten op de intensive care is opnieuw gedaald, Het is de zevende dag op rij dat er meer patiënten de ic verlieten dan erbij kwamen.

We schijnen goed in de gaten te moeten houden dat de cijfers vaak niet kloppen. Het RIVM gaat bijvoorbeeld uit van meldingen uit ziekenhuizen. Wat er elders in het land gebeurt: hoe veel mensen gestorven thuis gestorven zijn of thuis ziek liggen te zijn: daar weet het RIVM eigenlijk niets van. Huisartsen schijnen sinds kort begonnen te zijn met het verzamelen van cijfers over overledenen als gevolg van het virus. Dus ga maar na hoe zeer dat een vertekening van de cijfers over de doden geeft. Cijfers van het CBS zijn veel exacter als het om totaal aantallen overledenen (per maand) gaat.

Elk weekend blijkt dat er door ziekenhuizen ‘opgespaarde’ cijfers worden doorgegeven zowel over overledenen als over in ziekenhuizen opgenomen patiënten. Dat geelt voor ‘gewone’ patiënten evenals voor patiënten die op de ic’s zijn opgenomen. Cijfers over die laatste groepen zijn nog het meest betrouwbaar, c.q. exact.

DINSDAG 21 APRIL 2020

Het wordt tijd voor een ‘Sheila Sitalsing’  (column in de Volkskrant vandaag)

Het Journaal opende maandagavond met ‘Nog één nacht slapen’, alsof Sinterklaas op het punt van binnenvaren staat. Een deskundige in iets (geen viro- of epidemioloog) waarschuwde ondertussen op RTV Noord dat ‘het kabinet dinsdag héél duidelijk moet zijn’. De Volkskrant rekende alvast behulpzaam voor dat ‘scholieren nauwelijks ernstig ziek worden van het coronavirus’. Het AD trok uit de mond van Ferd Grapperhaus de ietwat voorbarige belofte dat ‘jongeren’ meer bewegingsvrijheid verdienen – zijn ‘slimmer chillen’-campagne is kennelijk nu al kapotgeridiculiseerd.
De wekelijkse dinsdagavondmededeling van Mark Rutte, kortom, die vanavond om 7 uur kijkcijfers zal trekken die menig zenderbaas naar zijn ideeënboekje zal doen grijpen (‘Formatidee: De Pers-conferentie, iets geinigs met een doventolk’), kraakt vervaarlijk onder het gewicht van de verwachtingen die erop zijn gestapeld.
Want Rutte mag dan al een week lang uit alle macht roepen dat ‘we écht niet moeten denken dat we nu al weer kunnen tennissen’, in de rest van het land zijn de tennisrackets al afgestoft. Ergens las ik de analyse dat ze dit demonstratieve temperen van de verwachtingen expres doen, zodat we vanavond extra blij zullen worden van de vermoedelijke aankondiging dat de boel weer lekker open gaat. Waaruit maar weer eens blijkt dat langdurige opsluiting ook iets doet met de hoofden van schrijvers van gewichtige analyses.   Het land wil los. Het begon met de ‘sluit dikke en oude mensen op, en laat ons vrij’-roepers. Daarop volgden de ‘kap het dorre hout’-krijsers, ‘want die bejaarden gingen toch al dood’. Vervolgens bereikten we het stadium waarin de ‘ik heb thuis een model gemaakt met aerosolen’-zonderlingen een min of meer serieus podium kregen, want ook eindredacteuren van talkshows zijn ten einde raad. En inmiddels kun je ook heel normale mensen horen voorrekenen dat je op je 64-en-een-halfste nog niet in de risicogroep valt, en dat er ic-bedden vrijkomen, en dat ze dus makkelijk weer naar het strand zouden kunnen, met z’n allen. Of uit tennissen.
Bij mij thuis woont iemand die door de wol is geverfd door dictatuur, militaire avondklok en machtswillekeur. Ik heb het niet gepeild, maar voor zijn geluid (‘Het duurt pas een maand ofzo, je mag bijna alles, niemand pakt je op, je hebt wifi, zeur niet zo’) bestaat vermoedelijk weinig steun. In een veilig, rijk land waar zelden iets schokkends gebeurt, is weinig tolerantie voor onzekerheid en duurt ongemak al snel te lang.
Rutte moet dus leveren vanavond. Hij moet de mensen het gevoel geven dat de politiek is teruggekeerd, nadat we anderhalve maand zijn geregeerd door de dokters. Hij moet geruststellen. Hij moet de mensen ervan zien te overtuigen dat hun belangen zorgvuldig zijn meegewogen. Hij moet de basisscholen op een kier zetten, want de verwachting dat dit zal gebeuren is door de verzamelde pers zo hoog opgeklopt, dat er een opstandje zal uitbreken als basisscholieren nog langer thuis zullen worden opgehokt.
En hij moet dit allemaal doen terwijl er nog altijd honderden ic-bedden méér dan normaal bezet zijn. En het zorgpersoneel nog lang niet aan tennissen toe is.

Eén ding hoeft Rutte niet te doen: uit te leggen dat de corona-app afstevent op een tragische mislukking. Dat politiek brandbare klusje mag Hugo de Jonge opknappen. Want zelfs in ‘de grootste naoorlogse crisis’ weet de premier de echte valkuilen behendig te omzeilen.

­De cijfers van dinsdag 21 april

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 165 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 3916; het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus zijn besmet. Het totaal aantal mensen dat aan het covid-19 is overleden ligt waarschijnlijk veel hoger

Er zijn 118 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Dat zijn er meer dan gisteren. Op dinsdag pieken de cijfers als gevolg van nagekomen berichten (vanwege het weekend)  Dat brengt het totaal van deze opnames op 9897.

Het aantal coronapatiënten dat op de ic’s is teruggelopen naar 1087. Het is de zevende dag op rij dat er meer patiënten de ic verlieten dan erbij kwamen.

Kritiek op het App-onderzoek

De kans dat er snel een app komt die de GGD kan helpen bij contact- en brononderzoek naar het coronavirus wordt steeds kleiner. Het initiatief voor het hulpmiddel, dat vorige week nog voortvarend van start ging, ligt bedolven onder een dikke laag aan kritiek van ict-experts, privacy-waakhonden, veiligheidsdiensten en politici.

De zeven apps, die afgelopen weekeinde aan het grote publiek werden voorgesteld tijdens een zogenoemde ‘appathon’, zouden volgens de critici de privacy van gebruikers niet overtuigend genoeg waarborgen. Iets minder haast, is dan ook het devies van de critici, en iets meer onderzoek naar de mankementen van zulke apps.
Maandag meldde de NOS dat veiligheidsdiensten de overheid vorige week al hadden gewaarschuwd dat de zoektocht naar een corona-app te gehaast verliep. In een brief adviseerden de veiligheidsdiensten meer oog te hebben voor de herkomst van de apps – in welk land worden ze ontwikkeld? – en de wijze waarop de applicaties gegevens opslaan.
Ook de Autoriteit Persoonsgegevens, die op verzoek van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) de zeven apps onderzocht, had weinig vertrouwen in de onderneming. De Autoriteit heeft het mandaat om de overheid te verbieden de corona-apps te gebruiken als die niet voldoen aan de privacywetgeving.

‘Het is nog maar de vraag of die app er wel kan komen’, zegt AP-voorzitter Aleid Wolfsen. ‘Heel Nederland wil graag weer naar buiten, stappen zetten richting de normale situatie. Maar we moeten voorkomen dat we nu een oplossing inzetten waarvan onduidelijk is of die wel echt werkt, met het risico dat die vooral nieuwe problemen oplevert.’
In de Tweede Kamer werden de apps evenmin gespaard. Kamerleden uitten kritiek op de chaotische en gehaaste aanpak van het kabinet, dat naarstig op zoek is naar mogelijkheden om de strenge maatregelen tegen het coronavirus te versoepelen. ‘Laten we met experts teruggaan naar de tekentafel en vooruitkijken’, aldus Kees Verhoeven van D66.
Woensdag worden de apps in een commissievergadering in de Tweede Kamer verder besproken en geëvalueerd.

WOENSDAG 22 APRIL 2020

Samenvatting persconferentie van gisteren

(uit de Volkskrant, 22 april 2020)

RUTTE & VAN DISSEL

Premier Mark Rutte heeft er naar eigen zeggen ‘ongelooflijk mee geworsteld’, maar de druk op de zorg is nog te groot om de coronamaatregelen snel te versoepelen. De meeste beperkingen worden zoals verwacht verlengd tot 20 mei. ‘Voorzichtigheid nu is beter dan spijt achteraf’, aldus Rutte.

De belangrijkste versoepeling is dat de kinderopvang en basisscholen op 11 mei weer open kunnen. Leerlingen zullen in eerste instantie halve weken naar school gaan. Het kabinet gaat ervan uit dat het voortgezet onderwijs pas op z’n vroegst weer op 1 juni open kan. Anders dan in het basisonderwijs moeten scholieren boven de 12 jaar dan wel anderhalve meter afstand houden.

Jongeren onder de 18 jaar krijgen vanaf 28 april meer ruimte om te sporten. Kinderen onder de 12 mogen weer trainen en ‘onderlinge potjes’ organiseren. Tussen de 12 en 18 jaar moet er tijdens het sporten anderhalve meter afstand zijn tussen de deelnemers. Kleedkamers en kantines van sportclubs blijven gesloten. Officiële wedstrijden zijn niet toegestaan.

Hard gelag

Rutte erkende dat de beperkte versoepeling voor veel mensen een hard gelag zal zijn. Vorige week riep de premier sectoren nog op om mee te denken over een inrichting van de ‘anderhalvemetersamenleving’, maar voor de economie is er vooralsnog amper verlichting. Het verbod op evenementen wordt verlengd tot 1 september. ‘Geen Pinkpop, geen Nijmeegse Vierdaagse, geen Zwarte Cross, geen betaald voetbal’, aldus Rutte. ‘Dat is zuur, maar we ontkomen er niet aan dit offer te brengen.’

Rutte, die bij de persconferentie vergezeld werd door RIVM-baas Jaap van Dissel, benadrukte dat de druk op de zorg nog steeds ‘gigantisch hoog’ is. Het kabinet wil voorkomen dat een snellere versoepeling leidt tot een nieuwe uitbraak en daarmee tot een extra belasting van het zorgstelsel. ‘We willen per se voorkomen dat het virus in een tweede golf over ons heen komt. Eerst de volksgezondheid, dan de rest.’

Ook Van Dissel zei dat het ‘echt onverantwoord zou zijn om sneller te lopen dan nu is voorgesteld’. Volgens hem moeten artsen, verpleegkundigen en andere werknemers in de zorg de tijd krijgen om enigszins bij te komen. ‘Deze mensen werken al maanden in shifts van 12 uur per dag, die hebben tijd nodig om te herstellen.’
Van Dissel probeerde verder vooral ouders en leraren ervan te overtuigen dat de heropening van scholen een beperkt gezondheidsrisico vormt. Hij haalde meerdere onderzoeken aan die bewijzen dat kinderen sterk ondervertegenwoordigd zijn in het aantal besmettingen. Als ze al getroffen worden, zijn de klachten meestal mild. Ook zijn er weinig voorbeelden dat kinderen volwassenen besmetten.

Halve bezetting

Binnen het Outbreak Management Team (OMT), de groep van experts onder leiding van Van Dissel die het kabinet adviseert, was er geen consensus over het volledig heropenen van de basisscholen. Daarom is er voor gekozen dat scholen beginnen met een halve bezetting per dag. Onderwijsinstellingen mogen zelf bepalen hoe ze dat gaan uitvoeren.
Als er nog meer duidelijkheid komt over de rol van kinderen bij besmettingen, kunnen de scholen wellicht volledig opengaan. Daarbij wordt vooral ook naar voorbeelden uit Scandinavië gekeken.
Om leraren gerust te stellen, krijgt die beroepsgroep bij klachten dezelfde mogelijkheid om zich te laten testen als zorgpersoneel. Dat zal ook gelden voor leraren in het middelbaar onderwijs als die op 1 juni weer aan het werk gaan.
Hoewel het kabinet er zelf wel om vroeg, vindt het OMT het nog steeds onverantwoord om bezoekers toe te laten in verpleeghuizen. Het OMT is verder verdeeld over het risico van contactberoepen, zoals kappers en masseurs, die daarom voorlopig nog verboden blijven. Tandartsen en mondhygiënisten kunnen wel aan de slag, maar die hadden formeel nooit een verbod.

Versoepeling bezoeksregeling
Het advies om 70-plussers of mensen met een kwetsbare gezondheid niet te bezoeken, wordt heel voorzichtig versoepeld. Bij zelfstandig wonende kwetsbare ouderen mogen ‘een of twee vaste personen op bezoek komen’.
Het kabinet zal op of rond 12 mei opnieuw beslissen of er na 20 mei meer ruimte is voor versoepeling.

Mijn commentaar

Ik probeer mijn mentale gesteldheid te peilen. Wat vind ik hier nou van? Hoe voel ik me erbij? Inmiddels heb ik me behoorlijk aan de dreigende omstandigheden aangepast. In mijn eigen belang. Eigenlijk is het ook niet zo moeilijk. Op Den Heuvel maar ook bij Mariëtte leef ik half half als in een vroeger bejaardenoord. Je leeftijd brengt isolement met zich mee, dus er verandert voor mij niet zo veel. Ik zal niet zeggen: ik vind het wel best zo. Maar die zenuwslopende toestanden van ‘vroeger’ waren vaak heel onprettig. De drukte bij het boodschappen doen in de supermarkt of op de markt, de drukte in het openbaar vervoer en op de wegen. Vroeger leefde ik op de golven van onrust. Stress was als kerosine!. Maar nu denk ik: wat is er tegen rust in de steden? Okay, het is niet leuk voor de economie. We zullen wel arm worden…. Nou ja, maken we dat ook nog eens mee.

Ik heb gisteren met zoon Engel gechat via een videocall op whatsapp. Ja, ik word toch wel modern op mijn oude dag. Engel klonk zoals gewoonlijk: in eerste instantie lijkt het alsof het niet goed met hem gaat; maar al gauw blijkt dat het wel meevalt. Hij redt zich wel, ook in zijn latrelatie met Ivy. De stage loopt alweer een paar weken, dat gaat goed. Ik ben trots op mijn kinderen: voor zover ik het kan overzien slaan ze zich dapper door de ellende heen!

Terug naar de maatregelen voor de komende weken. Er verandert niet zo veel. De zogenaamde intelligente lock down blijft gehandhaafd. Veel thuis zijn, af en toe een boodschap of een rondje om. Geen bezoek. Maar ik ga ervan uit dat ik vanavond toch wel Sjouk en Geert-Jan hier te eten kan hebben met anderhalve meter afstand op een of andere manier. Dat zal ik zo eens even uitmeten.

De kinderdagverblijven en basisscholen gaan na 11 mei weer open. Die hadden ze nooit moeten sluiten. Een maand geleden wisten ze al dat die kinderen niet of nauwelijks ziek worden; ze kunnen ook noch hun ouders noch andere volwassenen gemakkelijk besmetten. Als een ouder wel een kind besmet wordt dat kind niet zo erg ziek of helemaal niet ziek. Op kinderen heeft het virus dus nauwelijks vat. Dat moest die Van Dissel nu nog eens allemaal uitleggen. Anders wil de doelgroep, leerkrachten en ouders, er niet aan dat die scholen weer open kunnen! Stom volk. Schijtbenauwd! Nou ja, ook wel weer te begrijpen. Ik heb eigenlijk makkelijk praten. 

Evenementen zijn verboden tot 1 september. Dus geen concerten, noch van de kapel, noch van het koor. Repetities zijn dan ook tot die datum van de baan, neem ik aan. Dat moet ik even communiceren met de andere leden van het bestuur van de het koor. Jet en ik kunnen niet met vakantie deze zomer en zullen alle zeilen moeten bijzetten om deze idiote zomer veel binnen zittend door te komen. Het is wat moois, soms is het wel balen. Laat ik eerlijk zijn. Maar mijn basisgevoel is er een van relatief geluk, dat dan weer wel. Leve de relatie Cees – Mariëtte!  

De cijfers van woensdag 22 april 2020

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 138 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 4054. Het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus besmet zijn. Het totaal aantal mensen dat aan het covid-19 is overleden ligt veel hoger.

Er zijn 124 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Dat brengt het totaal van deze opnames op 10.021.  Het aantal coronapatiënten dat op de ic’s ligt is teruggelopen naar 1050. Het is de achtste dag op rij dat er meer patiënten de ic verlieten dan erbij kwamen. De mensen die daar patiënten verzorgen krijgen langzaamaan de kans om opgelucht adem te halen.

DONDERDAG 23 APRIL 2020

Vandaag heb ik voor het eerst sinds tijden me even niet zo intensief bezig gehouden met het coronavirus. Hoewel. Ik  had al een hele tijd een cadeautje voor mijn jongste kleinzoons. En waarom had ik dat nog steeds niet weggebracht? Juist, door het coronavirus. Maar vandaag heb ik met Mariëtte dat dingetje, een imitatie van een koffiezetapparaat, toch maar even naar Steenderen gebracht.

Auto geparkeerd aan de overkant vóór de Regiobank, overgestoken, doos met cadeau en blik met bloemen voor de deur neergezet, aangebeld en keurig op anderhalve meter afstand plaats genomen. Zo ontmoet je tegenwoordig je familie. Het heeft iets heel triests, eigenlijk.

Maar goed, ik wilde op deze zoveelste prachtige mooie dag een ritje maken. Eigenbelang dus. En Mariëtte wilde er ook wel even uit en zodoende. Enfin, ik denk dat het een voorzichtig proberen van me was om naar normaal terug te keren. Maar je voelt dat het er niet in zit. Nee, de schrik zit erin! Maar het koffiezetapparaat is een succes: Boris en Merijn zijn meteen een restaurant begonnen. Ja, de jeugd heeft de toekomst! Gelukkig!

De cijfers van  donderdag 23 april 2020

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 123 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 4177. Het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus besmet zijn.

Er zijn 137 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Dat brengt het totaal van deze opnames op 10.158.  Het aantal coronapatiënten dat op de ic’s ligt is met 43 gedaald naar 1008. Het is de negende dag op rij dat er meer patiënten de ic verlieten dan erbij kwamen.

Het totaal aantal getest personen is nu 35.729, maar men gaat ervan uit dat er veel veel meer mensen besmet zijn .

VRIJDAG 24 APRIL 2020

Eerst een totale lockdown eisen, dan stampvoeten om meer vrijheid

Sheila Sitalsing, column van 22 april 2020

Dat de mens gedoemd is om continu de vorige oorlog uit te vechten, omdat we ons simpelweg geen voorstelling kunnen maken van de oorlogen die nog zullen komen, blijkt elke dag opnieuw.

Soms is de bijziendheid aandoenlijk, dan zie je sommige partijen omstreeks de derde week van maart briesend een totale lockdown eisen, alles dicht, iedereen opgesloten, omdat het kabinet ‘speelt en experimenteert met mensenlevens’. En zie je ze een krappe vier werken later stampvoetend om ‘vrijheid’ vragen, omdat alles ‘kapot’ gaat en iedereen maar zit opgesloten.

Soms wordt de voorbereiding voor de vorige oorlog grondiger georganiseerd. Dan worden er commissies samengesteld, en rapporten geschreven, en langdurig vergaderd, en wordt er wapentuig aangeschaft waarmee drie oorlogen geleden heel leuk resultaat is bereikt.

Ik moest daaraan denken toen Wopke Hoekstra woensdag ruim tweeduizend kantjes publiceerde, vol adviezen van ambtenaren die op verzoek allerhande mogelijke bezuinigingen, ombuigingen, beleidsaanpassingen et cetera hebben geïnventariseerd. Deze Brede Maatschappelijke Heroverwegingen zijn in zestien werkgroepen opgesteld op verzoek van een Kamerlid van D66. Hij had gevraagd ‘om ter voorbereiding op een volgende neergaande conjunctuur of economische crisis’ op te schrijven hoe de overheid effectief zou kunnen handelen. Wat kan minder, wat moet beter, waar moet meer of minder geld heen om een volgende crisis op te vangen? Adviezen kortom, waar de politiek uit kan kiezen voor de aankomende verkiezingsprogramma’s, en voor een nieuw regeerakkoord na de verkiezingen van volgend voorjaar.

Het rapport was net op tijd klaar voor de volgende ‘neergaande conjunctuur’: de coronacrisis die een ravage aanrichtte in de horeca, het toerisme, de detailhandel, het museumwezen, de theaterwereld, de luchtvaart, de festivalindustrie, het kapperswezen, de seksindustrie, de sport, de bloemen- en tuindersbranche, de filmindustrie, en uiteraard de nagelsalons (waarom heeft Rutte het in godsnaam de hele tijd over nagelsalons die nog niet open mogen, hoezo staan nagelsalons symbool voor de hele contactberoepenbranche, sinds wanneer vormen nagelsalons een pijler onder de economie, vroeg cabaretier Pieter Derks zich woensdagmiddag op de radio af, en inderdaad: waarom?). Waardoor nu ook winstmachines als Booking bedelend in de rij staan voor overheidssteun.

Een boeiend advies uit de stapel: de zorg is te duur. De zorgkosten stijgen te hard, de zorg drukt te hard op de overheidsbegroting, er zijn veel te veel mensen nodig in de zorg, grijp rigoureus in. Het huidige stelsel is ‘niet houdbaar’: in 2040 gaan we 174 miljard euro uitgeven aan de zorg, in de vorige kabinetsperiode ‘ging driekwart van de stijging van de overheidsuitgaven naar de zorg’.

De adviseurs sparen geen enkel heilig huisje. Het eigen risico in de zorgverzekeringen zou fors omhoog moeten. De ouderenzorg is ook al te duur en zou naar de gemeenten kunnen. Ouderen moeten langer thuis blijven wonen.

Het heeft iets surreëels om zulke teksten te lezen nadat wekenlang de ontwikkeling van het aantal beschikbare ic-bedden permanent voorpaginanieuws is geweest, Diederik Gommers (terecht) tot nationale knuffelbeer is uitgeroepen, mensen uit hun raam hebben gehangen om ‘te klappen voor de helden van de zorg’, en golven van ontzetting over de toestand in verpleeghuizen over het land hebben gespoeld.

De zorgparagrafen in de aankomende verkiezingsprogramma’s worden zeer boeiende lectuur.

Bericht uit de Volkskrant van vandaag, 24 april

CONSERVATIEVEN PROTESTEREN IN VS TEGEN DE  LOCK DOWN

IN LANSING, DE HOOFDSTAD VAN DE STAAT MICHIGAN, EISEN DEMONSTRANTEN HET VERTREK VAN DE GOUVERNEUR EN EEN EIND AAN DE LOCKDOWNMAATREGELEN. FOTO JEFF KOWALSKY / AFP

Op het Amerikaanse platteland is weinig begrip voor de strenge maatregelen tegen de corona-epidemie. De doden vallen immers vooral in de steden. Waarom zouden ze hier dan niet meer mogen vissen of tuineren?

‘Ze wil ons allemaal in de ellende storten’, zegt Dawn Connor, een jonge oma die deze woensdagochtend in een uurtje naar Lansing, de hoofdstad van Michigan, is gereden om te protesteren tegen ‘die takketeef’, zoals ze gouverneur Gretchen Whitmer noemt, en tegen de strenge maatregelen waarmee zij het coronavirus bestrijdt. ‘Ze hoopt dat we het zo ellendig krijgen dat we in november niet meer op Trump stemmen. En dat is niet alleen economisch. Waarom mag ik anders niet meer met mijn bootje het meer op om te gaan vissen?’
‘Volgens mij wil ze vicepresident worden’, zegt Michael Wood, een kastenmaker met een cowboyhoed en een grote Amerikaanse vlag, die zijn zoon en dochter heeft meegenomen naar het protest. ‘Ik denk dat ze op deze manier indruk wil maken op Joe Biden.’
‘Ze wil gewoon onze vrijheid afpakken’, zegt Timothy Teagan, een twintiger met een hawaiishirt en een semi-automatisch geweer op zijn buik. ‘Ze heeft al drones besteld om ons in de gaten te houden.’

Er rijdt een toeterende auto langs. Uit het raam hangt een jongetje van een jaar of 13 met een rood Trump-petje op. ‘Born free!’, staat er op zijn protestbord. Hij balt zijn vuist. De demonstranten ballen hun vuisten.
Er rijdt een toeterende auto langs met een woordspeling: ‘Ontsla W-Hitler!’
Er rijdt een toeterende pick-uptruck langs: ‘Tuinieren is essentieel!’

Wat ze ook vinden: het coronavirus, dat voor gouverneur Gretchen Whitmer de reden is om haar staat zo veel mogelijk op slot te gooien, is voor deze mensen van ondergeschikt belang.

Zwarten en latino’s

Ergens komt het bekend voor. Amerikanen staan wel vaker te demonstreren bij zo’n provinciaals regeringsgebouw, met hun vlaggen en slogans en geharde overtuigingen over wapens en abortus en oude standbeelden en transgendertoiletten. Dat zijn de kwesties waarover conservatieven en progressieven de afgelopen jaren hun cultuurstrijd hebben uitgevochten – onderwerpen die in theorie ruimte laten voor nuance, maar door de polariserende gemakzucht van politici en (sociale) media steeds zwart-witter zijn geworden. En daar gaan mensen dan de straat voor op.
Vaak zijn het onderwerpen waarover in de stad anders wordt gedacht dan op het platteland – waardoor de stad en het platteland steeds meer tegenover elkaar zijn komen te staan.
Daar komt nu bij dat het coronavirus in de steden van Amerika veel harder heeft huisgehouden dan op het platteland. De overgrote meerderheid van de tot dusver 45 duizend doden viel in de steden, en binnen die steden vooral in wijken met veel zwarte Amerikanen en latino’s. Dat is dus de reden waarom zo veel provinciale Amerikanen de afgelopen dagen, niet alleen in Michigan maar ook in Ohio, Wisconsin, Pennsylvania, Texas, Colorado en North Carolina, de straat opgingen. Ze zien het probleem niet.

Ontslagen

Het is niet voor niets dat het eerste protest vorige week in Michigan plaatsvond. Dit is de staat waar, na New York en New Jersey, de meeste doden zijn gevallen (tot dusver bijna drieduizend). Maar het is ook een staat waar in de provincie, buiten de steden Detroit en Flint, relatief weinig slachtoffers zijn gevallen. ‘Ik ken niemand die iemand kent die ziek is geworden’, zegt Dawn Connor. ‘En ik ken veel mensen.’
Volgens Jay Imerman, een programmeur die betrokken was bij de organisatie van de protesten, viel 85 procent van de doden in Detroit. ‘Dat zijn maar drie county’s, en toch gaat de hele staat op slot. Het was goed om de ziekenhuizen daar op een patiëntenstroom voor te bereiden – maar nu moesten álle ziekenhuizen in de staat zich op een patiëntenstroom voorbereiden. Waardoor ze andere operaties niet meer kunnen doen, en dus geen geld meer verdienen, en nu personeel moeten ontslaan! Daar zijn we boos over.’
De woede werd nog groter omdat Whitmer de maatregelen in Michigan vorige week verder heeft aangescherpt. In winkels die open waren werden de verf- en tuinafdeling afgesloten. Varen en vissen werd verboden. Een bezoek aan buitenhuizen werd verboden. Tuinieren werd verboden.
‘Ze grijpen dit gewoon aan als excuus om alles te reguleren’, zegt Michael Wood. ‘Dat ligt in de aard van de progressieven. Beetje bij beetje. Stapje voor stapje. Uiteindelijk kom je uit bij een dictatuur.’
Imerman: ‘Mijn overgrootouders komen uit Wit-Rusland, die zijn in 1910 voor de tsaar gevlucht. Mijn grootouders hebben in een concentratiekamp gezeten. Ze zijn naar Amerika gekomen omdat dit het land is van de vrijheid. En dat willen ze nu inperken? Dat kan ik niet laten gebeuren.’
Dus pruttelt het in Michigan, ook buiten de protesten om. Deze noordelijke staat, tussen de grote meren en tegen Canada aan, is altijd een gebied van ondernemers geweest, met plaatsen als Holland en Grand Rapids, waar calvinistische Nederlandse kolonisten sinds de 19de eeuw met hun godvrezende ijver allerlei kleine bedrijfjes uit de grond stampten – met een afkeer van overheidsbemoeienis.

Hogeropgeleid

‘Je moet ons onze gang laten gaan’, zegt Steve Groenenboom, eigenaar van een ingenieursbureau in Grand Rapids, die vorige week ook met zijn vrouw heeft geprotesteerd – wat opvalt is dat veel demonstranten hogeropgeleid zijn. ‘De overheid probeert ons met de lockdown kapot te maken. En geeft veel te hoge uitkeringen aan de werklozen, zodat die straks niet eens meer willen werken.’
Dat er een pandemie is, dat betwisten ze hier niet. Maar dat die pandemie overal even erg is, dat betwisten ze wel. Het doel van de lockdown, zeggen velen, was om de ziekenhuizen niet te laten verzuipen. Dat is gelukt. Dus nu kan het leven door.
Zelfs Imerman, van wie twee verre familieleden zijn gestorven aan het virus, blijft naar de statistieken kijken. ‘Ziekten horen bij het leven. Het is nog steeds niet veel erger dan een ernstige griep.’
’24 doden! Waarvan tien in één verzorgingstehuis.’ Op het radiostation van Grand Rapids relativeert talkshowpresentator Bill Simonson de getallen in de regio. ‘Dat is alsof er een tornado is overgekomen. Heel erg van die doden, maar daarna ga je door. Als je kijkt naar de medische data, naar de afvlakkende curves, dan is er geen reden om gesloten te blijven.’

Even later slingert hij, zoals dat gaat in de VS, een reclame de ether in: ‘Kom naar Tullymore Golf deze zomer! Voor 199 dollar gooien we er ook nog een heerlijke ribsteak tegenaan! Tullymore Golf gaat zeker open!’

Facebookadvertenties

Commerciële, principiële en politieke overwegingen lopen in de VS altijd door elkaar, en dus ook in de coronacrisis. Deze omgeving, in West-Michigan, is de thuisbasis van de steenrijke christelijke familie DeVos, groot geworden met marketingtrucs. In Grand Rapids kom je de familienaam overal tegen, op ziekenhuizen, een college en een theater, en in Holland staat het huis van Betsy, de dochter die nu minister van Onderwijs is.
Een van de stichtingen die haar familie de afgelopen jaren met duizenden dollars heeft gesponsord, het Michigan Freedom Fund, was vorige week medeorganisator van de bijeenkomst waar de heropening van de staat werd geëist. De stichting wakkerde de belangstelling aan met advertenties op Facebook, en via een hecht netwerk van andere conservatieve stichtingen en Republikeinse partijleden. De invloed was aanzienlijk: er kwamen vorige week bijna vierduizend betogers naar Lansing. Deze week, toen de conservatieve stichtingen niet meer meehielpen met de publiciteit (ook omdat Facebook dat verbood), kwamen er slechts enkele tientallen deelnemers op de demonstratie af.
Michigan was het begin van een hele serie betogingen in andere staten, eveneens gesteund door conservatieve groeperingen. Ook Trump wakkerde de volksopstand aan, met een drievoudige oproep op Twitter, gericht op staten met Democratische gouverneurs. ‘Bevrijd Michigan! Bevrijd Minnesota! Bevrijd Virginia!’ Het is niet eerder voorgekomen dat een zittende president een soort oppositie organiseert tegen ‘vijandige’ gouverneurs.
Of dat politiek handig is, is de vraag: volgens een opiniepeiling deze week van NBC en The Wall Street Journal is nog steeds een meerderheid van de Amerikanen tégen het te snel opengooien van de economie.

Dinsdag kwam daar nog Trumps minister van Justitie overheen. William Barr vertelde in een interview dat hij rechtszaken zal steunen die door burgers worden aangespannen tegen ‘gouverneurs die de burgerrechten of commerciële belangen schenden’. Een adviseur van Trump noemde de opstandelingen in de staten de nieuwe ‘Rosa Parks’, naar de zwarte vrouw die in 1955 weigerde achter in de bus te gaan zitten.
‘Ik doe dit uit principe’, zegt Dawn Connor woensdag. ‘Weet je, ik stuurde vorige week een foto van het protest naar een Democratische vriendin, om haar een beetje te pesten. ‘Wat maakt jou die lockdown uit, jij hebt toch nog een baan, schreef ze terug. Dat is het einde van onze vriendschap. Ik dacht juist dat zíj altijd opkwam voor anderen. Ja, ik heb mijn baan nog. Maar ik doe dit voor de vrijheid van anderen. De vrijheid om geld te kunnen verdienen.’                                                                                                                                                                            MICHAEL PERSSON

GOUVERNEUR DOET WAT TRUMP WIL, EN HOON IS ZIJN DEEL

President Donald Trump maakte woensdag een draai van 180 graden en bekritiseerde de Republikeinse gouverneur van Georgia, Brian Kemp, omdat die de kappers, fitnesscentra, bowlingbanen en tatoeagesalons vrijdag weer open wil gooien. ‘Zou ik dat doen?’, vroeg Trump retorisch op zijn persconferentie. ‘Nee. Ik zou wat langer wachten. Ik wil mensenlevens beschermen. Maar ik laat hem het besluit nemen.’ Dinsdag, nadat Kemp het besluit had genomen, noemde Trump, hem nog ‘zeer capabel’ – Kemp deed precies wat Trump had gesuggereerd, met zijn oproep om de staten te ‘bevrijden’ van economie-verstikkende maatregelen. Maar daarna kreeg Kemp nationale hoon over zich heen – het aantal doden in Georgia stijgt nog steeds – en besloot Trump zich van Kemp te distantiëren, tot veler verwarring. Kemp roemde in een reactie het ‘dappere leiderschap’ van de president, maar bleef bij zijn besluit.

Mijn commentaar

Het wordt eng, ook hier in Nederland heerst verwarring en onzekerheid. Velen willen als de wiedeweerga weer aan het werk. En er is behoefte aan de gewone (vroeger gewone) ontspanning. De zon schijnt, het schijnt heerlijk weer te zijn: erop uit dus. Iemand als Wilders wil daar nu ook weer goed garen bij spinnen en bepleit luidkeels voor versoepeling van de maatregelen terwijl hij nog maar een paar weken geleden de premier bijna van moord betichtte, omdat de maatregelen niet streng genoeg zouden zijn.

Waar stevent Nederland, Amerika, de wereld op af? Als de massa wil leven bij de waan van de dag, staat os misschien wel een nog chaotischer periode te wachten. Opstand van de massa, zware repressie van de overheid, opnieuw pieken in het aantal besmettingen, ziekenhuisopnamen en in het aantal doden. En reken maar, dat dan de wet van de jungle gaat gelden. Het ‘ieder voor zich en God voor ons allen’. Nou berg je dan maar.  Maar als dit doemscenario geen werkelijkheid wordt, zou erop kunnen wijzen dat we in meerderheid toch wijzer zijn geworden. Uitslagen van enquêtes over beleid en maatregelen van de overheid zijn de komende weken zeer interessant.

De cijfers van vrijdag 24 april 2020

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 112 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 4289. Het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus besmet zijn.

Er zijn …… nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Dat brengt het totaal van deze opnames op  Het aantal coronapatiënten dat op de ic’s ligt is met 45 gedaald naar 963.  Gelukkig gaat die daling nog steeds door.

Per week worden nu ca. 40.000 personen getest. Vooral personeel in de zorg. Dus het aantal positief geteste vrouwen is ineens toegenomen.

ANDER NIEUWS

Column van Bert Wagendorp, de Volkskrant van 24 april 2020

Deze krant, leerde een oudere redacteur me lang geleden, zou elke dag van de week kunnen openen met de kop: ‘Tienduizend kinderen omgekomen door honger in Afrika’. Een kwarteeuw later is dat nog steeds zo. We doen het niet, hoewel er geen woord aan is gelogen. Het is geen nieuws: gisteren was het zo, vandaag is het zo en morgen zal het weer zo zijn. Saai. Het klinkt cynisch, maar nieuws moet verrassend zijn om de lezer te blijven boeien. Die eis wordt momenteel met het coronanieuws fors opgerekt, maar we zijn niet ver van het breekpunt. Laat ik voor mezelf spreken: ik ben dicht bij het breekpunt.

NRC had donderdag gekozen voor ander voorpaginanieuws, ook al had ook dat een connectie met covid-19. ‘VN vreest voor grote hongersnood’, luidde de openingskop. Directeur Beasley van het World Food Programme (WFP) had alarm geslagen in de VN-Veiligheidsraad. Door sprinkhanenplagen, oorlogen, incapabele leiders, klimaatverandering en corona dreigt ‘de grootste humanitaire crisis sinds WO II’. Veel landen staan aan de rand van een ‘hongerpandemie’ van ‘bijbelse proporties’. In het zwartste WFP-scenario sterven straks dertigduizend mensen per dag – aan honger, coronadoden niet meegerekend. In dertig landen is de situatie kritiek. In Afrika, maar ook in het Midden-Oosten, in Venezuela en op Haïti.

In september 2000 ondertekenden 189 landen, waaronder Nederland, de Millennium Development Goals: acht doelstellingen die de wereld een betere plek voor iedereen moesten maken. De eerste betrof het verminderen van armoede en honger. Tot 2015 waren de resultaten bemoedigend: armoede en honger halveerden. In dat jaar werden zeventien nieuwe doelen geformuleerd, waarvan de tweede ‘Zero Hunger’ is: het einde van de honger.

Er is geen gebrek aan voedsel op de wereld, er is een probleem met verdeling, distributie en armoede. Om het hongerprobleem definitief op te lossen, is naar schatting een bedrag van elf miljard dollar per jaar nodig. Een fooi waarvan in deze tijden niemand meer schrikt. Maar vanaf 2017 ging het met het voedselprobleem weer de verkeerde kant op, met name door prijsstijgingen. Nu nadert het aantal mensen dat ’s avonds met een lege maag naar bed gaat het miljard en dreigt een humanitaire ramp die corona in de schaduw stelt. Alleen wat verder van ons bed. Nog wel tenminste, want het is duidelijk dat de honger het vluchtelingenprobleem zal aanjagen.

De daadkracht en het onbekommerd met miljarden smijten van de coronacrisis ontbreken in de meeste andere crises, ook al zijn die minstens zo bedreigend voor vele miljoenen mensen. De coronacrisis is dichtbij, raakt jezelf, vrienden of bekenden, en zit onze manier van leven in de weg. Bovendien is het een overzichtelijk probleem.

Honger is soms een kop in de krant, om de zoveel jaar, al decennia lang. Wijzelf hebben nooit honger.

Hoe kan het dat we corona krachtig te lijf gaan en kosten noch moeite sparen, maar stug weigeren een stuk of honderd ouderloze kleine kinderen vanuit een overvol vluchtelingenkamp op Lesbos naar Nederland te halen? Elf Europese landen doen dat wel, maar Ankie Broekers-Knol, VVD-staatssecretaris van Asiel en Migratie, weigert. Ze suste gisteren haar geweten door geld beschikbaar te stellen voor opvang in Griekenland, ver van onze grenzen.

Zeer humaan en meelevend voor onszelf, inhumaan en wreed jegens getraumatiseerde, verdoemde kleuters. Waarom geldt dat irritante ‘#alleensamen’ niet voor hen?

Mijn commentaar

Ik ben sprakeloos omdat het zo verschrikkelijk waar is wat hij schrijft. En die regering van ons valt wel door de mand zo harteloos als dit even geregeld wordt met een paar centen. Zelf ben ik ook niet scheutig, steek de hand in eigen boezem. Verder over nadenken.

ZATERDAG 25 APRIL 2020

De cijfers

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 120 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 4409. Het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus besmet zijn. Onder huisartsenzorg zijn het er aanzienlijk meer.

Er zijn 100 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden, iets minder dan de afgelopen dagen. Volgens het RIVM is de grote lijn nog altijd dat zowel opnames als sterfgevallen ‘een dalende lijn vertonen’. In totaal zijn er nu 10.381 mensen die in het ziekenhuis liggen of hebben gelegen. Het aantal coronapatiënten dat op de ic’s ligt is gedaald naar 959. Ook die daling gaat nog steeds door.

Verhaal voor het Arnhemse Corona-boek

Geschreven op zaterdag 25 april 2020, naar aanleiding van het begin van de ellende

VRIENDSCHAP IN CORONATIJD

Op 11 maart kondigde de regering bij monde van premier Rutte strenge maatregelen af om de verspreiding van het corona-virus zo veel mogelijk tegen te gaan. Wij begrepen dat we voluit tot de risicogroep ‘senioren’ behoren. Dus vroegen we ons af wat wij in de ontstane situatie moesten en laten.  

We hebben het goed samen, mijn vriendin en ik. We zijn 75 en 77 jaar. Sinds een jaar hebben we een stabiele latrelatie, een liefdesrelatie. De ene helft van de week zijn we samen, de andere helft een paar dagen apart. Zeg maar, om even bij te komen. Dat krijg je ervan als je intens met elkaar leeft. We delen lief en leed. Nu eens kookt de een, dan de ander. We hebben geweldige gesprekken en doen veel leuke dingen samen: we zingen, musiceren, bezoeken concerten en musea en bedenken vakanties. Dit jaar wilden we 6 weken eruit, weg uit dit land, naar Roemenië. Een land dat nu in mijn verbeelding verder weg ligt dan ooit. Heel de wereld buiten Nederland ligt verder weg dan ooit…. Zelfs België en Duitsland.

Omdat we een latrelatie hebben en bejaard zijn, hebben we ons gebogen over de vraag wat we moeten doen als wij besmet raken. We willen vooral bij elkaar blijven, ook als een van beiden wat mankeert. Want we willen elkaar dan bijstaan. Worden we allebei ziek, dan is er eigenlijk nog meer reden om bij elkaar te zijn.  Maar dit verlangen heeft een ongerijmde keerzijde, omdat het virus een verraderlijk karakter heeft. Als ik besmet ben, kan ik gemakkelijk de ander aansteken. En als het dan misgaat, kan ik er ongewild verantwoordelijk voor worden dat de ander doodziek wordt en/of overlijdt. Dus we ontkwamen er niet aan om ons af te vragen wat ons bij een eventuele besmetting te doen stond.  We spraken het volgende af:

• mankeren we niets, dan blijven we bij elkaar
• ook als we beiden ziek worden, blijven we zo lang mogelijk bij elkaar
• Als één van ons beiden meent het onder de leden te hebben, gaat die in quarantaine en de ander naar huis
• Wie meent besmet te zijn, ziet het even aan. Want of het blijkt loos alarm of het is inderdaad goed mis
• Blijkt het loos alarm, dan kruip je weer lekker bij elkaar
• Is het goed mis, dan zal degene die gezond is vanzelfsprekend de ander zo veel mogelijk van buiten af in de gaten houden en helpen
• Blijkt degene die dacht gezond te zijn toch ook ziek wordt, dan zal hij/zij zich (weer) bij de andere zieke voegen.

Afgelopen zondag 15 maart stonden we voor een dilemma. Ik was bij m’n vriendin in Arnhem. ‘s Middags klaagde ze licht over keelpijn, droge hoest, hoofdpijn, spierpijn. ’s Avonds na het eten hakten we de knoop door: ik zou -zoals afgesproken- naar huis, naar Velp gaan. Het was een besluit dat we namen met tranen in de ogen. En daar ik ging, op de e-bike, met bezwaard gemoed. Afstand nemen van je geliefde die nota bene ziek is, voelt heel onnatuurlijk. Even later reed ik door een lege doodse stad waar nog anderhalve man en een paardenkop dolend rondliep. Verder waren de straten en pleinen leeg. Her en der brandden lichten, bij en in het station, op het Willemplein en Gele-rijders-plein, zodat het duidelijk te zien was: de stad staat in de ‘uit’-stand.

We zijn donderdag 19 maart. Sinds gisteren gaat het met vriendin een stuk beter, misschien was het loos alarm en kan ik weer naar haar terug. Maar we zijn gewaarschuwd.

                                                                                                                     Coos van Amersfoort

ZONDAG 26 APRIL 2020

Wat een prachtige stralende lente zondag, met inderdaad veel zon. De wegen vol met mensen die gezellig en ontspannen flaneren, omdat ze er even uit kunnen zijn. Natuurlijk ook veel fietsers. Wij zijn op ons gemak naar en door de Meinerswijk gereden. Wat is dat toch een bijzonder mooi uiterwaardengebied. Tientallen witte meidoorns staan in bloei. Ik zou er de komende dagen wel iedere dag naar willen kijken. Van die volle bloei van die struiken word ik zo blij. Natuurlijk heeft dat ook te maken met de crisissituatie, ik maak me geen illusie. Als zo vele anderen had ik het vanmiddag hard nodig om de zinnen in de buitenlucht, in de natuur te verzetten. Het was net alsof je onbekommerd kon zijn….

De cijfers van zondag 16 april

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 66 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 4475. Het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus besmet zijn. Onder huisartsenzorg zijn het er aanzienlijk meer.

Er zijn 75 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden, iets minder dan de afgelopen dagen. Volgens het RIVM is de grote lijn nog altijd dat zowel opnames als sterfgevallen ‘een dalende lijn vertonen’. De 75 coronapatiënten die zijn opgenomen brengen het totaal op 10.456 mensen die in het ziekenhuis liggen of hebben gelegen. Door het toenemend aantal testen neemt het aantal vastgestelde besmettingen in ras tempo toe: 655 vandaag erbij, brengt het totaal op 37.845.

MAANDAG 27 APRIL 2020

De cijfers van maandag 27 april

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land  45 nieuwe sterfgevallen ten gevolge van het coronavirus gemeld. Dat brengt het totaal van de overledenen op 4.518. Het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus besmet zijn. Onder huisartsenzorg zijn het er aanzienlijk meer.

Er zijn 65 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden, iets minder dan de afgelopen dagen. . Die 65 coronapatiënten brengen het totaal op 10.521 mensen die in het ziekenhuis liggen of hebben gelegen.

Op de ic’s belandden slechts 29 patiënten, maar een flink aantal patiënten kon de ic verlaten.  Het aantal coronapatiënten op de ic’s is teruggelopen naar 905.

Volgens het RIVM is het zeker dat nog steeds zowel opnames als sterfgevallen ‘een dalende lijn vertonen’. Wel moeten we in de gaten houden, dat door het toenemend aantal testen het aantal vastgestelde besmettingen in ras tempo toeneemt: vandaag is het totaal uitgekomen op 38.245 .

Er is een nieuwe week begonnen. “Normaal” – maar wat is normaal?- zouden velen vandaag Koningsdag vieren. Op straat, op pleinen, in parken. Met evenementen overal, met concertjes en her en der vrijmarkten. Dit alles is met de uitdrukkelijk goedkeuring van de Oranjes afgeblazen. Een of andere gek heeft toen bedacht: “Koningsdag wordt Woningdag!”

In de hoop dat het volk binnenblijft. Dat schijnt op een dergelijke stupide wijze te moeten worden bereikt, want het volk is stom. Daarom.

Ik vind het allemaal maar flauwekul; maar okay, het werkt wel! Vanmorgen reed ik om 7:35 dwars door Arnhem naar Velp. Er hing een onwezenlijke stilte; het leek wel stiller dan op een gewone zondag. In dat ritje van 15 minuten heb ik nog geen 10 mensen op straat gezien, automobilisten meegerekend! Nog geen 10! Misschien begint het te wennen dat je binnen moet zitten. Zelf heb ik er niet veel moeite mee, ik denk dat dat ook met de leeftijd te maken heeft. Senioren zaten toch altijd al veel binnen, deden af en toe een wandelingetje…. Nou, ik hoor er helemaal bij.

Gelukkig heb ik veel te doen. Waarmee dood ik de tijd? Met schrijven, bijvoorbeeld deze kroniek, communicatie bevorderen tussen leden van het middagkoor door middel van de uitgave van een blaadje, dat ze vroeger Nootzakelijk hebben genoemd. Dan zijn altijd bezigheden voor Den Heuvel, het wooncomplex waarvan ik bestuurslid ben. Ik oefen op de klarinet en sinds kort meer intensief op de alt sax. En natuurlijk is er de ‘quality time’ in het weekend met Mariëtte. Kortom, los van de idiote situatie  voor ons allen voel ik me happy en verveel ik me geen moment, omdat ik steeds wat om handen heb én zeer gelukkig ben met/in de relatie met mijn geliefde Mariëtte.

Reclamejongens dringen het ‘gewone kopen’ dwangmatig aan ons op

Ik word bijna onpasselijk van de reclames op tv. …..

DINSDAG 28 APRIL 2020

De cijfers

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 48 nieuwe sterfgevallen ten gevolge van het coronavirus gemeld. Dat brengt het totaal van de overledenen op 4566. Het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus besmet zijn. Onder huisartsenzorg zijn het er aanzienlijk meer.

Er zijn 88 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden, iets minder dan de afgelopen dagen. Die  coronapatiënten brengen het totaal op 10609.mensen die in het ziekenhuis liggen of hebben gelegen.

Het aantal coronapatiënten op de ic’s is teruggelopen naar 861, 44 minder dan maandag.

Volgens het RIVM is het zeker dat nog steeds zowel opnames als sterfgevallen ‘een dalende lijn vertonen’. Wel moeten we in de gaten houden, dat door het toenemend aantal testen het aantal vastgestelde besmettingen in ras tempo toeneemt: vandaag is het totaal uitgekomen op 38.416.

BERICHT UIT ITALIË:

EMMA WESTERLING                                                  De Volkskrant van 28 april 2020

EMMA WESTERLING IS GEPENSIONEERD PSYCHOLOOG

COMMENTAAR OP CORONAMAATREGELEN HIER EN IN ITALIË

‘Omi, wat deed u in de oorlog?’ Met deze vraag verraste mijn kleindochter mij laatst. ‘Niets, schat, Omi was toen nog niet geboren.’ Een mooi moment, dacht ik, om mijn kleindochter toch iets te vertellen over wat er tijdens de oorlog heeft gespeeld, zeker nu Bevrijdingsdag er weer aan zit te komen. ‘De moeder van Omi heeft wel in een kamp gezeten tijdens de oorlog, en moest elke dag twee corvees doen, haar eigen corvee en dat van haar moeder, die vaak ziek was. Dus dat heeft Omi’s moeder gedaan tijdens de oorlog.’

Als gepensioneerd psychologe en grootmoeder liet ik de vraag van mijn kleindochter nog even op mij inwerken. Vreemd is de vraag niet, opvallend is wel de timing. Nu we midden in de coronacrisis zitten, heerst alom de sfeer van een oorlogsgebied. Ook al wil je dat niet voelen, en zeker niet uitstralen naar je weerloze kleinkinderen, er heerst overal een fluïdum van angst, neerslachtigheid, wanhoop, boosheid en ja, zelfs al van berusting. Dat voelen kinderen ook, al probeer je er zo min mogelijk over te praten in hun bijzijn.

Angst in Italië

Deze sfeer is, denk ik, iets meer voelbaar in Italië, waar wij al jaren wonen. De maatregelen zijn hier ook al ruim twee maanden van kracht en strenger dan in Nederland. De lockdown is compleet, de boetes zijn zwaar en de ordehandhaving is streng. De angst voor ziekten zit er bij Italianen diep in. Een bezoek aan de huisarts is voor de doorsnee-Italiaan niet bevredigend als hij niet met een plastic zak vol medicijnen naar huis gaat (bij voorkeur antibiotica).

Deze ingebakken angst voor ‘microben’ resulteert nu in veel onderling wantrouwen, overdreven angstig gedrag (vermijdingsgedrag), klikken (politie bellen) en zelfs schisma’s tussen vrienden en families (wie deugt er en wie deugt er niet).

Vooral dat laatste is een psychologisch fenomeen dat nu en in de toekomst voor veel tweespalt in families en gemeenschappen zal zorgen. Er zijn twee groepen ontstaan die vijandig en lijnrecht tegenover elkaar staan. Laat ik ze voor het gemak de ‘coronadeugers’ en de ‘niet-coronadeugers’ noemen.
De ‘coronadeugers’ hebben het morele gelijk aan hun kant en zijn ervan overtuigd dat alle maatregelen die door de overheid worden genomen noodzakelijk zijn om de wereld te redden van dit vreselijke virus. De ‘niet-deugers’ zijn ervan overtuigd dat het doel de middelen niet heiligt, maar worden weggezet als harteloze lui die niets geven om mensenlevens.

Dat deze tweedeling onzin is, ontgaat velen. Wat men zich ook niet realiseert, is dat de overheidsmaatregelen tot gevolg hebben dat mensen sociaal van elkaar vervreemden; de sociale cohesie wordt ondermijnd en mensen zullen zich in toenemende mate alleen en ontheemd voelen.
Ik las dat na 3 mei hier in Italië de tweede fase ingaat (van totaal vier fases). Deze fase houdt onder andere in dat er ook een corona-app (Immuni) geïntroduceerd gaat worden. Voor de oudjes (ik dus) komt er een armband, want wij worden geacht geen smartphone te hebben. Allemaal vrijwillig, dat wel, maar als je niet leuk meedoet, word je beperkt in je bewegingsvrijheid. Hoe die beperking er precies uit gaat zien, wordt heel strategisch nog niet vermeld.
Met verbazing sla ik gade wat er in Italië en Nederland gebeurt. Wanneer worden mensen opstandig en gaan ze zich verzetten? Ik ben verbijsterd over het gebrek aan verzet. Vooral van de jongeren. Zij laten dit langzaam maar zeker gebeuren, alsof ze ziende blind zijn. Alsof die jongeren niet inzien dat hun generatie de enorme prijs gaat betalen voor de keuzen die de overheid nu maakt. Zij gaan de sociale inperking (anderhalvemeter-maatschappij) het hardst voelen, zij verliezen banen en perspectief.

Intergenerationele agressie

Ik hou ook mijn hart vast voor de intergenerationele agressie die dat zal opleveren. Want die gaat onherroepelijk komen. Voor ‘ons oudjes’ worden al deze offers door de overheid geëist en door de jonge bevolking gebracht. Ik kijk er opeens niet meer zo heel erg naar uit om oud te worden.
Ik heb een kleine rondvraag gedaan onder mijn gepensioneerde vrienden in Italië en Nederland. ‘Wat heb je liever: social distancing, lockdown en geen corona oplopen, of normaal contact met je (klein)kinderen en misschien corona oplopen en minder lang leven?’ De antwoorden waren honderd procent ten faveure van een ‘risicovol’ leven nu. Oude mensen hebben namelijk niets meer te verliezen en leven dus erg in het ‘hier en nu’.
Vreemd dat ons nooit is gevraagd of wij al deze beschermende, betuttelende, inperkende maatregelen eigenlijk wel willen.

Ik geloof dat ik het kampnummer van mijn moeder maar eens op mijn jas ga naaien en met grote letters ‘1984’ op mijn mondmasker schrijf. Dat is het enige wat ik nog kan doen.

WOENSDAG 29 APRIL 2020

Nou, vandaag ging Bert Wagendorp van de Volkskrant uit een heel ander vaatje tappen. OPTIMISME! Jawel, zou meneer De Uil, zeggen. Maar het werd ook wel tijd!

Het ziet er goed uit                                                                          door Bert Wagendorp

Of optimisme een morele plicht is weet ik, in tegenstelling tot de filosofen Kant en Popper, niet zeker. Soms kan pessimisme ook een goed middel zijn om je de wanhoop van het lijf te houden – als de werkelijkheid minder vreselijk blijkt dan verwacht, is dat toch weer een mooie meevaller. Maar met het coronavirus lijkt optimisme me een betere remedie. Die lockdown en anderhalvemetersamenleving zijn wangedrochten; als je die pessimistisch ondergaat, zak je langzaam maar zeker weg in een moeras van treurigheid en zelfbeklag.

Een blije optimistische eikel oké, maar er moet wel enige grond voor zijn, anders zit je jezelf voor de gek te houden. Daarom ging ik gisteren op zoek naar optimistische signalen. Ik had er veel vertrouwen in dat ik die zou vinden, anders moet je er niet aan beginnen. En jawel, daar had ik er al een te pakken. Het was een interview met de Tilburgse hoogleraar financiële economie Sylvester Eijffinger, dat vorige week al in het Eindhovens Dagblad stond, maar dat me toen was ontgaan. Eijffinger heeft gedoceerd aan de Humboldt Universiteit van Berlijn en was ook gasthoogleraar aan Harvard (VS). Kortom, Eijffinger is niet zomaar de eerste de beste koekebakker.
Hij begint het interview aldus: ‘Ik wil echt waarschuwen voor paniekgedachten, voor doemdenken.’ Zo mag de optimist het horen. Volgens Eijffinger krijgen we te maken met een recessie, dat wel, maar niet met een depressie zoals na 2008. Hierna haalt hij de Oostenrijkse econoom Schumpeter (1883-1950) aan. Het coronavirus leidt tot disruptie, ‘maar je hebt disruptie nodig om tot werkelijke vernieuwing te komen’. Vernieuwing, zegt Eijffinger, ‘is de enige bron om vooruit te komen’. En alsof dat nog niet optimistisch genoeg is: ‘Uiteindelijk zal deze crisis leiden tot meer welvaart en een betere samenleving.’
Een vaccin zou niettemin wel handig zijn. Het duurde niet lang of mijn speurtocht naar hoop bracht me bij de The New York Times. Daar werd ik aangenaam getroffen door de volgende kop: ‘In Race for a Coronavirus Vaccine, an Oxford Group Leaps Ahead’.

Het gerenommeerde Jenner Institute in Oxford, zo bleek, heeft mogelijk een vaccin gevonden. In het Rocky Mountains Laboratory in Montana wordt het getest op resusapen (altijd de lul, die arme resusapen, maar helaas moet het nu even).
Hoewel de gevaccineerde apen, die genetisch dicht bij de mens staan, werden gebombardeerd met coronavirussen bleven ze kerngezond. Eind mei begint de eerste grootschalige test met een groep van zesduizend mensen. Slaagt die ook, dan kunnen in september al miljoenen doses van het vaccin beschikbaar zijn, mede dankzij de miljarden van de Foundation van Bill en Melissa Gates.
Goed, fijne optimist, maar dan zitten we nog altijd met de duizenden miljarden staatsschuld die we wereldwijd opbouwen om de boel overeind te houden. Om die angst te bezweren is er gelukkig Paul Krugman, econoom, winnaar van de Nobelprijs voor Economie 2008 en columnist voor The New York Times.
Wat schreef Krugman gisteren in zijn column over de astronomische staatsschulden: daarover hoeven we ons totaal geen zorgen te maken. Het lenen op de kapitaalmarkten is door de superlage rente gratis en de schuld zelf gaan we gewoon nooit terugbetalen, ‘and that’s OK’. ‘Het enige dat we te vrezen hebben is de vrees voor schulden zelf.’

Dat Wopke Hoekstra het even weet.

De toekomst is niet bleek, maar juist vol van beloften.

Commentaar

Dit had ik wel even nodig. Je zou het als pamfletten uit vliegtuigen willen gooien in heel Nederland. Worden we allemaal weer een beetje blij. Want al weken heerst er in dit land een bedrukte stemming. Daar heeft die intelligente lockdown wel voor gezorgd. Enfin, we zullen zien wat er van uitkomt.

Vooral die opinie dat er sociaal en economisch vernieuwing zal komen na en als gevolg van deze crisis is heel interessant. Wordt dat waar of niet waar? Dat is de kwestie die mij het meest interesseert.

De cijfers van woensdag 29 april 2020

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 145 nieuwe sterfgevallen ten gevolge van het coronavirus gemeld. Dat brengt het totaal van de overledenen op 4711. Het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus besmet zijn.  Het zijn er aanzienlijk meer dan dinsdag. En dat heeft alles te maken met het lange weekend. Toch valt het cijfer van 145 relatief gezien nog mee, met Pasen waren het er zelfs 189 doden werden gemeld.

Er zijn 76 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden, iets minder dan de afgelopen dagen. Die  coronapatiënten brengen het totaal op 10.685 mensen die in het ziekenhuis liggen of hebben gelegen.

Het aantal coronapatiënten op de ic’s is teruggelopen naar 804, 57 minder dan maandag.

Volgens het RIVM is het zeker dat nog steeds zowel opnames als sterfgevallen ‘een dalende lijn vertonen’.

DONDERDAG 30 APRIL 2020

De cijfers

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 84 nieuwe sterfgevallen ten gevolge van het coronavirus gemeld. Dat brengt het totaal van de overledenen op 4795. Het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus besmet zijn.  

Er zijn 84 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden, nu weer iets meer dan gisteren. Die  coronapatiënten brengen het totaal op 10.769 mensen die in het ziekenhuis liggen of hebben gelegen.

Het aantal coronapatiënten op de ic’s is teruggelopen naar 783, 21 minder dan maandag.

Volgens het RIVM is het zeker dat nog steeds zowel opnames als sterfgevallen ‘een dalende lijn vertonen’.

Door het toenemend aantal testen is het aantal vastgestelde besmettingen in ras tempo toegenomen: vandaag is het totaal uitgekomen op 39.316.

Een apart verhaal vandaag over de besmette zorgmedewerkers. Dat waren er in de afgelopen tijd 14.000. Een niet gering aantal! Van die besmette medewerkers zijn 9 overleden. Zeer triest.

Ik merk dat ik er niet meer zo bovenop zit. Muziek maken vind ik belangrijker. We moeten het ook mentaal ook kunnen volhouden. En muziek is nog altijd het beste middel. Denk ik.

Dus ga ik door met opnieuw leren saxofoon te spelen, pak ik af en toe de klarinet en begin ik binnenkort aan een nieuw project, de liederen van Lenard Cohen. Een paar daarvan zingen en misschien zelfs spelen op keyboard.

Maar ik  hou ook bij wat er gebeurt: gaat het afvlakken door, worden de maatregelen versoepeld, kunnen we in de zomer met vakantie, gaan we binnenkort weer repeteren en hoe? Nog vragen te over!

VRIJDAG 1 MEI 2020

Niet alleen schrijf ik bijna dagelijks aan deze kroniek, ik ben ook bezig met een egodocument over de turbulente levensfase tussen de zomer van 2014 en die van 2019. Vandaag had nou net dat document mijn aandacht. En, wat denk je? Ik had een hinderlijk probleem met Word: de cursor functioneerde niet naar behoren. Dus, dan ga je op zoek naar een oplossing van je probleem en dat kost -tot mijn grote ergernis- veel tijd. Goed, het was ook weer ineens opgelost. Dus ik kan weer verder met schrijven.

De cijfers van 1 mei

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 98 nieuwe sterfgevallen ten gevolge van het coronavirus gemeld. Dat brengt het totaal van de overledenen op 4893. Het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus besmet zijn.  

 Er zijn 85 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden, nu weer iets meer dan gisteren. Die  coronapatiënten brengen het totaal op 10.854  mensen die in het ziekenhuis liggen of hebben gelegen.

Het aantal coronapatiënten op de ic’s is teruggelopen naar 735, dat is 48 minder dan maandag. Nog even het is daar weer bijna normaal! Volgens het RIVM is het zeker dat nog steeds zowel opnames als sterfgevallen ‘een dalende lijn vertonen’.  Door het toenemend aantal testen neemt het aantal vastgestelde besmettingen in ras tempo toe: vandaag zijn er weer 475 bijgekomen, het totaal is 39.791.

Vandaag boodschappen gedaan bij Albert Hein, heel vroeg, en op de markt op het eind van de morgen. Het is zowel in de supermarkt als op de markt goed geregeld. Ik kan niet anders zeggen. Nou ja, bij AH hier in Velp is het wat smalletjes, dus zit je toch af en toe te dicht op een andere klant of op een vakkenvuller. Bij de vishandel op de markt was het beter geregeld, eigenlijk. Met linten en vakken voor de klanten, die geduldig in de rij moesten tot ze zich in zo’n vak konden vervoegen. Het was overigens stil op de markt. Maar het is vandaag ook guur weer.

ZATERDAG 2 MEI 2020

Het is half drie in de middag. Plichtsgetrouw heb ik de kroniek uit mijn bestand geopend en vraag me af of ik iets te melden heb. Nou, eigenlijk niets, tenzij de sluimerende doodsheid toch eens beschreven moet worden! Want dat is het dagelijks al bijna twee maanden. Doodsheid en saaiheid overheersen en maken mensen soms zelfs murw. Laat ik me even tot mijn geestestoestand beperken. Ik had net een moment van lethargie. Zo zou ik het willen noemen. Zou Ik lethargisch zijn? Dat ben ik voor mijn gevoel nooit! Ik ben bij Wikipedia te rade gegaan.

Wat is lethargie: dat is ziekelijke slaapzucht, gepaard gaande met dufheid en mentale inertie. Het is een symptoom van verschillende psychische, neurologische of fysiologische aandoeningen. Nou zo erg is het niet met mij maar het woord wordt in het algemeen spraakgebruik ook wel losjes gebruikt om een slome en inactieve houding aan te duiden.

De cijfers van 2 mei

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 94 nieuwe sterfgevallen ten gevolge van het coronavirus gemeld. Dat brengt het totaal van de overledenen op 4987. Het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus besmet zijn.  In werkelijkheid zullen het er veel meer zijn.

Er zijn  nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden, nl. 97 patiënten. Dat is opnieuw iets meer dan gisteren. Die  coronapatiënten brengen het totaal op 10.951 mensen die in het ziekenhuis liggen of hebben gelegen.

Het aantal coronapatiënten op de ic’s is teruggelopen naar 708, dat is 27 minder dan gisteren. Daarmee zit is die ic-zorg weer op een normaal niveau waarbij er weer ‘gewoon’ ruimte en bedden beschikbaar zijn voor patiënten met andere dan coronaklachten! Volgens het RIVM is het zeker dat nog steeds zowel opnames als sterfgevallen ‘een dalende lijn vertonen’.  Door het toenemend aantal testen neemt het aantal vastgestelde besmettingen wel in ras tempo toe: vandaag zijn er weer 475 bijgekomen, het totaal is 39.791.

ZONDAG 3 MEI 2020

Gisteren veel geschreven en mede daardoor helemaal geen last van het opgesloten zitten. Toch eigenlijk wel raar. We zijn al behoorlijk aangepast. Maar we hebben nog wel lijntjes uitstaan naar het ‘normale recente verleden’. Zo hebben we voor de caravan toch plekken gereserveerd voor een vakantie van 4 weken in juni en juli. En ik heb aan Janneke en Engel gevraagd of ze weer komen eten.

Het allerbelangrijkste is de harmonie in de relatie met Mariëtte. De intense vreugde die we aan elkaar beleven. Ik ben er regelmatig heel emotioneel onder. Het is ook zo geweldig. Het is zo volkomen dat ik zou accepteren als nu het leven voor me eindigt. Ja, dat lijkt heel raar, maar het voelt als “volmaakter zal het niet worden”. Voltooid leven dus, maar dan paradijselijk….

De cijfers van 3 mei

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 69 nieuwe sterfgevallen ten gevolge van het coronavirus gemeld. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5056. Het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus besmet zijn.  In werkelijkheid zullen het er veel meer zijn.

Er zijn 44 nieuwe ziekenhuisopnames gemeld. Het laagste aantal sedert 17 maart. Dat brengt het totaal aantal opgenomen coronapatiënten op 10.995. Mensen dus die in het ziekenhuis liggen of hebben gelegen.

Het aantal coronapatiënten op de ic’s is teruggelopen naar 688, dat is 20 minder dan gisteren. Volgens het RIVM is het zeker dat nog steeds zowel opnames als sterfgevallen ‘een dalende lijn vertonen’. 

MAANDAG 4 MEI 2020

Vandaag is de Dodenherdenking. Met lege pleinen. Waar anders kransen worden gelegd, toespraken worden gehouden en stemmige muziek wordt gespeeld, daar staat nu een enkele hoogwaardigheidsbekleder die wordt ondersteund door een medewerker of een scout om de kransen te sjouwen en neer te leggen. Het is een triest gezicht, maar dat komt goed uit. Door deze leegte krijgt de herdenking over het sterven van militairen en burgers in oorlogstijd (WO II) een wel heel bijzondere dimensie. Sterven en leegte, ze horen zo zeer bij elkaar. De herinnering aan de Tweede Wereldoorlog was de laatste jaren aan het verbleken. Maar dit hele gedoe rond de coronacrisis doet velen weer sterk beseffen wat het is om opgesloten te zitten, dierbaren te moeten missen. Doordat we zelf in relatieve angst en onzekerheid verkeren, realiseren we ons sterker wat onze ouders en grootouders in de oorlog hebben moeten doorstaan.

Elders in de wereld is het ‘coronavirus as usual’. Stijging van het aantal sterfgevallen in Duitsland, na een paar dagen daling van dat aantal. Nieuw-Zeeland geen nieuwe besmettingen voor de tweede dag op rij. Aantal besmettingen in Ecuador passeert de 30.000. Ik besteed niet zo veel aandacht aan wat er in andere landen gebeurt. Het is ook heel divers, maar het is duidelijk dat de gehele wereld leeft onder de dreiging van de ‘onzichtbare vijand’ waar nog geen kruid (lees ‘goed werkend vaccin’) tegen gewassen is. Het blijft tobben: de onzekerheid blijft. Maar door de vele dagen mooi weer en met de traditionele vakantiemaanden in aantocht wordt het mensen toch te veel. Mariëtte en ik hebben -ja hoe durven we?- een vakantie geboekt. Als het meezit gaan we ‘gewoon’ met de caravan op pad. Niet naar Roemenië (dat zal wel nooit gebeuren) maar dichterbij, naar Overijssel en ‘het drielandenpunt’ Boie of Biole (?), Friesland, Groningen en Drenthe. Nou, geweldig toch! Velen hopen erop dat vakantie er toch nog in zit.

Ik moet wel zeggen dat er toch wel veel discipline is, zelfdiscipline en een je houden aan opgelegde regels. De retailbedrijven en andere ondernemingen doen er alles aan om klanten te disciplineren. Dat zal een grote impact hebben. Linten hier en plexyglazen platen daar. Medewerkers die toezicht houden. De overheid controleert en deelt desnoods boetes uit als er te veel mensen bij elkaar zijn of te dicht op elkaar staan. Al met al beschouw ik dit als een positieve ontwikkeling.  In de publieke ruimte is een ongekende relatieve rust gekomen. Je hoort mensen zeggen dat we er wat dat betreft op vooruitgaan. De saamhorigheid wordt luid geprezen. Maar daar zit een adder onder het gras. Men is wel erg tevreden met zichzelf. En er wordt heftig gehersenspoeld! ALLEEN/SAMEN wordt er al weken ingepompt door middel van reclames in alle vormen van media. Dat komt me wel m’n neus uit. Maarten van Rosmalen (?) had daar terecht bijtende kritiek op.

Maar nog even een deze crisis wordt omschreven als een periode als alle andere. Met z’n minder leuke en goeie kanten. Natuurlijk gaat er gewenning optreden, gelukkig maar. Maar de zon komt op en de zon gaat onder. En je gelukkig of ongelukkig wanen doe je zelf.

De cijfers van 4 mei

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 26 nieuwe sterfgevallen ten gevolge van het coronavirus gemeld. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5011. Het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus besmet zijn.  In werkelijkheid zullen het er veel meer zijn. Voor wat betreft het totaal aantal mensen dat vanwege een coronabesmetting in een ziekenhuis is opgenomen staat de teller op 11.037.

Het aantal coronapatiënten op de ic’s loopt verder terug.

De cijfers van maandag zijn verre van volledig. Alweer als gevolg van het lange weekend. Omdat ik dagelijks de cijfers bijhoud, vind ik dat niet vervelend. Ik hou het bij omdat ik wil weten wat de trend is. Soms zijn grafieken duidelijker. Alles wijst voor alsnog op dat in die grafieken de lijnen, van overlijdens, nieuwe ziektegevallen en opnamen op ic-afdelingen in ziekhuizen blijven dalen. En de hamvraag is: gaat die daling door en moet er echt verder versoepeld worden?

DINSDAG 5 MEI 2020  BEVRIJDINGSDAG

Ik vind het helemaal niet zo’n Bevrijdingsdag! Er wordt nu weer hoog opgegeven over onze vrijheid alsof dat ons hoogste goed is. Maar ik ben van mening dat we helemaal niet zo vrij zijn. Door de snelle technologische ontwikkelingen met name in de it-branche stelt onze privacy niet veel meer voor. Velen roepen dat 1984 toch echt wel over ons is. Zowel overheid als bedrijfsleven weten ons altijd en overal wel te vinden. Actief of passief sporen ze ons op als zij dat nodig vinden. Voor de vorm wordt ons gevraagd of wij instemmen met het uitleveren van onze persoonlijke gegevens. Bijvoorbeeld met al die ‘cookies-verzoekjes’. Maar als je dat afwijst, krijg je vaak niet de informatie die je zoekt. Dus wat moet je…. ?

De cijfers van 5 mei

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 89 nieuwe sterfgevallen ten gevolge van het coronavirus gemeld. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5100. Maar Nu.nl geeft het getal 5168.  Het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus besmet zijn.  In werkelijkheid zullen het er veel meer zijn. Dat er vandaag, dinsdag, veel meer zijn dan gisteren komt, doordat ziekenhuizen vaak na het weekend op dinsdag overledenen van het weekend doorgeven.

Voor wat betreft het totaal aantal mensen dat vanwege een coronabesmetting in een ziekenhuis is opgenomen staat de teller op 11.037. In totaal zijn er 41.087 bevestigde besmettingen geregistreerd.

Belangrijk is dat het aantal coronapatiënten op de ic’s nog steeds verder terugloopt.

WOENSDAG 6 MEI 2020

Kabinet komt met verruiming: eerst de kapper, dan het terras

De druk op het kabinet om de coronamaatregelen te versoepelen neemt toe. Premier Mark Rutte en vicepremier Hugo de Jonge willen vandaag een tijdpad voor de komende maanden uit de doeken doen, inclusief enkele verruimingen op de korte termijn. Te beginnen met kappers, schoonheidsspecialisten en andere ‘contactberoepen’.

Het kabinet gaat eerder dan gedacht zicht bieden op een verdere versoepeling van de coronamaatregelen. Hoewel twee weken geleden nog werd aangekondigd dat waarschijnlijk pas op 20 mei nieuwe stappen te verwachten zijn, zullen premier Mark Rutte en vicepremier Hugo de Jonge vandaag tijdens de wekelijkse persconferentie al uitgebreid ingaan op het beleid dat ze de komende tijd voor ogen hebben.
Het kabinet hoopt zo tegemoet te komen aan de toenemende maatschappelijke druk om meer versoepelingen toe te staan. Zo pleitte Jet Bussemaker namens de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving deze week voor meer ruimte om bezoek in verpleeghuizen toe te staan. Nederlandse horeca-ondernemers hekelden de voorzichtigheid van de overheid rondom cafés en restaurants en ook openbaar vervoerbedrijven willen weer meer passagiers toelaten.

Binnen het kabinet is afgelopen vrijdag tijdens de ministerraad en zondag bij het informele overleg in het Catshuis opnieuw discussie ontstaan over de te volgen koers. Vooral bewindspersonen als Wouter Koolmees (Sociale Zaken) en Erik Wiebes (Economische Zaken) dringen volgens ingewijden aan op een positievere boodschap. Nu zou onvoldoende duidelijk zijn waar de samenleving de komende tijd aan toe is.
Premier Rutte legt tot dusver vooral de nadruk op de risico’s van een te snelle afbouw van de ‘intelligente lockdown’. ‘Als we te snel gaan, komt het virus als een tweede golf over ons heen’, verklaarde hij twee weken geleden nog. ‘Dat willen we per se voorkomen. Eerst de volksgezondheid dan de rest.’

Nu gaat het kabinet het accent meer leggen op wat in de nabij toekomst mogelijk wél kan. Rutte en De Jonge zullen vandaag in grote lijnen duidelijk maken onder welke voorwaarden verruimingen mogelijk zijn. Een ingewijde spreekt van ‘een routekaart tot het moment dat er een vaccin is’.
Veel zal daarbij blijven afhangen van het aantal nieuwe besmettingen en de druk op de gezondheidszorg. Ook moet de capaciteit voor testen en uitvoerig contactonderzoek op orde zijn, zodat een eventuele uitbraak snel gedetecteerd kan worden.

Een eerste concrete maatregel zal vandaag naar verwachting naar buiten komen. Kappers, schoonheidsspecialisten en andere contactberoepen kunnen volgens ingewijden volgende week weer aan de slag. Aan de precieze voorschriften op het gebied van hygiëne en beschermingsmiddelen wordt nog gewerkt.
Twee weken geleden was het Outbreak Management Team (OMT), het belangrijkste adviesorgaan van het kabinet, nog verdeeld over het vrijgeven van de contactberoepen. Het kabinet koos destijds voor de meest voorzichtige optie en besloot het verbod in stand te houden.

Ook voor de horecaondernemers lijkt het kabinet nu te kiezen voor een iets minder strikte lijn. Mogelijk kunnen de terrassen en strandtenten voor de zomer open, al hielden ingewijden gisteren nog een slag om de arm over de ingangsdatum.
Het gebruik van mondkapjes buiten de zorg ligt inmiddels ook op tafel, hoewel het kabinet en het OMT daar tot dusver weinig in zagen. De maskers zouden vooral schijnveiligheid bieden en bovendien zouden mensen met mondkapjes minder geneigd zijn om 1,5 meter afstand te houden.
Die afwerende houding is moeilijker vol te houden, ook omdat omringende landen het gebruik van mondkapjes, bijvoorbeeld in het openbaar vervoer, wel verplicht stellen. NS-topman Roger van Boxtel liet eerder al weten dat Nederland niet kan achterblijven, al is het maar vanwege het internationale treinverkeer.

De Nederlandse terughoudendheid komt ook voort uit de schaarste aan beschermingsmiddelen. Als mondmaskers nu toch onderdeel worden van de ‘exit-strategie’ zal Nederland veel meer moeten aanschaffen dan nu het geval is. Even was het plan om alle hulpmiddelen centraal in te kopen via het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH), maar dat is in de praktijk al weer enkele weken losgelaten. Ziekenhuizen en andere organisaties zetten nu weer hun eigen inkoopkanalen op om aan voldoende middelen te komen. Het LCH blijft ondertussen ook inkopen.

Ook woensdag 6 mei 2020

Gaat de deur niet te wijd open ineens?

Analyse uit de lockdown

BEVRIJDINGSDAG IN ARNHEM. GEEN FESTIVALS, WEL BUITEN ZITTEN OP GEPASTE AFSTAND. FOTO FREEK VAN DEN BERGH / DE VOLKSKRANT

Als de voortekenen niet bedriegen, vertelt Rutte vandaag wat we binnenkort allemaal weer mogen. Hoe verstandig is dat? Is er voldoende capaciteit om te testen en traceren? ‘Wachten is beter, maar je weet ook niet waar we over een maand staan.’

Met het verder versoepelen van de lockdown zouden de kappers volgende week alweer de schaar kunnen zetten in alle hopeloze coronakapsels en mogen de horeca-uitbaters voorzichtig dagdromen van een halfgevuld terras. Een prettig vooruitzicht voor velen.

In Nieuwsuur zei gezondheidseconoom Xander Koolman maandag liever nog even op de rem te trappen. Als we ons nog een tijdje door de huidige lockdown heen bijten, zei hij, zijn er straks zo weinig nieuwe coronagevallen dat we elke besmette persoon meteen kunnen traceren en isoleren. En door geduldig te zijn, zou het kabinet de economie meer perspectief kunnen bieden dan het vandaag doet.
Een soortgelijk punt maakte wiskundige en expert ‘complexe systemen’ Bert Slagter vorige week aan tafel bij Op1. ‘Heel erg zonde’ zou hij een versoepeling van de maatregelen vinden. ‘Op dit moment raken iedere dag nog duizend mensen besmet. Als je nu beslist uit de lockdown te komen, ben je maar twee verdubbelingen af van het punt dat je weer helemaal dicht moet.’ Met die verdubbelingen doelt hij op de exponentiële groei waarmee het coronavirus om zich heen greep.
Wacht daarom nog even tot het aantal coronabesmettingen is gezakt naar ‘tientallen’ per dag (317 waren het er volgens de laatste cijfers van het RIVM), voegde Slagter daaraan toe in een artikel op onderzoekplatform Follow the Money. Dan weet je zeker dat iedereen met coronaklachten ook echt kan worden getest.

Snijdt hun pleidooi voor deze pas op de plaats hout? Het klopt inderdaad dat je minder besmette mensen hoeft te testen als je langer in lockdown blijft, zegt medisch viroloog Mariet Feltkamp van het LUMC. Cruciaal is volgens haar de vraag of we straks bereid zijn iedereen met klachten te testen, wanneer de versoepeling van de maatregelen een feit is. Feltkamp: ‘Ik vraag me af of de GGD’s die grote getallen straks aankunnen. Lukt dat niet, dan ben je misschien snel terug bij af.’
‘Die machinerie van het testen en traceren moet er echt klaar voor zijn’, zegt ook hoogleraar theoretische epidemiologie Hans Heesterbeek (Universiteit Utrecht). De NOS stelt na een rondgang langs alle 24 GGD-regio’s dat de gezondheidsdienst nog niet toe is aan veel meer bron- en contactonderzoek als de basisscholen, kinderdagverblijven en het speciaal onderwijs op 11 mei weer opengaan. Al weerspreekt minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid dit met klem.

Voorwaarden

Het Outbreak Management Team (OMT), waarop het kabinet blind lijkt te varen, stelt uiteenlopende voorwaarden aan versoepeling van de lockdown. Voldoende testcapaciteit en genoeg capaciteit en mogelijkheden voor bron- en contactopsporing zijn er twee. Op hetzelfde lijstje: het aantal ziekenhuisopnames van covid-19-patiënten moet ‘geruime tijd’ zijn gedaald en het zorgsysteem moet zodanig zijn hersteld dat ook de basiszorg voor andere aandoeningen en ziektes weer kan worden uitgevoerd.

De cijfers van de laatste weken stemmen tevreden. Dus kan epidemioloog Marc Bonten (UMC Utrecht) zich voorstellen dat het kabinet woensdag ‘de sprong in het diepe waagt’, zoals hij zich eerder in deze krant uitdrukte. Bonten: ‘Natuurlijk kunnen we langer wachten. Je kunt best nog een maand door op de manier zoals we het nu doen. Maar de vraag blijft: wanneer is dan wel een gunstig moment om dit te doen? Er zijn relatief weinig getallen en er is veel onbetrouwbaarheid. Ergens moet je toch de knoop doorhakken.’

Die onzekerheid maakt plannen maken lastig, zegt ook Heesterbeek. ‘Je kunt niet berekenen wanneer we dan wel het laatste geval hebben. Dus wachten is over het algemeen beter, maar je weet ook niet waar we over een maand staan.’
Behalve ziekenhuisopnamen en de drukte op de ic’s speelt nog een factor een belangrijke rol. Het OMT rekent het ‘behouden van draagkracht in de bevolking’ zelfs tot de voorwaarden voor de ‘transitiestrategie’. Oftewel: willen we de regels nog volgen?
Ook Bonten merkt het de laatste dagen in het steeds drukkere straatbeeld. ‘De mindset verandert. Mensen denken: het is weer tijd voor het normale leven.’ En zoals er zeker ook argumenten te vinden zijn om de versoepeling van de lockdown nog even voor ons uit te duwen, zijn die er volgens de epidemioloog ook om de deur wat verder van het slot te gooien.

‘Ik snap dat het gaat schuiven’, zegt ook Heesterbeek. ‘We hebben geen modellen waar je de economische aspecten, de maatschappelijke impact en de epidemiologische gevolgen allemaal tegelijk kunt afwegen. Dus moet je het een beetje van dag tot dag uitproberen. En als andere landen versoepelen, kun je niet achterblijven.’

Dit zijn twee belangrijke berichten. Ik zie licht aan het einde van de tunnel en ik ben benieuwd wat er nu en in de nabije toekomst gaat gebeuren. Mariëtte en ik hebben -hoe vermetel- een campingvakantie geboekt voor juni en juli. Gaat dat toch lukken? Cancelen kan altijd, maar hoop doet leven!

De cijfers van woensdag 6 mei 2020

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 36 nieuwe sterfgevallen ten gevolge van het coronavirus gemeld. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5.204. Het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus besmet zijn.  In werkelijkheid zullen het er veel meer zijn. Dat er vandaag, dinsdag, veel meer zijn dan gisteren komt, doordat ziekenhuizen vaak na het weekend op dinsdag overledenen van het weekend doorgeven.

Vandaag stond de teller voor nieuw opgenomen coronapatiënten op 27. Het laagste aantal sedert 15 maart. Voor wat betreft het totaal aantal mensen dat vanwege een coronabesmetting in een ziekenhuis is opgenomen staat de teller op 11.064.  In totaal zijn er 41.319 bevestigde besmettingen geregistreerd.

Belangrijk is dat het aantal coronapatiënten op de ic’s nog steeds verder terugloopt.

DONDERDAG 7 MEI 2020

In 4 fasen van het slot

Fase 1 vanaf 11 mei

• Contactberoepen in de medische sector en op het gebied van uiterlijke verzorging kunnen weer aan het werk. Het gaat bijvoorbeeld om kappers, masseurs en nagelstudio’s. Dit gaat op afspraak en klanten mogen geen klachten vertonen. Het mondkapje is niet verplicht.
• Ook bibliotheken kunnen weer bezoekers ontvangen.
• Niet-contactsporten, zoals tennis en golf, mogen worden hervat met inachtneming van 1,5 meter afstand. Maar zonder douchen en officiële wedstrijden.
• Rijschoolhouders kunnen eveneens weer aan de slag.
• Bekend was al dat basisscholen weer beginnen.

Fase 2 vanaf 1 juni

• Het openbaar vervoer rijdt weer volgens de normale dienstregeling. Het dragen van een mondkapje is verplicht.
• Middelbare scholen worden hervat, de praktijkexamens op het mbo kunnen weer doorgang vinden.
• De terrassen mogen open. Gasten moeten aan een eigen tafeltje zitten en op 1,5 meter afstand blijven.
• Bioscopen, theaters, restaurants en kroegen gaan open voor maximaal 30 personen. Het gaat op reservering en gasten mogen geen klachten vertonen.
• Voor dierentuinen en musea moet vooraf een kaartje worden gekocht.

Fase 3 vanaf 1 juli

• Campings en vakantieparken gaan open, met gezamenlijke douche- en toiletgelegenheden.
• Restaurants, musea, bioscopen en theaters mogen – op reservering – opschalen van 30 naar 100 bezoekers. Dat geldt ook voor kerkdiensten, huwelijken en begrafenissen.

Fase 4: 1 september

• Sauna’s, coffeeshops en sportscholen kunnen publiek zonder capaciteitsrestricties toelaten.
• Evenementen en sportwedstrijden onder voorwaarden toegestaan. De eredivisie wordt waarschijnlijk zonder publiek hervat.
• De thuiswerkmaatregel blijft zeker tot 1 september van kracht.

NOU DAAR IS IE DAN: DE TWEEDE VERSOEPELING!

met “winstwaarschuwing”

Het kabinet wijst de weg uit de lockdown. Maar alleen als de eerste versoepelingen – zoals die voor kappers – zich bewijzen, kunnen meer regels worden losgelaten. En desnoods worden de regels weer strenger.

Niet zonder twijfel schetste het kabinet woensdagavond in de strijd tegen het coronavirus een ‘routekaart’ met versoepelingen. In verschillende mate profiteren eerst de kappers en andere contactberoepen, de buitensporters en 25 verpleeghuizen. Daarna volgen de horeca en de culturele sector. Maar premier Rutte houdt zijn voet bij de rem: als het virus opnieuw terrein wint, worden de regels weer aangescherpt.
‘Bij alles wat we vandaag zeggen, geldt een winstwaarschuwing’, aldus de premier. ‘Nederland kan alleen van het slot als iedereen zich verstandig blijft gedragen en zich aan de gedragsregels blijft houden. We hebben nu een planning tot 1 september. Maar per week moeten de cijfers voldoende ruimte bieden om de stappen te kunnen zetten. De ruimte die we nu krijgen, hebben we met elkaar verdiend, maar we kunnen alleen met elkaar zorgen dat die behouden blijft.’

Voor enkele sectoren die al weken smeken om wat verlossing, sprak Rutte woensdagavond op zijn persconferentie bevrijdende woorden. Die kwamen eerder dan verwacht. Nog voordat de eerste versoepeling – de gedeeltelijke heropening van de basisscholen per 11 mei – van kracht is, krijgen ook andere branches zicht op een doorstart. Wel blijven de afstands- en hygiëne-eisen onverkort van kracht.

Vanaf komende maandag al mogen ‘contactberoepen’ zoals kappers, masseurs, opticiens en rijinstructeurs hun werk hervatten. Ook het buitensporten zonder contact mag weer voor iedereen. Competities blijven in de ban vanwege de 1,5-meter-eis en thuis douchen is noodzakelijk. Ook de bibliotheken mogen weer open. In het algemeen verandert het motto van de afgelopen zeven weken (‘Blijf thuis!’) in het minder dwingende ‘Blijf thuis als je klachten hebt’. Maar het advies om thuis te werken blijft staan.

Samenscholingen

Per 1 juni volgen de middelbare scholen en de terrassen, in beperkte mate. Restaurants, bioscopen en theaters mogen dan ook weer maximaal dertig mensen binnenlaten, mits zij op 1,5 meter van elkaar kunnen blijven. In alle gevallen is reservering noodzakelijk, om onverwachte samenscholingen te voorkomen. Voor musea moet vooraf een kaartje worden gekocht, zodat zij het bezoek kunnen doseren.
Het openbaar vervoer hervat op 1 juni de normale dienstregeling, maar een niet-medisch mondkapje (gekocht of zelfgemaakt) zal voor reizigers verplicht zijn. ‘En van ons allemaal wordt zelfbeheersing gevraagd’, aldus Rutte, ‘dus niet met zijn allen op een zonnige dag met de tram naar het strand.’ In het openbaar vervoer zal maximaal 40 procent van de zitplaatsen beschikbaar zijn.
Per 1 juli gaat de norm voor de zalen in de culturele sector omhoog, naar maximaal honderd personen en mogen douches en kleedruimtes op campings, vakantieparken en in sportclubs open. Voor hervatting van de grote sport- en muziekevenementen is het volgens het kabinet nog veel te vroeg. Omdat dat zelfs na 1 september onzeker is, wilde Rutte nog niet speculeren over het einde van de intelligente lockdown. Ook sportscholen en sauna’s blijven tot 1 september dicht.

Het kabinet blijft leunen op de virologische adviezen van het Outbreak Management Team, maar stond onder groeiende maatschappelijke en politieke druk om de sociaal-economische omstandigheden zwaarder mee te laten wegen. De zich aanhoudend verbeterende cijfers over de sterfte en de ziekenhuisopnamen voerden de druk verder op. Sinds 18 april is het aantal gemelde opnamen niet boven de honderd gekomen. Sinds 30 april blijft het aantal doden per dag onder de vijftig.
Enig licht gloort er ook voor de verpleeghuizen. 25 instellingen mogen maandag beginnen met een proef om een beperkt aantal bezoekers toe te laten. Het effect daarvan wordt eerst nauwkeurig gevolgd, voordat verdere versoepeling over twee weken in beeld komt.

Het kabinet benadrukt dat de exitstrategie in hoge mate afhangt van het testbeleid. Deze maand moeten in elk geval ouderen, kwetsbaren, zorgmedewerkers, jeugdtrainers en leraren toegang hebben tot testen. Daar komt nu ook iedereen bij die vanaf 11 mei weer aan de slag mag. Per 1 juni moeten de GGD’s klaar zijn om alle Nederlanders met luchtwegklachten te kunnen testen. Daartoe zullen meer mensen worden aangenomen. Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid rekent dan op dertigduizend testen per dag.

‘Die testen moeten worden gevolgd door intensief contactonderzoek’, aldus De Jonge. ‘Wie besmet is, gaat met zijn huishouden 14 dagen in thuisquarantaine. Wie met een besmet persoon in aanraking is geweest, blijft zo veel mogelijk thuis en rapporteert over zijn gezondheidstoestand. Testen, traceren en vanuit huis rapporteren, dat is de werkwijze.’ Een ontwerp voor een app wordt op zijn vroegst eind mei verwacht.

Zal stockholmsyndroom crisisherstel dwarsbomen?

De kwestie Peter de Waard

In 1973 gijzelden een bankovervaller en zijn vriend in Stockholm vier mensen met een eis van een miljoenenbedrag en een vrijgeleide. Zes dagen duurde het angstige avontuur voor de gegijzelden die met vuurwapens werden bedreigd. Een van hen werd ook in een wurggreep genomen.  Uiteindelijk werd de gijzeling beëindigd en kwamen beide overvallers voor de rechter. Maar tijdens het proces bleken de gegijzelden een grote sympathie te zijn gaan koesteren voor de gijzelnemers die hen hadden vastgehouden. Een jaar later werd in de VS Partricia Hearst, erfgename van mediatycoon William Randolph Hearst, gekidnapt en bleek ze zelfs te sympathiseren met de idealen van haar kidnappers door mee te doen aan een overval.
De sympathie die slachtoffers ontwikkelen voor daders, kreeg de naam ‘stockholmsyndroom’. Die onverwachte sympathie blijkt in deze crisis ook toe te slaan. De gijzelnemer is dit keer het coronavirus. Naast de mensen die de maatregelen als een aanslag op hun bewegingsvrijheid zien of de economische gevolgen vrezen, zijn er ook velen die de intelligente lockdown als uitermate prettig ervaren.

Het aantal doden is vervelend. Maar het is wel lekker om thuis in pyjama te kunnen werken. Er kunnen bij begroetingen allerlei rituelen worden vermeden, zoals zoenen geven (twee of drie) of handen schudden (stevig of slap). Het is lekker rustig op de weg en in de trein. Er is minder overlast door vliegverkeer. En boven veel steden is de smog verdwenen. De toppen van het Himalayagebergte zijn zichtbaar. Er zijn minder verplichtingen waar je niet onderuit kunt, zoals afscheids- of verjaarsdagsfeestjes. Eindelijk kunnen de foto’s worden ingeplakt en klusjes worden afgemaakt. Kortom, het leven is een stuk relaxter. We hoeven zelf niet meer verantwoordelijk te zijn voor ons gedrag. De overheid bepaalt simpelweg de grenzen – niet dichterbij komen dan anderhalve meter.
Maar de economie noodzaakt iedereen na vijf weken weer uit de schulp te kruipen, eropuit te gaan en geld uit te geven. Langzaam worden de maatregelen verlicht. Het oude jachtige leven moet terugkeren, met overvolle terrassen en een bezoek aan de kapper in de agenda. Elke zondag moeten mensen weer naar een overvol voetbalstadion, want de clubs verkeren in nood. En heel Nederland zal als een haas weer een stedentrip moeten boeken, omdat anders de KLM omvalt. Met tegenzin moet het oude leven worden opgepakt, want het heeft allemaal wel veel geld gekost.
Het land dat het minst last zal hebben van het stockholmsyndroom is toevallig Zweden, waar een lockdown achterwege is gebleven. Zweden (met 10,2 miljoen inwoners tot nu toe 2.769 doden) heeft de economie niet in een stilstand staan, in tegenstelling tot Nederland (met 17.1 miljoen inwoners tot nu toe 5.168 coronadoden). Alleen heeft Zweden niet kunnen genieten van het eigen syndroom en zal het ook niet naar deze tijd terugverlangen.

De cijfers van donderdag 7 mei 2020

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 84 nieuwe sterfgevallen ten gevolge van het coronavirus gemeld. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5288 Het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus besmet zijn.  In werkelijkheid zullen het er veel meer zijn. Vandaag stond de teller voor nieuw opgenomen coronapatiënten op 39. Het totaal aantal mensen dat vanwege een coronabesmetting in een ziekenhuis is opgenomen is nu 11103. Vandaag stond de teller voor op ic’s opgenomen coronapatiënten op 584. Dat zijn er weer 44 minder dan gisteren.

VRIJDAG 8 MEI 2020

Over de besluiten van de regering is gisteren in de Tweede Kamer gedebatteerd. De jongens en meisjes zijn in verwarring. Trouwens de jongelui die moeten besturen, de regering dus, verkeert ook in onzekerheid over hoe het nu verder moet. Over hele planeet leeft de angst dat er in het najaar een tweede coronagolf zal komen. En men vreest ook dat die nog veel grotere problemen zal opleveren dan de eerste golf.

Tegen de achtergrond van die angst moesten ze vergaderen over de maatregelen van versoepeling van de regering van gisteren. En dat valt niet mee. Maar de commentator in de Volkskrant stelde tevreden vast dat er tenminste politiek werd bedreven. Een man als Asscher die door de wol geverfd is, onderstreepte de noodzaak van deugdelijke argumenten, betere bewijsvoering voor de maatregelen. Sommige politici hadden liever nog gewacht met versoepeling en andere gaat het niet snel genoeg. Verwarring dus.

In Amerika zorgt Trump natuurlijk voor de vrolijke noot: de “viruloog Trump’ weet zeker dat de tweede golf eraan komt. ‘’Maar die gaan we verslaan.” De man moet erg veel naar kampioen-boksers hebben gekeken.

De cijfers van vrijdag 8 mei 2020

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 71 nieuwe sterfgevallen ten gevolge van het coronavirus gemeld. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5359. Het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus besmet zijn.  In werkelijkheid zullen het er veel meer zijn. Vandaag stond de teller voor nieuw opgenomen coronapatiënten op 35. Het totaal aantal mensen dat vanwege een coronabesmetting in een ziekenhuis is opgenomen (geweest) is nu ruim 11.000. Van dit totaal aantal patiënten liggen er nog 1753 in het ziekenhuis. 117 Minder dan donderdag. Donderdag bleek de bezetting op de ic’s onder de 600 gedaald, naar 564.

Geen nieuwe patiënten afgelopen week in ruim tweehonderd gemeenten

Corona in cijfers: Regionale verschillen

SEMINA AJROVIC

Van 204 gemeenten is er afgelopen week geen enkele inwoner met covid-19 opgenomen in het ziekenhuis. Ook voor de meest getroffen gemeente Boekel is er in die tijd geen nieuwe opname meer geregistreerd. Het aantal nieuwe meldingen in de oude brandhaarden Peel en Maas, en Bernheze was laag. Nieuwe brandhaarden zijn nu niet zichtbaar. Baarle-Nassau kende de afgelopen week verhoudingsgewijs de meeste nieuwe opnamen. Ook uit de provincie Flevoland en de omgeving van Zwolle belandden nog enkele covid-patiënten in het ziekenhuis. In Brabant en Limburg waren er in Tilburg, Helmond en Maastricht nog veel nieuwe opnamen. In Amsterdam en Rotterdam waren het er enkele tientallen, wat relatief gezien minder is dan in de meest getroffen gemeenten.

DE KOREN EN ORKESTEN WILLEN WEER ZINGEN EN SPELEN

De versoepeling van de maatregelen deed even de hoop gloren dat we weer konden zingen en spelen. Orkesten en koren staan te popelen om weer van start te gaan. Maar er zijn ernstige tegenstellingen in het wetenschappelijke kamp! De RIVM stelt dat het kan, maar andere ‘experts’ zijn van mening dat er nog geen sprake van kan zijn.

Het is een trieste zaak, maar dit bericht ontvangt het bestuur van het Velps Middagkoor, mijn koor, vandaag van de korenkoepel Koornetwerk Nederland:

1,5 MILJOEN ZANGERS ONZEKER OVER DE VEILIGHEID VAN ZINGEN

Naar aanleiding van de persconferentie van 6 mei over het beleid van de Rijksoverheid inzake de bestrijding van het corona-virus, is in de Nederlandse koorsector grote onzekerheid ontstaan over de veiligheid van samen zingen. Op telefonische vragen geeft het RIVM aan dat koren onder “culturele instellingen” vallen en dus vanaf 1 juni weer met een maximum van 30 personen en 1,5 meter onderlinge afstand mogen zingen. Ook zou volgens het RIVM een protocol voor koren niet noodzakelijk zijn om de repetities te hervatten. In antwoord op een persvraag na afloop van de persconferentie antwoordde premier Rutte echter letterlijk: “Plekken waar mensen luid zingen, dat zijn plekken waar het virus graag is.”   Tegenstrijdige signalen vanuit de overheid Het antwoord van premier Rutte, dat hij ook in het daaropvolgende Kamerdebat op 7 mei jl. tot tweemaal toe herhaalde, sluit aan bij internationaal onderzoek. Echter het RIVM komt met geheel andere informatie. Deze tegenstrijdige signalen maken dat de koorsector niet meer weet waar men zich aan zou moeten houden. Het leidt tot verdeeldheid over de vraag hoe de richtlijnen geïnterpreteerd moeten worden.   Vanwege de zeer actieve vorm van een gerichte ademstroom om klank te vormen is een ruimte met meerdere zangers snel gevuld met aerosolen waarin zich corona-infectiehaarden kunnen bevinden. Bovendien zijn ook kleine speekseldruppels onvermijdelijk als gevolg van expressieve articulatie om een tekst verstaanbaar te maken. Binnensport wordt pas weer vanaf 1 september toegestaan als gevolg van intensief hijgen. Veel zangers ervaren daarom in dit verband eerder een fysieke vergelijking met sport dan met disciplines binnen culturele instellingen.    Onderzoek naar de invloed van aerosolen Er lopen verschillende onderzoek in binnen- en buitenland, waaronder een spoedonderzoek aan de TU Delft in opdracht van de gezamenlijke professionele orkesten en koren. Ook de TU Eindhoven doet onderzoek naar aerosolen in sectoren in sport en cultuur.   Hangende dit onderzoek distantiëren Koornetwerk Nederland en KNMO zich nadrukkelijk van de uitspraken van RIVM dat het voor koorzangers mogelijk is om vanaf 1 juni weer (met maximaal 30 personen) in één ruimte samen te zingen, omdat zangkoren tot de groep “culturele instellingen” behoren. Vanwege het grote aantal directe risicogroepen binnen de 1,5 miljoen actief samenzingende Nederlanders acht Koornetwerk Nederland een dergelijke aanbeveling zonder de uitkomst van gericht wetenschappelijk onderzoek prematuur en onverstandig.   Koornetwerk Nederland roept daarom de Rijksoverheid en het RIVM met klem op tot gefundeerde en eenduidige communicatie over de koorsector.

Enfin, ik zit in het bestuur van het Velps Middagkoor. Dus zijn wij in rep en roer. Maar voor het bestuur van de Rosendaalsche Kapel zal het niet anders zijn.

Mijn reactie op het bovenstaande bericht aan mijn medebestuursleden

Beste Trezi, Thea en Romkje,

Ik denk dat Koornetwerk Nederland gelijk heeft: wij kunnen nog lang niet beginnen met zingen. Eerst dat wetenschappelijke onderzoek van de TU Delft afwachten. Het gifwoord is AERSOLEN. De luchtdeeltjes waarin het coronavirus rondwaart of kan rondwaren.  Juist waar (veel) blazers en / of zangers bijeen zijn, ontstaat juist door het muziek maken een gevaarlijke situatie. daarmee worden we zelf bondgenoten van de ‘vijand’, zeg maar.

Kort voordat dit allemaal voor ons Nederlanders begon, toen er donkere wolken aan de einder verschenen, hadden we onze gewone donderdagavondrepetitie van de rosendaalse kapel in die kleine Torqschool op Rozendaal. Die avond bekroop me een angstig voorgevoel: wij kunnen hier nu toch niet allemaal vrolijk gaan zitten blazen?! Ik zat toen al aan die luchtdeeltjes te denken: je ziet ze bijvoorbeeld als je niest in het zonlicht. Aan het begin van de repetitie sprak ik daarom mijn zorg uit. Ook de andere leden bleken daarover in een bedrukte stemming. We snapten allemaal dat dit wel eens een groot probleem kon worden. Een week later zaten we in de intelligente lockdown. En met ons koor is het niet anders gegaan. Want hoe onprettig ook, we begrijpen allemaal maar al te goed dat zingen en blazen het geconcentreerd uitstoten van lucht is.

Laten we vertrouwen stellen in die koepel Koornetwerk Nederland en de resultaten van het Delftse onderzoek afwachten. Ik had het graag anders gezien, maar we worden, denk ik, terecht teruggefloten.

Dank, Thea voor je kritische opstelling; maar dat neemt niet weg dat het goed en noodzakelijk is om hierover spoedig te vergaderen. 

Hartelijke groeten, Cees

ALLE NEDERLANDERS MONDKAPJES

Afgelopen woensdag was het zover. De Nederlandse regering en de NS kwamen met een nieuwe maatregel: vanaf 1 juni moeten reizigers in het openbaar vervoer mondkapjes dragen. In allerlei buitenlanden gebeurt dat al veel langer. China, bijvoorbeeld, Singapore, Japan en Zuid-Korea. Die Aziaten weten al jaren niet beter. Daar is het dragen van mondkapjes, ook vanwege luchtverontreiniging, een heel gewone zaak.

Nederlanders en mondkapjes. Al wekenlang horen we bijna dagelijks dat het dragen van mondkapjes niet of nauwelijks bijdraagt aan bescherming tegen het virus. Maar ja, als ze in de winkels en in treinen in Duitsland verplicht worden, moet Nederland er ook aan geloven.

We kunnen er niet meer omheen: alle landgenoten moeten vanaf 1 juni een mondkapje dragen in de openbare ruimte en vooral in het openbaar vervoer.

Gisteren, een dag na de bekendmaking van de mondkapjesmaatregel, bestormde half Amsterdam de Albert-Cuyp-markt op zoek naar geschikte hippe textiele stoffen om zelf mondkapjes te maken. En om vele meters biasband en elastiek in te slaan.

Indachtig de wc-papierhamsterwoede van maart besloot vriendin dus vanmorgen voor dag en dauw naar de Arnhemse vrijdagmarkt te gaan om tijdig voldoende stof en fourniture in te slaan. Dit weekend gaat ook zij achter de naaimachine. Een patroon van het mondkapje ligt al klaar op de keukentafel. Aangekomen bij de stoffenhandel zag ze met verbazing dat in Arnhem vooralsnog van enige drukte of een rij geen sprake was. Maar de koopman bevestigde wel haar bange vermoeden dat na het weekend er in heel Nederland geen elastiek voor mondkapjes te krijgen zou zijn.

ZATERDAG 9 MEI 2020

De cijfers van zaterdag 9 mei

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land nieuwe sterfgevallen ten gevolge van het coronavirus gemeld. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5422. Het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus besmet zijn.  In werkelijkheid zullen het er veel meer zijn. Vandaag stond de teller voor nieuw opgenomen coronapatiënten op 58. Het aantal coronapatiënten op de intensive care bedraagt 541. Het totaal aantal mensen dat vanwege een coronabesmetting in een ziekenhuis is opgenomen (geweest) is ruim 11.000.

ZONDAG 10 MEI 2020

De cijfers van deze zondag

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land nieuwe 18 sterfgevallen ten gevolge van het coronavirus gemeld. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5441.  Het gaat hier om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus besmet zijn.  In werkelijkheid zullen het er veel meer zijn. Vandaag stond de teller voor nieuw opgenomen coronapatiënten op 58. Op de intensive care is het aantal coronapatiënten afgenomen met 34 ten opzichte van gisteren. Dat wil zeggen dat er nog slechts 507 patiënten met corona op de ic’s liggen. Een magisch cijfer: “de landelijke ic-bezetting is nu op het normale niveau.”

In totaal zijn er tot op heden in Nederland  42.581  bevestigde besmettingen geregistreerd.

Ik lees dat er wereldwijd meer dan vier miljoen besmettingen zijn geregistreerd. Het dodental wereldwijs is nog net geen 280.000.

Fragmenten uit interview met Lionel Shriver, Amerikaanse schrijfster

“Boeken die zich afspelen in de tijd voor corona zullen al snel historisch aandoen, en in het slechtste geval zelfs gedateerd”, vermoedt ze. „Dat heeft nog niet eens alleen met de ziekte te maken. De wereldwijde depressie die er onontkoombaar aan zit te komen, zal nog een veel grotere invloed hebben. Schrijvers krijgen minder geld – en ze krijgen al niet veel. Voorschotten gaan teruglopen. Ik vermoed dat talloze literaire festivals gaan verdwijnen: zie nog maar eens een sponsor te vinden. Boekhandels gaan failliet. De catastrofale economische gevolgen van onze overdreven reactie op het virus zullen in veel boeken gaan opduiken, omdat ze veel langduriger zullen zijn dan het virus.”

Zelf is ze al begonnen aan een ‘corona-roman, dat wil zeggen: een roman die in de post-coronawereld speelt. „Het boek gaat niet per se over de pandemie en de lockdown, maar die spelen wel een rol op de achtergrond, ik kan ze heel goed gebruiken voor my own evil purposes.”

Waarom vindt u de lockdowns een te sterke reactie op het virus?

„Statistisch gezien betekenen de Covid-19-doden nog vrijwel niks. Ik krijg de hele tijd enorm op mijn donder als ik daarop wijs, maar als we doorgaan om er op deze manier op te reageren, gaan we de prijs betalen. En als mijn vrees bewaarheid wordt, zullen we op 2020 terugkijken zoals we nu op 1929 terugkijken. Niet dat ik hiermee een nieuwe wereldoorlog wil voorspellen. Het verbaast me juist hoe gemakkelijk die slordige vergelijking wordt gemaakt. Dit is geen oorlog. Het is zelfmoord. Bij een oorlog worden levens opgeofferd voor het grote geheel, en precies dat is wat we nu weigeren. Ik bedoel: we sturen jonge, gezonde mannen met hun hele productieve leven nog voor zich naar Afghanistan waar ze door de Taliban neergeschoten kunnen worden (en waarom eigenlijk, kun je je afvragen). Maar we willen iemand van 83 met een zwakke gezondheid geen risico laten lopen om de levensvatbaarheid van onze maatschappij te redden?

„En vergis je niet, we zijn er nog lang niet. We hebben geen idee wat er staat te gebeuren in bijvoorbeeld India of Afrika. En ook daar zou er wel eens een veel groter probleem kunnen zijn dan het virus: namelijk dat de bewoners niet meer kunnen overleven omdat ze niet kunnen werken. Talloze slachtoffers: niet vanwege besmetting maar vanwege onvermogen en incompetente leiders. Hoe dat afloopt, dat zal de grootste invloed hebben op hoe auteurs hiermee zullen omgaan.”

U verwacht dat er veel dystopische romans onderweg zijn?

„Ik denk dat een bepaald type schrijver zich bezig gaat houden met de emotionele gevolgen van families of echtparen die maandenlang met elkaar opgescheept zitten en hun demonen onder ogen moeten komen. Ja, geweldig, krijgen we nog meer incestromans! Maar een ander soort schrijver zal misschien nu eerder denken aan een ‘einde der tijden’-roman.”

Groeit de ruimte voor literair existentialisme?

„Zonder twijfel is dit een tijd waarin het geluid van Sarte en Camus resoneert. Tijdens een crisis als deze vind ik het altijd wonderbaarlijk hoeveel mensen de emotie opzoeken die ze zeggen te ontvluchten. Waarom grijpen mensen in sombere, apocalyptische tijden naar sombere, apocalyptische literatuur? Is dat om synchroon te lopen met je tijd? Om in het heden te leven? Ik merk het zelf ook: artikelen die niet over Covid gaan sla ik over, maar ondertussen komen die artikelen over Covid me ook de strot uit.”

Gaan we de quarantaine in fictie ook tegenkomen?

„Misschien wel, ja. Ik verwacht dat het gevoel van stilstand en claustrofobie wel terug zal keren in boeken die nu geschreven worden. Het is wel grappig: de schrijvers met wie ik nu praat, kun je in twee types verdelen: degenen die zich niet kunnen concentreren, en degenen die tot hun nek in het werk zitten en nog nooit zo productief zijn geweest. Ik hoor duidelijk in het tweede kamp, en ik realiseer me nu pas hoeveel afleiding en onderbrekingen ik onder normale omstandigheden heb geaccepteerd. Maar nu is het een paar weken gelukt dat ik echt met rust gelaten word, terwijl ik mijn werk doe. Bijna had ik het gevoel: o, dus dít is wat het betekent om een Echte Schrijver te zijn!”

UIT DAGBLAD TROUW VAN ZATERDAG 9 MEI 2020

Het Amsterdams Gemengd Koor zong op 8 maart Bachs Johannes-Passion in het Concertgebouw. Vijf dagen later moesten alle concertzalen sluiten. Voor het koor kwam die beslissing te laat. Zonder iets te vermoeden hadden al die zingende kelen het virus toen al binnen hun eigen gelederen verspreid. De gevolgen waren rampzalig.

Het koor is aangeslagen. In de rouw.

Het Amsterdams Gemengd Koor zong begin maart Bachs Johannes-Passion, maar de aanvankelijke trots over het mooie concert maakte plaats voor grote verslagenheid. Tijdens de repetities en de uitvoering van die Johannes-Passion sloeg het coronavirus ongemerkt, maar genadeloos toe. Met als gevolg: vier dodelijke slachtoffers en ruim honderd zieke koorleden. 

Het was vorige maand groot nieuws in het achtuurjournaal. Het hele passie-seizoen zou dit jaar compleet in het water vallen. Geen enkele Matthäus-Passion of Johannes-Passion in de aanloop naar Pasen. De coronapandemie legde die eeuwenlange, typisch Nederlandse traditie volledig plat. Behalve dan die ene Johannes-Passion van Het Amsterdams Gemengd Koor. Dat concert was zó vroeg in maart gepland – ruim een maand vóór de Goede Week – dat er van coronamaatregelen of -angst nog helemaal geen sprake was. 

Het Amsterdams Gemengd Koor is een amateurkoor, opgericht in 1928 en met 130 enthousiaste leden. De gemiddelde leeftijd van de zangers ligt boven de 50 jaar. Het koor treedt onder leiding van dirigent Paul Valk twee tot drie keer per jaar op, met als thuishaven het Concertgebouw.

Zingend besmetten

Op zondagavond 8 maart was daar dus de succesvolle uitvoering van Bachs kleinere passie met zo’n duizend toehoorders in de zaal. Maar die ene uitvoering, vijf dagen voordat vanwege Covid-19 de concertzalen moesten sluiten, had rampzalige gevolgen. Van de 130 koorleden werden er rondom en na deze uitvoering 102 ziek, sommigen ernstig. Koren zijn uiteraard bekend met verkoudheids- en griepgolven, en met het fenomeen dat je juist zingend iemand met zo’n griep kunt besmetten. Maar dit was iets totaal anders.

Het Amsterdams Gemengd Koor voor aanvang van de Johannes-Passion op 8 maart in het Concertgebouw.Beeld P.H. van Straaten

Het Amsterdams Gemengd Koor is een amateurkoor, opgericht in 1928 en met 130 enthousiaste leden. De gemiddelde leeftijd van de zangers ligt boven de 50 jaar. Het koor treedt onder leiding van dirigent Paul Valk twee tot drie keer per jaar op, met als thuishaven het Concertgebouw.

Zingend besmetten

Op zondagavond 8 maart was daar dus de succesvolle uitvoering van Bachs kleinere passie met zo’n duizend toehoorders in de zaal. Maar die ene uitvoering, vijf dagen voordat vanwege Covid-19 de concertzalen moesten sluiten, had rampzalige gevolgen. Van de 130 koorleden werden er rondom en na deze uitvoering 102 ziek, sommigen ernstig. Koren zijn uiteraard bekend met verkoudheids- en griepgolven, en met het fenomeen dat je juist zingend iemand met zo’n griep kunt besmetten. Maar dit was iets totaal anders. Een 78-jarig koorlid overleefde het niet, drie partners van koorleden stierven eveneens. Er kwamen zangers op de intensive care terecht, dirigent Valk kreeg ernstige verschijnselen, veel van de begeleidende musici van de Holland Orkest Combinatie eveneens. Zelfs onder de evangelist, Christus en de overige vier solisten waarde het virus rond. Hoe kon het gebeuren dat één evenement zulke grote gevolgen had, terwijl er vooralsnog geen direct verband kan worden gelegd tussen de bekende virushaarden in Noord-Italië of bij de carnavalsfeesten in Zuid-Nederland?

Reconstructie

Dit verhaal is een reconstructie van deze traumatische periode, die nog lang niet verwerkt is. Het koor is verslagen en in diepe rouw gedompeld. Toen hun gewaardeerde collega, en de drie partners van koorleden overleden, mocht het koor niet aanwezig zijn bij de begrafenis. Alleen bloemen konden er namens de achterblijvers gestuurd worden. Het koor mocht niet dat ene doen waar het goed in is, en wat je als betrokken collectief op zo’n emotioneel moment nou juist heel graag zou willen – zingen.

Gesprekspartners in deze reconstructie zijn Agnes van Straaten en Renate Schoonderwoerd. Ze zijn beiden zingend lid van het koor en vervullen tevens bestuurstaken, zoals ook veel van de andere leden niet zingend betrokken zijn bij het reilen en zeilen van het koor. Het geeft aan dat Het Amsterdams Gemengd Koor een hechte club is.

Van Straaten en Schoonderwoerd werden overigens ook allebei ziek.

De laatste repetities

“Misschien zijn we wel te naïef geweest met z’n allen”, zegt Van Straaten. “Maar het was toen nog helemaal niet aan de orde, het gevaar van het coronavirus. Op dinsdag 25 februari hadden we gewoon onze normale repetitie.” Twee dagen na die repetitie werd bekend dat er in Nederland een eerste officiële besmetting was. Weer twee dagen later, op schrikkeldag, meldt het Concertgebouw zich via de mail bij het koor. In het bericht staat dat als het Concertgebouw van mening is dat het door laten gaan van een concert te veel gevaar oplevert voor de gezondheid van de bezoekers, het concert dan eenzijdig door het Concertgebouw geannuleerd kan worden. Het is een algemene mail die gestuurd wordt naar alle orkesten en ensembles die in die komende weken in het gebouw zullen optreden. Schoonderwoerd onderhoudt die dagen het contact met het Concertgebouw. “Er was helemaal nog geen sprake van ongerustheid, laat staan van paniek. Niet bij ons, niet bij hen. Ik heb alleen gevraagd of ze ons op tijd wilden waarschuwen als het niet door zou kunnen gaan, want zo’n concert afzeggen, dat is niet niks.”

Op dinsdag 3 maart heeft het Amsterdams Gemengd Koor zijn laatste reguliere repetitie vóór het concert. In Nederland zijn dan al ruim honderd besmettingen geregistreerd. Ook bij het koor zelf zijn er een paar zieken. Die repeteren niet mee. De dagen erna loop het aantal besmettingen in Nederland met gemiddeld veertig nieuwe gevallen per dag op.

Generale repetitie

Op zaterdag 7 maart, één dag vóór het concert, vindt de generale repetitie plaats. Locatie is de Geert Grooteschool in Amsterdam Buitenveldert. Naast het koor is ook het voltallige orkest aanwezig, plus de zes solisten. Bij het koor melden zich vijftien zangers ziek. Een paar van hen geeft aan de wens te hebben om de volgende dag ondanks hun ziekte toch met het concert mee te willen doen. In Nederland zijn er dan bijna driehonderd officiële corona-patiënten. “Die repetitie ging heel goed”, vertelt sopraan Klaartje van Veldhoven, een van de solisten in deze Johannes-Passion. “Er waren al met al veel mensen aanwezig, maar de ruimte waar we in repeteerden was niet heel klein. We stonden en zaten niet extreem dicht op elkaar. Achteraf denk je natuurlijk wel na over hoe we daar met elkaar omgegaan zijn. Dicht op elkaar in de rij voor koffie in de pauze bijvoorbeeld. Ik had gehoord dat er koorleden ziek waren, maar ook dat zij bij klachten thuis zouden blijven.” Van het Concertgebouw is in die laatste week door het koor niets meer vernomen over eventuele gevaren voor de gezondheid. Alle lichten om het concert door te laten gaan, staan dus op groen.

Het concert

Op zondag 8 maart stroomt de Grote Zaal van het Concertgebouw ’s avonds vol voor wat volgens alle betrokkenen een prachtig concert wordt. Wel zijn er nu opvallend veel ziekmeldingen onder de koorleden. Dertig van hen, onder wie aardig wat sopranen, zingen niet mee.  Zo’n duizend liefhebbers hebben een kaartje gekocht, en genieten als zo ongeveer de enigen dit jaar van een Bach-passie. Navraag van het koor later, leert dat van die circa duizend bezoekers er bijna niemand ziek is geworden. In Nederland loopt het aantal besmettingen op deze zondag op tot bijna vierhonderd.

Sopraan Klaartje van Veldhoven: “Het was nota bene mijn debuut in het Concertgebouw als soliste. Ik herinner me nog dat ik over zoiets onbenulligs nadacht als mijn iets te grote schoenen, waarop ik voor het eerst die lange, beruchte trap moest afdalen.“ Het was een mooi concert, en we waren totaal onwetend met z’n allen. Ik was wel onbewust bezig met gezond blijven, niet verkouden te worden. Dit was de eerste passie van de twaalf die ik in die komende weken zou gaan zingen. Ik moest fit blijven. Twee dagen na het concert hoorde ik dat een paar van mijn zingende collega’s ziek waren geworden.“ Op donderdag 12 maart was ik met een klein, hinderlijk kuchje onderweg naar Groningen voor een optreden. In de auto hoorde ik de persconferentie van Rutte waarop hij aankondigde dat de concertzalen dicht moesten. Ik kon meteen rechtsomkeert. Tien dagen na het concert werd ik zelf ziek. “

Na het concert

“De dagen na het concert stond de koortelefoon roodgloeiend”, zegt Renate Schoonderwoerd. “Het regende berichten van ziekmeldingen. Er was ook sprake van angst onder de koorleden. Op maandag 9 maart hield minister-president Rutte een persconferentie waarop hij nog een beetje jolig adviseerde geen handen meer te schudden. Op dinsdag zou weer onze reguliere repetitie zijn, maar onze dirigent Paul Valk meldde zich die dag ook ziek.“ Toen hebben we besloten om de repetities tot nader order uit te stellen. In Delft is die dag een van de koorleden positief getest, hoewel die niet ziek was. We hebben de koorleden direct gevraagd om zelf in quarantaine te gaan, omdat we niet konden uitsluiten dat er meer koorleden positief zouden testen. Ik heb daarop meteen de GGD ingelicht, die heel moeilijk bereikbaar was. Later, toen er veel meer zieke koorleden bijkwamen, heb ik de GGD gevraagd of ze niet een paar koorleden konden testen. Dat bleek eigenlijk niet te kunnen, omdat men toen alleen nog mensen testte die in het ziekenhuis waren opgenomen”. De GGD zegde dan toch toe om zes mensen te testen, maar uiteindelijk werd er slechts één koorlid getest. Andere leden testten positief via hun huisarts.

“Bij de GGD gingen nog geen alarmbellen af”, zegt Agnes van Straaten. “Ook niet toen wij vertelden dat het om een koor van ruim honderd zangers ging, dat we net een concert hadden gehad, dat we dicht op elkaar hadden staan zingen, en dat er binnen onze gelederen weleens sprake zou kunnen zijn van een echte uitbraak. Omdat ook veel familieleden van koorleden ziek werden. De GGD stuurde wel een lange brief met instructies voor de leden.”

Op 12 maart kondigde Rutte de evenementen-lockdown aan. In die week worden veel ernstig zieke koorleden opgenomen in het ziekenhuis. Sommigen belanden op de ic aan de beademing. Een van hen kan pas na vier weken van de ic af, en is nu aan het revalideren. Van de koorleden die in het ziekenhuis liggen, testten er ruim tien positief. Zoals gezegd overlijdt één koorlid, en ook drie partners van koorleden stierven aan de gevolgen van het virus. In totaal werden ruim honderd koorleden ziek.

“Onze concerten zijn sinds 1928 altijd doorgegaan”, vertelt Van Straaten, “behalve in de Tweede Wereldoorlog. De verslagenheid en het verdriet zijn groot. Zingen verbroedert, je kunt er gezamenlijk verdriet mee delen. Maar we mogen geen echt contact hebben. We plannen later, als het weer mag, een herdenkingsbijeenkomst voor onze overleden mensen.

“Dirigent Valk is inmiddels genezen. Hij mist ons, wij missen hem. Hij heeft ons al twee keer via onze website een persoonlijke en bemoedigende mail gestuurd. We proberen nu of we iets muzikaals via digitale kanalen met elkaar kunnen doen.

De toekomst

Het hechte koor is veerkrachtig. Er is deze dagen onderling veel contact tussen de leden. Er is behoefte om te praten, te delen. In het begin klonk er af en toe nog iets van verwijt, van boosheid, maar dat is volgens Schoonderwoerd weggeëbd.

Plannen voor het tweede concert van dit jaar waren er al. Haydns ‘Die Jahreszeiten’ in het Concertgebouw op 22 november. “Maar de locatie zal na wat er gebeurd is niet het Concertgebouw zijn. Die zaal is op dit moment veel te beladen. Bovendien zou het vanwege het anderhalvemeter-beleid financieel voor ons te begrotelijk zijn, omdat er te weinig mensen een kaartje kunnen kopen.

“De tijd om het werk in te studeren wordt ook te krap. Als de omstandigheden het toelaten, en dat is nog maar zeer de vraag, wil het koor op die datum het Requiem van Mozart in de Amsterdamse Westerkerk zingen. Een uiting van veerkrachtigheid en van collectieve rouw. Alsnog zingen voor de mensen die stierven en die op zo’n onwerkelijke en stille manier begraven moesten worden.”

MAANDAG 11 MEI  2020

De cijfers

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 16 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5456; het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus zijn besmet

Er zijn 36 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Dat zijn er weer minder dan gisteren. Dat brengt het totaal van de  opnames op 11.343..

Het aantal coronapatiënten dat op de ic’s is teruggelopen naar 498.

DINSDAG 12 MEI 2020

WAT BRENGT ONS DE NABIJE TOEKOMST

HET SARPHATIPARK IN AMSTERDAM, AFGELOPEN ZATERDAGAVOND. IS DIT DE OPMAAT TOT EEN TWEEDE GOLF VAN CORONABESMETTINGEN? FOTO GUUS DUBBELMAN / DE VOLKSKRANT

Drie scenario’s voor het verloop van een nieuwe uitbraak

Van Duitsland tot Zuid-Korea ziet men het coronavirus weer om zich heen grijpen. Het begin van de beruchte ‘tweede golf’? En hoe gaat het verder?

MAARTEN KEULEMANS

Weer naar het voetbalstadion na de zomer. Restaurants, theaters en concertzalen die in september weer volstromen. De uitgestelde wielerrondes die alsnog worden verreden, de sportscholen die weer opengaan. De amateursport die eindelijk weer competitie kan spelen. Vergeet het maar. Leg zulke verwachtingen voor aan Hans Heesterbeek, hoogleraar theoretische epidemiologie in Utrecht, en een wrang lachje is de reactie. ‘Je kunt wel hopen dat we alles weer geleidelijk kunnen opstarten en dat de overheid alles wel zal opsporen. Maar nee dus’, zegt hij. ‘Er is niets veranderd. Het virus is er nog, bijna iedereen is nog vatbaar. En we weten hoe snel het kan gaan als het virus weer om zich heen grijpt.’

Wat epidemiologen als Heesterbeek vrijwel unaniem verkondigen, werd de afgelopen dagen verdacht zichtbaar. In onder meer Denemarken en Duitsland begon het ‘reproductiegetal’ van het virus – maat voor hoeveel mensen gemiddeld besmet raken per zieke – weer te klimmen, tot rond de magische 1, de grens tussen uitdoven en uitbreiden. En in onder meer China, Singapore en Zuid-Korea kwamen nieuwe brandhaarden aan het licht, alle mondkapjes, tests en overheidscontrole ten spijt.

Drie denkbare vervolgen, onderscheiden epidemiologen als ze door hun ooghaartjes naar eerdere uitbraken en naar hun computermodellen kijken: van een gedroomde uitdoving tot een rampzalige mokerslag in het najaar. Alle drie de scenario’s gaan uit van een nieuwe wereld, met mondkapjes, beperkingen op het openbare leven, en heel veel testen en thuiszitten. Maar op welk scenario we uitkomen, is de vraag. Dat hangt af van zaken waar wetenschappers het antwoord nog niet op weten. Zoals wanneer er een vaccin is, of ex-patiënten blijvend immuun worden en natuurlijk: hoe goed we het virus kunnen indammen.

THE GOOD   Scenario: controle van het virus

Voorbeeld: China, Hongkong

Dit is zoals we het het liefst zien en waar alle beleid op is gericht. Geleidelijk kunnen we de maatschappij weer openen. Want doordat we elke opleving van het virus snel opsporen en in de kiem smoren en reizigers uit het buitenland nauwlettend in de gaten houden, houden we het virus redelijk onder de duim. In grafiekvorm ziet dat eruit als een landschap van kleine ziekteuitbraakjes tot ver in de toekomst – of in elk geval totdat er een vaccin is. ‘Dit blijft een mogelijkheid voor covid-19’, aldus een analyse van het centrum voor infectieziekteonderzoek en -beleid (Cidrap) van de Universiteit van Minnesota.
Maar in die formulering – ‘blijft een mogelijkheid’ – schemert ook onzekerheid door. In Wuhan en Hongkong, waar het virus onder controle leek, duiken de laatste tijd toch weer nieuwe besmettingen op. En in Zuid-Korea steeg het aantal besmettingen in vier dagen tijd van 4 naar 35 nieuwe gevallen per dag. Verontrustend, vindt Heesterbeek. ‘Want dit zijn geen importgevallen, dit is gewoon binnenlandse transmissie.’

Bij ons is de situatie sowieso anders. In landen als Denemarken, Duitsland en Nederland laat men de teugels vieren, niet omdat het virus weg is, maar omdat de druk op de zorg het enigszins toelaat. Dat wordt bij de geringste klachten thuisblijven, en testen of het niet toevallig corona is. En bij iedere vangst in ijltempo de contacten van de patiënt opsporen – in de hoop dat die niet, zoals gebeurde in Zuid-Korea, net ergens tientallen anderen heeft besmet.

THE BAD Scenario: een horrorpiek, groter dan de eerste

Voorbeeld: eerdere pandemieën

Het gebeurde tijdens de beruchte Spaanse griep in 1918, maar – iets minder bekend – ook tijdens de grieppandemie van 1957, de sars-uitbraak in Canada van 2003, en de Mexicaanse griep van 2009. Nadat het virus weg leek te zijn, kwam het weer terug – met een nog veel grotere uitbraak.
Ten dele komt dat doordat de wiskunde van een al aanwezig virus anders werkt. In februari, toen het coronavirus zijn intrede deed in Nederland, waren de belangrijkste boosdoeners naar men aanneemt terugkerende wintersporters: alsof je een regen vonken uitstrooit over het land. Maar bij een al aanwezig virus is het eerder alsof je een nog smeulend haardvuur opnieuw aanblaast. Overal waar het toch al gloeide, laait het weer op. Met een reuzenfik als gevolg.
Daarbij dreigt iets wat de Duitse topviroloog Christian Drosten de ‘preventieparadox’ noemt. Nu de dramatische beelden van de overvolle ic’s langzaam van het netvlies verdwijnen, verdampt ook de steun voor beperkende maatregelen. Als straks de r weer in de maand komt en luchtwegvirussen weer meer rondgaan zullen publiek, politiek en ondernemers bepaald niet staan te trappelen de net geopende maatschappij wéér op slot te gooien.

Daartegenover staat dat het virus niet nieuw is. Maatregelen zoals geen hand geven, testen van verdachte gevallen, het mijden van grote bijeenkomsten, zoveel mogelijk thuiswerken en niezen in de ellenboog zullen we waarschijnlijk ook dan in stand houden. En er zijn aanwijzingen dat juist de eerste maatregelen de grootste ‘hap’ nemen uit de ziekteoverdracht.
‘We zijn al bezig met infectiemijdend gedrag’, zegt Heesterbeek. ‘Maar de dreiging van een najaarspiek geeft wel aan dat het ook nodig is om dat vol te houden.’

THE UGLY het laatste Scenario: in voortdurend gevecht met het virus

Voorbeeld: Denemarken, Duitsland

De rem erop, de rem eraf. Scholen open, scholen dicht. Experimenten met mondkapjes, thuiswerken, voorzichtige openstellingen van de winkels en horeca. Maar ook, als het nodig is en het virus een wel erg grote mond krijgt, gauw de boel weer sluiten. Zo kan het gaan, en zo lijkt het te zullen gaan, als de voornemens van de kabinetten in onder meer Nederland, Denemarken en Duitsland iets waard zijn. Met één voet op het gaspedaal en één op de rem. Hortend en stotend en zo goed en zo kwaad als het gaat, een aaneenschakeling van vallen en opstaan, tot het virus zich eindelijk gewonnen geeft.
‘Pieken en dalen’, noemt de Cidrap-analyse deze toekomst dan ook. Waarbij de pieken – en dat is goed nieuws – geleidelijk minder hoog worden, omdat het virus zich aanpast en meer mensen er weerstand tegen opbouwen. Wat ook helpt: een vaccin, als het daarvan komt. Dat zal naar verwachting aanvankelijk slechts beperkt beschikbaar zijn, maar wel meehelpen de golven te dempen, doordat bijvoorbeeld zorgmedewerkers al op onderzoeksbasis worden ingeënt.
Wel wordt het een lange zit, verwachten kenners: waarschijnlijk tot ver in 2021, en misschien zelfs nog veel langer. Het slechtst denkbare scenario is hier dat het maar niet lukt om een vaccin te vinden, terwijl ook nog eens blijkt dat de immuniteit die we na ziekte tegen het virus opbouwen van tijdelijke aard is. Zitten we in 2025 nóg met zijn allen te lockdownen, blijkt uit een Bostonse analyse. ‘Dit scenario kan leiden tot periodieke herintroductie van beheersingsmaatregelen’, beklemtoont ook het Cidrap.

Een moeilijk voorstelbare toekomst? Heesterbeek brengt in herinnering dat het virus al eerder verraste. ‘Een halfjaar geleden kon je je alleen maar voorstellen dat het in een Hollywoodfilm gebeurde dat we met de halve wereld thuis zouden zitten vanwege een virus. Laten we nou niet weer in de val trappen en denken: ach, zo’n vaart zal het wel niet lopen met een tweede golf.’

Cijfers van dinsdag 12 mei 2020

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 16 ? meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5510; het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus zijn besmet.

Er zijn 35 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Dat zijn er weer minder dan gisteren. Dat brengt het totaal van de  opnames op 11.126

Het aantal coronapatiënten dat op de ic’s is teruggelopen naar 451; en nu ook maar eens de ic-cijfers betreffende niet-corona-patiënten: dat zijn er vandaag 462.

luchtvaart wanhoop nabij door Britse regels

VLIEGTUIGEN VAN EASYJET OP EEN LANDINGSBAAN BIJ BERLIJN. EPA

De aankondiging van de Britse premier Boris Johnson om reizigers die het Verenigd Koninkrijk binnenkomen te verplichten veertien dagen in quarantaine te gaan, heeft de toch al zwaar getroffen luchtvaartsector in de gordijnen gejaagd. Vooral de eigen Britse luchtvaartindustrie levert kritiek op de ‘verwoestende’ quarantaineregels, temeer omdat die onduidelijk zijn en niet uitgewerkt zijn. Wanneer ze ingaan, hoe lang ze gelden en of ze regelmatig worden herzien; niemand die het weet.

Prijsvechter EasyJet eist van de Britse regering de regels zo kort mogelijk van kracht te laten zijn en het effect van de verplichte quarantaine regelmatig te toetsen. Heathrow, normaal gesproken de drukste luchthaven van Europa, wil dat er internationale afspraken komen om reizigers zonder problemen te laten reizen naar landen met een laag besmettingsrisico.

In april reisde nog maar 3 procent van het normale aantal passagiers via Heathrow, de luchthaven bij Londen. Dat wordt 0 procent, is de verwachting, als reizigers weten dat ze twee weken in quarantaine moeten. Johnson vindt die maatregel nodig om een tweede piek van het coronavirus te voorkomen.

Meer slecht nieuws voor de luchtvaart kwam uit Colombia, waar de coronacrisis de op een na grootste vliegmaatschappij van Latijns-Amerika, Avianca, tot een faillissementsaanvraag noopte. De omzet van het 100 jaar oude bedrijf en een van de oudste vliegmaatschappijen ter wereld, kelderde volgens de Nederlandse topman Anko van der Werff met 80 procent. Hij hoopt dat de faillissementsaanvraag een doorstart en herpositionering van Avianca mogelijk maakt.

WOENSDAG 13 MEI 2020

Gisteren kwam Engel weer eten. Voor het eerst sinds weken, want hij was kennelijk heel bang dat hij mogelijk zijn vader zou besmetten. Ook de andere kinderen hebben die angst en meden me de laatste weken. Vreemde paradox hoor. Ik heb een paar keer cynisch gedacht: het komt ze misschien ook wel goed uit dat ze niet naar me toe kunnen komen. Ze hebben een dijk van een reden! Maar goed, daarvan is bij Engel geen sprake; die is onopvallend altijd zeer bezorgd.

Bij zijn binnenkomst omarmden we elkaar; geen gezoen, maar wel even elkaar voelen. En dat voelde natuurlijk goed: je eigen kind is gelukkig gezond en jij ook! Maar in dit idiote tijdperk is het wel zo dat je je afvraagt: kan dit wel? Nou vraag ik je? Ik vind het te zot voor woorden. Enfin, ik merk dat ik als zo vele anderen de grote angst voorbij ben; er zijn nu andere belangrijker zaken aan de orde: het normale contact met dierbare familieleden en vrienden, zoals Marcel bijvoorbeeld. Dinsdag heb ik met hem weer saxofoon gespeeld. Hij moest me ook even omarmen. Die jongen werkt als chauffeur-artsbegeleider op een ambulanceauto en staat dus middenin de zorgsector. Ook hij wilde even ‘normaal’!

Kortom, zonder de virusgevaren geheel te bagatelliseren wil ik nu ook weer wat meer normaal leven. Ik moet hier nog wat meer over nadenken; maar voor dit moment denk ik dat het zo goed is…

Cijfers van woensdag 13 mei 2020

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 52 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5562; het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus zijn besmet. Ik vind het een opmerkelijke stijging.

Er zijn 52 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Dat zijn er ook wat meer dan gisteren. Dat brengt het totaal van de  opnames op 11.430. (NOS) Maar dat cijfer is onnauwkeurig.

Er liggen op de ic’s 432 coronapatiënten, 31 minder dan gisteren. En er liggen er ook nog een paar op ic’s in Duitsland, dat is al een aantal weken zo.

DONDERDAG 14 MEI 2020

Cijfers van donderdag 14  mei 2020

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 28 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5590; het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus zijn besmet. Vandaag is het alweer een aanzienlijk lager aantal

Er zijn 27 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Dat zijn er ook wat meer dan gisteren. Dat brengt het totaal van de  opnames op 11.457. (NOS) Maar dat cijfer is onnauwkeurig.

Vandaag in de Volkskrant

Je spreekt af met twee vrienden in het park. Mag dat?

Het probleem van de handhaving
Willekeur bij uitdelen coronaboetes

Al wekenlang worden in Nederland boetes uitgedeeld aan personen die zich niet aan de coronaregels houden. Maar waarom bekeurt de ene regio sneller dan de andere? En waarom mag demonstreren wel, maar geldt een gepland samenzijn van drie personen als een strafbaar feit?

Stel: twee vrienden lopen door het park en komen een derde vriend tegen. Ze blijven bij elkaar staan om te kletsen waarbij ze anderhalve meter afstand houden. Is dat verboden? Nee, want een toevallige ontmoeting van drie personen of meer is niet verboden (mits ze anderhalve meter afstand houden). Stel diezelfde drie vrienden spreken met elkaar af bij een bankje in het park om bij te kletsen, waarbij ze anderhalve meter afstand houden. Mag dat dan ook? Nee, dat mag niet, want een afspraak van drie personen of meer geldt als samenkomst. En samenkomsten zijn verboden.
Het is maar één voorbeeld van hoe vaag het verschil soms is tussen wat wel en niet mag onder de corona-noodverordening. In dit concrete geval is het aan de dienstdoende handhaver (boa of politieagent) om te bepalen of er sprake is van een samenkomst of een toevallige ontmoeting. Wat de verwarring alleen nog maar groter maakt, omdat sommige veiligheidsregio’s coulanter met het verbod op samenkomsten omgaan dan andere. In de ene regio worden bijeenkomsten van vier personen oogluikend toegestaan, in een andere regio kan een bijeenkomst van drie al beboet worden.
Na twee maanden ‘intelligente lockdown’ leidt de coronanoodverordening die wordt gehandhaafd door de veiligheidsregio’s nog altijd tot onduidelijkheid. Met name rond het verbod op samenkomsten heerst verwarring. Daarvoor zijn ook de meeste boetes uitgedeeld.

In de achterbak

Zo dachten vijf vriendinnen in Duiven dat ze het goed voor elkaar hadden door met elkaar af te spreken op een parkeerplaats, waar ze ieder in de achterbak van hun eigen auto bleven, meters van elkaar. Niet dus, legt Marleen Oldenhave uit, woordvoerder van het Veiligheidsberaad, het overlegorgaan van de 25 veiligheidsregio’s in Nederland die het corona- beleid van het kabinet in concrete maatregelen in noodverordeningen vastleggen. Want zo’n afspraak geldt als een samenkomst. En dat is verboden.
Hetzelfde gold voor een groep studenten die samen buiten zat te eten. Binnenshuis hoeven ze zich niet aan het afstandgebod te houden, buitenshuis wel. Dat geldt dan weer niet voor leden van een en hetzelfde gezin.

Dat handhavers het zelf soms ook niet precies weten, blijkt uit het voorbeeld van een wethouder in Grave die vijf mensen op bezoek kreeg. Volgens een boa was hij daarmee in overtreding. Dat is niet zo. Het kabinet heeft een oproep gedaan om niet meer dan drie mensen gelijktijdig thuis te ontvangen, maar een gebod is dat niet.

De politie controleert niet tot achter de voordeur, zegt Oldenhave. ‘Of het moet tot excessen leiden.’ Zoals in Arnhem waar de politie begin mei een feestje beëindigde met veertig bezoekers. De organisator kreeg een boete, de bezoekers ontsprongen de dans.

Demonstreren, mag dat?

Onduidelijkheid is er ook over demonstraties. Demonstraties zijn toegestaan onder de noodverordening, mits aangemeld bij de gemeente en betogers anderhalve meter afstand houden. Dat gold niet voor de ‘Bevrijdingsbijeenkomst’ van tweehonderd boeren in de Achterhoek eind april. Dat was geen demonstratie, maar een samenkomst. Volgens de letter van de verordening hadden de deelnemende boeren allemaal beboet kunnen worden. De dienstdoende agent zag daarvan af omdat iedereen zich keurig aan de anderhalvemeterregel hield. Maar dat doet er niet toe, bevestigt Oldenhave. Het was een samenkomst, en dus verboden.
De onduidelijkheid zal de komende tijd alleen nog maar toenemen nu ook volwassenen buiten mogen sporten, in ongelimiteerde aantallen. Zolang ze aan het sporten zijn, is er niets aan de hand. Maar blijven de sporters achteraf nog even napraten, dan zijn ze feitelijk in overtreding.
Het samenscholingsverbod heeft hier en daar vage trekjes, erkent Oldenhave. ‘Hoe daarmee wordt omgegaan, is een zaak van de veiligheidsregio’s zelf.’ De regels zijn overal gelijk, maar in de uitvoering heeft elke veiligheidsregio ‘handhavingsruimte’. Die kan dus verschillen. Overigens kunnen burgers die menen dat ze onterecht beboet zijn, altijd nog de gang naar de rechter maken, aldus Oldenhave. ‘Wellicht is er hier en daar wel een boete uitgedeeld die achteraf niet terecht was.’
De noodverordening grijpt diep in op het openbare leven en staat op gespannen voet met sommige grondrechten, zoals het recht op samenkomsten. De voorzitters van de Veiligheidsregio’s zijn zich daarvan bewust, zegt Oldenhave. ‘De noodverordening is bedoeld voor noodsituaties. Maar die duurt nu al acht weken.’ Het kabinet werkt aan een wet om de regels juridisch te formaliseren. De burgemeesters juichen dat toe, aldus Oldenhave. ‘Hoe eerder hoe beter, wat het Veiligheidsberaad betreft.’

Wel of geen boete?
– Half april houdt de politie in Vlaardingen een touringcar staande met arbeidsmigranten. De vijftien inzittenden én het betrokken uitzendbureau krijgen een boete.
– Waarnemend burgemeester Johan Remkes van Den Haag staat een niet-aangemelde demonstratie tegen alle beperkende coronamaat- regelen op 5 mei wel toe. Dat gebeurt op een aangewezen locatie en op voorwaarde dat iedereen anderhalve meter afstand houdt. De betoging van rond driehonderd mensen loopt uit de hand, onder meer omdat betogers zich niet aan de voorgeschreven afstand tot elkaar houden. De politie houdt zo’n tachtig mensen aan.
– De politie van Oud-Beijerland bekeurt op Koningsdag 48 jongeren die met veel kabaal het jaarlijkse Luilak-feest vieren. De Truckersrit in Strijen, een parade met tractoren en oranje versierde personenauto’s later op de dag, wordt wel toegestaan. Beide dorpen behoren tot veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid.
– Een meisje van 15 uit Ooij bij Nijmegen komt op een wandeling door het park twee vriendinnetjes tegen. Ze gaan aan een picknickbank zitten, zo ver mogelijk van elkaar. Een langskomende boa geeft ze alle drie een boete.

–  Op 30 april houden tweehonderd boeren in de Achterhoek een lichtactie waarbij ze het symbool van de vrijheid uitbeelden. Agenten laten de actie doorgaan en delen geen boetes uit. ‘Want iedereen hield zich aan de anderhalvemeterregel’, aldus een politiewoordvoerder.
Begin april wordt bij Venlo een touringcar met dertig tot veertig (buitenlandse) seizoensarbeiders van de weg geplukt. Alle inzittenden krijgen een boete. Het uitzendbureau spreekt van ‘interne fout’ en belooft alle boetes te betalen.
– Vijf vriendinnen maken een afspraak om elkaar te zien. Ze parkeren hun auto’s op een parkeerterrein, meters uit elkaar, en praten met elkaar vanuit hun achterbak. Van een handhaver krijgen ze alle vijf een boete van 390 euro.
– Burgemeester Peter Snijders van Zwolle verbiedt op 24 april een demonstratie van Pegida. ‘Samenkomsten met drie of meer personen in de openbare ruimte zijn verboden, daarbij is voor betogingen geen uitzondering gemaakt’, schrijft de gemeente in een persverklaring.
– Twee jongens staan met hun fiets in de rij voor een supermarkt in Groesbeek. Een vriend op een scooter stopt tussen hen in. Een langskomende boa ziet dat. De jongen op de scooter gaat ervandoor. De twee jongens die blijven staan krijgen een boete.
– Wethouder Rick Joosten van Grave houdt op 24 april een bbq in zijn tuin. Hij heeft drie gasten uitgenodigd. Nadat één gast is vertrokken, komen er nog drie anderen op bezoek. Buurtgenoten bellen de politie. Volgens twee opgetrommelde boa’s is de wethouder in overtreding. Joosten krijgt een waarschuwing.
– Op 9 mei maakt de politie in Nijmegen een einde aan een rit van dertig peperdure Mercedes-sportwagens die in optocht achter elkaar aan rijden. De rijders worden gemaand ieder hun weg te gaan. Volgens de politie had de tocht een georganiseerd karakter en is er dus sprake van een verboden samenkomst.
– Begin mei stuiten handhavers van de gemeente Zundert op een busje met buitenlandse arbeiders die te dicht op elkaar zitten. Het bedrijf dat de bus laat rijden, krijgt een boete van 4.000 euro.

Verzet tegen boetes coronaregels groeit

Al ruim 10 duizend bekeuringen

De politie heeft al 10 duizend bekeuringen uitgeschreven wegens overtreding van de coronaregels. Ook gemeentelijke handhavers (boa’s) hebben duizenden processen-verbaal opgemaakt. Een deel van de beboete mensen stapt echter naar de rechter om de sanctie – 95 euro voor jongeren van 13 tot en met 17 jaar, 390 euro voor volwassenen – aan te vechten.
De overheidsmaatregelen om het coronavirus te beteugelen, liggen steeds meer onder vuur. Niet alleen hekelen staatsrechtjuristen de langdurige beperking van grondrechten, wat volgens hen in strijd is met de Grondwet. Ook steeds meer burgers, die vooral worden beboet voor samenscholing, komen in verzet.
Het coronabeleid dat het kabinet-Rutte uitvaardigt, wordt steeds omgezet in concrete (en te handhaven) maatregelen in de noodverordeningen van de 25 veiligheidsregio’s. Maar die maatregelen zijn niet altijd even duidelijk, voor meerdere interpretaties vatbaar en soms zelfs ogenschijnlijk tegenstrijdig.

‘Hoe onbegrijpelijk is het dat studenten die een gezamenlijke woonkamer, keuken en vaak zelfs ook bankrekening hebben, zich niet samen buiten bij hun studentenhuis mogen bevinden’, zegt advocaat Justin Kötter. ‘Wat is dan eigenlijk het verschil met een gezin van vier of zes personen dat wel vrolijk buiten mag zitten?’
Volgens Kötter tekenen steeds meer mensen beroep aan tegen de boetes – bij hem hebben zich al zeker tachtig bezwaarmakers gemeld. Ze hekelen de onduidelijke regels in de publieke ruimte of het optreden van verbalisanten in woningen en auto’s. ‘Zo’n strafbeschikking voor het overtreden van de coronaregels kan grote gevolgen voor hen hebben, want deze komt ook op de justitiële documentatie (het strafblad, red.) te staan’, aldus de advocaat.
Volgens de laatste cijfers van de nationale politie hebben agenten inmiddels bijna 9.700 bekeuringen uitgeschreven, het merendeel wegens samenscholing en het onvoldoende afstand houden. ‘Het is weleens verwarrend voor agenten – dit mag wel, dit mag niet’, zegt een woordvoerder van de korpsleiding. ‘En de regels wijzigen ook voortdurend. Maar agenten worden dagelijks gebrieft en er is ook veel contact met veiligheidsregio’s en burgemeesters.’
Advocaat Kötter meent dat bij de handhaving van de coronamaatregelen ook sprake is van willekeur. Op de website van de politie stond aan het begin van de crisis dat overtreders allereerst zouden worden aangesproken en gewaarschuwd, zegt hij. Maar sommige agenten zijn volgens hem ‘direct overgegaan tot het uitdelen van boetes’.

Niet waterdicht

Hoogleraar staatsrecht Jan Brouwer (Rijksuniversiteit Groningen) denkt dat veel bezwaarschriften tegen de bekeuringen kans van slagen hebben voor de rechter. ‘Dat verbod op samenkomsten is heel verwarrend en soms ook tegenstrijdig’, vindt hij. ‘Die noodverordeningen zijn niet altijd waterdicht geformuleerd.’
Samen met andere juristen heeft Brouwer ernstige kritiek op de langdurige inperking van de grondrechten tijdens deze coronacrisis, zoals het bezoekverbod in verpleeghuizen, het verbod op fysiek onderwijs in schoolgebouwen, de maximering van het aantal deelnemers aan religieuze bijeenkomsten en het verbod op samenkomsten bij mensen thuis. ‘Zoiets kan misschien tijdelijk en op kleine schaal bij acuut levensgevaar’, zet hij. ‘Maar dit duurt al acht weken. Voor langdurig diepgaand ingrijpen op de vrijheidsrechten van 17 miljoen Nederlanders bieden die noodverordeningen geen juridische basis, te meer omdat van democratische controle op de noodverordeningen onvoldoende sprake is.’

Ook de regering erkent dat de noodverordeningen in een rechtsstaat niet te lang kunnen duren. Daarom werkt minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) aan spoedwetgeving die ‘tijdelijk een juridische basis vormt voor een samenleving waarin een anderhalvemeternorm en hygiënenormen van groot belang zijn’.

VRIJDAG 15 MEI 2020

Cijfers van deze vrijdag mei

In de eerste 9 weken van de corona-epidemie zijn er volgens het CBS bijna 9000 mensen meer overleden dan je zou verwachten. In diezelfde periode meldde het RIVM dat er 5400 mensen aan het virus waren overleden. Dus zouden er in die periode zo’n 3600 mensen aan het virus zijn overleden die er niet op getest waren. Ik vermeld dit omdat ik voortdurend de niet volledige cijfers van het RIVM heb overgenomen. Het is belangrijk om in de gaten te houden dat de cijfers heel vaak  niet klopten of onvolledig waren.

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 53 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5643; het gaat hier opnieuw alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus zijn besmet.

Er zijn 35 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Dat zijn er ook wat meer dan gisteren. Dat brengt het totaal van de  opnames op 11.492. Op de ic’s is van een noodsituatie geen sprake meer; patiënten met andere aandoeningen worden er nu weer gewoon opgenomen.

Ik schrijf dit op zaterdag: gisteren geen tijd gehad om ‘corona’ bij te houden. En dat is af en toe ook wel eens prettig. Het lijkt erop dat er even geen acuut gevaar is. Dat is natuurlijk maar de vraag, maar het voelt wel even goed. Heb je even tijd om je met andere zaken bezig te houden. Hoewel, bijna alles staat in het teken van de coronacrisis: het schrijven van het blaadje Nootzakelijk voor het koor. Want gaat over het voortbestaan van de club als gevolg van deze crisis. De bestuursvergadering van Den Heuvel, mijn wooncomplex, staat indirect in het teken van het gevreesde virus. Je moet sowieso tijdens de vergadering afstand houden van elkaar; de Algemene Ledevergadering valt door de crisis moeilijk te organiseren et cetera.

ZATERDAG 16 MEI 2020

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 27 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5670; het gaat hier opnieuw alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus zijn besmet.

Er zijn 45 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Dat zijn er ook wat meer dan gisteren. Dat brengt het totaal van de  opnames op 11.537. Op de ic’s is van een noodsituatie geen sprake meer; patiënten met andere aandoeningen worden er nu weer gewoon opgenomen.

Ik voel de neiging om dit dossier COVID-19 voorlopig af te sluiten. Alles wijst erop dat we voorzichtig naar min of meer normaal gaan per 1 juni. Normaal niet voor alles maar wel voor veel. Toch zie ik het nog een paar dagen aan. Want je weet het maar nooit, waarschuwen de pessimisten. Het virus, die gevaarlijke onzichtbare vijand, kan zo weer toeslaan. Inmiddels is duidelijk dat vooral langere tijd met veel mensen dicht opeen staan of zitten buitengewoon onverstandig is. Dat is dus verboden, maar ik let tegenwoordig scherp op waar ik mij in bevind. Hoe en hoeveel (ongeveer) andere mensen de ruimte met mij delen. Ik was ook heel veel mijn handen. Men zegt dat het dreigend tekort aan drinkwater (nu al in mei) mede hierdoor komt: we wassen allemaal veel onze handen; want dat helpt om besmetting te voorkomen. Eigenlijk zijn het eenvoudige maatregelen. Maar ze werken natuurlijk alleen als een groot deel, liefst de meeste mensen, zich eraan houden. En daarom blijf ik nog even berichten over ons en het virus opdissen. Ik weet niet hoe die protesten tegen de maatregelen gaan uitpakken. In verschillende landen van Europa zijn er groepen die demonstreren tegen de lockdown enzovoort. Het is een raar allegaartje van protesterenden vooral ter rechterzijde: conservatief tot ultraconservatief, anti-vaccers, antisemieten. Een eng soort volk dat doet denken aan de fascisten van het interbellum.

Het is te hopen dat die lui niet de overhand krijgen bij verkiezingen. Maar als je ziet hoe veel mensen voor hun eigen en andermans gezondheid verstandig zijn en zich houden aan de anti-corona-maatregelen, zou je mogen aannemen dat het niet zo’n vaart zal lopen.

Hoe de bejaarden er van af komen, valt nog te bezien. Misschien worden wij wel de ‘oudjes van de rekening’ en gaan ‘ze’ het ons moeilijker maken. Met kortingen op de pensioenen en nog meer van ‘zoek het zelf maar uit’! Want, die Rutte roept wel dat “we solidair zijn voor de ouderen en zwakkeren in de samenleving”, maar er is ook een sentiment van ‘d’r mogen best wel wat minder kwetsbare lui zijn. Nou ja, dan gaan ze dood, wat dan nog?’

ZONDAG 17 MEI 2020

Over tien dagen word ik dan eindelijk 77 jaar. Hè, hè, ik heb het gehaald. Ik heb wen beetje het gevoel dat het kantje boord is geworden door deze crisis. Daar besluit ik hier en nu om op mijn verjaardag dit dossier af te sluiten. En dan noemen we dit werkje DOSSIER COVID-19, deel 1. Want ik verwacht dat we nog lang niet van het virus af zijn.

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 10 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5680; het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus zijn besmet. Het zijn zondagse cijfers, dus het zullen er toch meer zijn. Maar het is het laagste aantal sinds 16 maart, van twee maanden geleden.

Er zijn 15 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Dat zijn er ook wat meer dan gisteren. Dat brengt het totaal van de  opnames op 11.552. Op de ic’s is van een noodsituatie geen sprake meer; patiënten met andere aandoeningen worden er nu weer gewoon opgenomen.

Artikelen uit De VK zaterdagkrant van 16 mei 2020

Dit kon er niet ook nog bij                                                          artikel 1

Thema: geestelijke gezondheid en coronacrisis

Geen afleiding, sociale isolatie, groeiende onzekerheid: door de coronacrisis kan het aantal zelfdodingen sterk toenemen, vrezen deskundigen. De eerste signalen zijn er al. ‘Het land ligt plat, dat maakt me bang, ik wil vluchten.’

‘Hé, Arnaudje, lieverd… Ben je thuis?’

De woning van Arnaud vult zich met de stem van zus Mignon. Zij heeft dan al twee dagen niets van haar 52-jarige broer gehoord. Ongerust maar kalm spreekt ze een bericht in op het antwoordapparaat van de vaste telefoon, dat op luidsprekerstand staat.
‘Een aantal mensen wil contact met je, lieverd. En, eh, we zijn een beetje bezorgd. Dus neem je alsjeblieft de telefoon op, lieverd?’ Tweeënhalve seconde stilte. ‘Broertje…’ Bij Mignon groeit de overtuiging dat haar grote vrees bewaarheid zal worden. ‘Ik hou van je, schatje… Houd moed.’
Vlak daarna wordt Arnaud gevonden. Hij blijkt op dinsdag 24 maart een einde aan zijn leven te hebben gemaakt, een dag na de persconferentie waarin het kabinet aangescherpte maatregelen had aangekondigd.

Mignon, broer Milos en goede vriend Erwin – ze zeggen alle drie: het ging al slecht met Arnaud, maar de coronacrisis gaf hem het laatste zetje. ‘Door de lockdown zat hij van de ene op de andere dag op de bank met zichzelf, alleen met zijn depressie en radeloosheid’, vertelt Milos. Erwin: ‘Alles wat hem nog op de been hield, viel weg.’ Zijn Franse vriendin zou langskomen – kon niet meer door de lockdown. Drie keer per week ging Arnaud naar de bioscoop – niet langer mogelijk. Hij volgde graag live wielerwedstrijden en voetbal op tv – geschrapt. Vijf keer per week ging Arnaud naar een dagbesteding: beetje koken, lezen, tekenen – hield ook ineens op. ‘Arnaud is een coronadode die niet met corona besmet was’, concludeert Erwin. Hij stond trouwens al zes maanden op een wachtlijst voor persoonlijke begeleiding door een psychiater; een eerste afspraak was gepland voor begin april.

In de komende maanden en jaren zullen de coronacrisis en haar nasleep voor meer mensen de mentale druppel zijn, vrezen deskundigen. Ze verwachten dat de crisis zal leiden tot een golf aan extra zelfdodingen. ‘Ik ben heel bang voor de langetermijneffecten’, zegt psychiater Remco de Winter, geneesheer-directeur van GGZ Rivierduinen (Zuid-Holland). ‘Het geeft mij buikpijn dat in Nederland 7,5 procent economische krimp wordt voorspeld. Tijdens de economische crisis van 2008 steeg het aantal suïcides ook bizar hard.’
In 2008 overleden 1.435 Nederlanders door zelfdoding, vijf jaar later 1.857, een stijging van bijna 30 procent. Ook Derek de Beurs, hoofd epidemiologie bij het Trimbos-instituut en onderzoeker op het gebied van geestelijke gezondheid, denkt dat de crisis ‘een enorme impact’ op suïcidaliteit gaat hebben. En klinisch psycholoog Martin Steendam, manager bij ggz-instelling Lentis in Noord-Nederland en gespecialiseerd in suïcidepreventie, maakt zich ‘voor de langere termijn zeker zorgen’.

Verpleegkundige Lex ziet nu al problemen ontstaan. Hij werkt inmiddels twaalf jaar op de psychiatrische afdeling van een algemeen ziekenhuis. Omdat hij vermoedt dat zijn werkgever niet op publiciteit zit te wachten, blijft hij liever anoniem; zijn volledige naam en die van het ziekenhuis zijn bij de redactie bekend. Lex vertelt dat zijn afdeling ‘langzaamaan’ meer mensen opneemt bij wie een verband lijkt te bestaan tussen hun psychische en lichamelijke problemen en de coronacrisis. Momenteel geldt dat voor zeker drie van de zeventien patiënten op zijn afdeling, zegt Lex. Hun dagbesteding is weggevallen, behandelingen zijn uitgesteld. Bij alle drie ligt suïcidaliteit volgens hem op de loer.
‘Ze wilden verder en konden dat ook, totdat de coronacrisis uitbrak.’ De verpleegkundige is blij de kwetsbare patiënten te kunnen opvangen, maar ook op zijn afdeling drukt de coronacrisis haar stempel. ‘Face to face kun je nog heel veel, maar therapiegroepen met meer dan vijf mensen zijn nu onmogelijk.’ Een optimale behandeling zit er daardoor voorlopig niet in.

Veel te verliezen

Ondertussen zijn de eerste resultaten van wetenschappelijk onderzoek naar de mentale gevolgen van de coronacrisis al verschenen. Zo geeft een op de drie mensen in een eerste onderzoek van het Trimbos-instituut aan dat de psychische gezondheid is verslechterd. Zij hebben meer depressieve klachten, angstgevoelens en slaapproblemen. Bijna 40 procent van de respondenten ervaart ‘coronastress’ en van hen heeft een op de tien gedachten aan de dood. De onlinevragenlijst werd eind april ingevuld door een niet-representatieve groep van drieduizend mensen, vooral vrouwen. Ook uit internationaal onderzoek blijkt dat mensen psychische klachten hebben door de coronacrisis.

En dan staan we nog maar aan het begin, waarschuwen deskundigen. Hoe langer de crisis duurt, hoe groter de kans dat mensen er een psychische klap van krijgen en er mogelijk aan onderdoor gaan, zegt Trimbos-onderzoeker Derek de Beurs. Want wat als je maandenlang nabij sociaal contact moet missen, sporten, reizen? Juist voor mensen in een depressie, of die daar gevoelig voor zijn, zijn sociale hulpbronnen en afleiding van groot belang, blijkt keer op keer uit onderzoek.

En wat als je door de crisis je bedrijf, baan of opdrachten verliest? Bij patiënten met een depressie of angst vergroot werkloosheid de kans op een suïcidepoging, schrijft De Beurs in zijn onlangs verschenen boek Mythen over zelfmoord. Zowel tijdens de economische crisis van 2008 als tijdens de Grote Depressie van 1929 tot 1933 nam in westerse landen het aantal zelfdodingen toe. In Nederland bereikte het aantal zelfdodingen een piek tijdens de economische crisis in de jaren tachtig. Extra alarmerend: het aantal suïcides stijgt in crisistijd het meest in landen met een relatief lage werkloosheid vóór de crisis, staat in onderzoek dat vijf jaar geleden werd gepubliceerd in The Lancet Psychiatry. Simpel gezegd: mensen daar zijn niet gewend aan ongeluk en hebben meer te verliezen – zeker wanneer hun naasten wél succesvol blijven. In januari van dit jaar was de werkloosheid in Nederland 3 procent, het laagste maandpercentage sinds 2003.

Drie Amerikaanse wetenschappers waarschuwden in april voor een ‘perfect storm’. Het risico op zelfdoding kan volgens hen stijgen door een combinatie van factoren als economische onzekerheid, sociale isolatie, de angst om door covid-19 ziek te worden of te overlijden, hogere drempels voor hulp binnen de geestelijke gezondheidszorg en versterking van angstgevoelens door de continue stroom van negatief coronanieuws.
Een van de auteurs van het stuk is klinisch psycholoog Thomas Joiner van Florida State University. Hij ontwikkelde de interpersoonlijke theorie van suïcidaal gedrag, die ervan uitgaat dat iemand suïcide kan plegen wanneer aan drie voorwaarden is voldaan: dat je het gevoel hebt alleen te staan, je denkt anderen alleen maar tot last te zijn en je in staat bent om er een einde aan te maken. Of Joiners theorie klopt, is niet onomstotelijk bewezen, maar klinisch psycholoog Martin Steendam haalt haar graag aan. ‘Twee kernen van zijn theorie worden door deze crisis namelijk geraakt: het gevoel niet verbonden te zijn en dat je anderen tot last bent’, zegt Steendam. Wie door de crisis in financiële problemen komt, ‘doet niet meer mee en moet, plat gezegd, zijn hand ophouden’.

Derek de Beurs maakt zich vooral zorgen over mannen van middelbare leeftijd die hun werk (dreigen te) verliezen. Tijdens de crisis van 2008 steeg vooral onder deze groep het aantal zelfdodingen. Mannen van middelbare leeftijd zijn bovengemiddeld vaak broodwinner, hun werk is vaker dan bij anderen een groot onderdeel van hun identiteit en ze zijn vaak niet gewend om hulp te vragen, legt De Beurs uit. ‘Verder zag je tijdens de sars-epidemie, van 2002-2004, dat het aantal suïcides onder oudere vrouwen steeg. Zij voelden zich eenzaam en anderen tot last.’

En toch, wat als het aantal suïcides door de coronacrisis juist afneemt? Zou dat niet ook kunnen? Na orkaan Katrina, die in 2005 in de Verenigde Staten aan ruim 1.800 mensen het leven kostte en voor 150 miljard dollar aan schade veroorzaakte, daalde de suïcidaliteit juist. Een verklaring werd gezocht in posttraumatische groei: overlevenden van Katrina voelden meer ‘innerlijke kracht’ dan voordien en hadden sterker het gevoel dat hun leven zin had. ‘Wat me niet doodt, maakt me sterker’, schreef Friedrich Nietzsche al in 1889.

Positieve uitwerking

Voor mensen die al psychische problemen hadden, heeft de coronacrisis soms ook een positieve uitwerking. ‘Normaal verwacht ik veel van mezelf, meet ik me uit onzekerheid constant met anderen’, zegt een 24-jarige man die met suïcidale gedachten kampt en liever niet met zijn naam in de krant wil. ‘Maar nu verwacht ik minder van mezelf. We zitten immers allemaal in hetzelfde schuitje. Ik ben meer onthaast en ervaar meer rust in mijn hoofd.’

‘Met mij gaat het beter dan anders’, zegt ook Arjan Oosterwijk (40). Hij is psycholoog in een verpleeghuis en heeft al jaren depressieve periodes. ‘Het kan door het voorjaar komen, maar het heeft volgens mij ook een andere, paradoxale reden: mensen die de neiging tot depressie hebben, vrezen altijd van alles. Daardoor is de crisis voor ‘ons’ niet eens zo’n grote schok.’

‘We hebben nog nooit zoiets als de coronacrisis meegemaakt’, zegt Renske Gilissen, hoofd onderzoek bij Stichting 113 Zelfmoordpreventie. ‘Het zou best kunnen dat door de toename van saamhorigheid juist minder mensen suïcide plegen. Toch moeten we ons voorbereiden op een eventuele stijging. Dat we niet achteraf zeggen: ja, hier hadden we al rekening mee gehouden.’ Geneesheer-directeur Remco de Winter van GGZ Rivierduinen, resoluut: ‘Vanuit mijn ervaring, nuchterheid en kennis kan ik me niet voorstellen dat het aantal suïcides níét zal stijgen.’

113 Zelfmoordpreventie wil een eventuele toename ‘zo vroeg mogelijk signaleren’ en registreert sinds half april daarom wekelijks het aantal Nederlandse suïcides, op basis van data van schouwartsen. De weekcijfers brengt de stichting niet naar buiten. Eerder steunde zij alleen op de jaarlijkse rapportages van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Ook houdt 113 bij waarom mensen bellen naar hulplijn 0900-0113, vertelt Gilissen. ‘Veel telefoontjes blijken aan corona gerelateerd. Mensen missen vooral afleiding en hebben daardoor meer tijd om na te denken over suïcidaliteit.’

Houd contact

Houd daarom goed contact met je naasten, zegt Gilissen: ‘Wat iedereen kan doen, is praten, je hoeft geen hulpverlener te zijn om te vragen naar de dood.’ Hoe je dat bij zorgen het best kunt doen, kun je leren via de gratis onlinetraining van 113 Zelfmoordpreventie. De stichting geeft vanwege corona ook meer advies aan bijvoorbeeld het UWV, bedrijfsartsen en schuldhulpverleners.

In zijn bestseller The Body Economic – Why Austerity Kills (‘Waarom bezuinigingen dodelijk zijn’) benadrukt de gerenommeerde Britse socioloog David Stuckler dat een eventuele zelfdodingspiek tijdens een crisis ook afhangt van overheidsbeleid. Kijk dus niet alleen naar de directe relatie tussen recessie en suïcidaliteit, maar ook naar mediërende factoren, betoogt hij. In Griekenland, waar de zorg na de economische crisis van 2008 enorm werd gekort, overleden meer mensen door zelfdoding dan in IJsland, waar de zorg juist met rust werd gelaten. Het waren in Europa vooral bezuinigingen en een zwakke sociale bescherming die na de crisis een toename van gezondheids- en sociale problemen veroorzaakten, stelt Stuckler.
‘Als de overheid blijvend investeert in goede gezondheidszorg en werk voor iedereen, en zo actieve maatschappelijke participatie mogelijk maakt, zodat mensen ervaren dat ze niet alleen staan, dan kan dat resulteren in een demping van suïcidaliteit’, zegt ook klinisch psycholoog Martin Steendam.

‘Ik ben langzaam verward aan het raken, eenzaam, angstig en disconnected’, appte Arnaud op 15 maart naar zijn zus Mignon. ‘Land ligt plat, maakt me bang, ik wil vluchten.’ Het leek wel of hij elke ochtend op de maan wakker werd, schreef hij. ‘Ik heb met je te doen’, stuurde Mignon terug, gevolgd door een rood hartje. ‘Probeer kalm te blijven.’
Zijn Franse vriendin zei steeds: je bent dit niet zelf, het is je depressie. De dag voor zijn dood haalde Arnaud zijn nieuwe rijbewijs nog op. Alsof het leven het toch heel even won van het duister.

Disclaimer

Omwille van de privacy zijn de namen in het verhaal van Arnaud gefingeerd; deze zijn bekend bij de redactie. Auteur Maarten Dallinga maakte eerder voor Omroep Gelderland Verstrikt, een verhalende podcastserie over zelfdoding.

Dit kun je doen

Ben jij bang dat iemand om je heen misschien suïcide zal plegen? Dit zijn de drie belangrijkste tips van 113 Zelfmoordpreventie:

1. Stel de vraag

Je brengt iemand niet op ideeën door te vragen naar suïcidegedachten. Er zijn wel goede vragen (‘Denk je weleens: van mij hoeft het niet meer?’) en minder goede vragen (‘Je gaat toch geen domme dingen doen?’).

2. Luister

Is de ander suïcidaal, luister dan zonder oordeel, blijf doorvragen (‘Wat maakt nog meer dat je dood wilt?’) en toon begrip. Neem ook zelf iemand in vertrouwen.

3. Zoek samen hulp

Laat de ander niet los, maar ga bijvoorbeeld samen naar de huisarts of psycholoog.
Meer informatie is te vinden op www.113.nl.

De Westerse mens overschat zichzelf                                         artikel 2

Schrijver Paul Kingsnorth waarschuwt al decennia dat er geen respect is voor het leven op aarde. Pas nu de natuur lijkt terug te bijten, roepen we ineens om verandering. Nogal hoogmoedig, want we willen misschien wel veranderen, maar kunnen het niet.

‘Niets zal deze beschaving leren van dit virus. Alles wat zij wil is terug naar normaal. En normaal, dat is goedkope vluchten en goedkope latte, normaal is Chinese meisjes die onder bewapend toezicht onze T-shirts naaien, normaal is bijbelse bosbranden en vaten vol olie, normaal is (…) kinderen in Afrika die hun lichaam vergiftigen door het sorteren van plastic dat wij daar dumpen, normaal is stikstofvervuiling, smeulende boomstompen en stervende oceanen.’

MILIEUACTIVIST  PAUL KINGSWORTH WAS MILIEUACTIVIST, MAAR HEEFT DE BEWEGING EIND JAREN NEGENTIG TELEURGESTELD VAARWEL GEZEGD. HOLLANDSE HOOGTE / WRITER PICTUR

De Britse schrijver Paul Kingsnorth (48) kijkt sceptisch naar de ‘narratieve oorlog’ over de ‘lessen’ van de coronacrisis, waarin ieder zijn gelijk wil halen. Hoog scoort de crisis als een kans op het realiseren van een betere wereld, met minder vliegen, minder werken, meer saamhorigheid. Aan Kingsnorth (auteur van onder meer Bekentenissen van een afvallig milieuactivist – Een radicaal andere kijk op natuurbescherming en de roman Beest) zijn zulke wensdromen niet besteed. In zijn onlangs verschenen essay Finnegas, waaruit de bovenstaande regels komen, drukt hij ons met de neus op de feiten.

Finnegas is in de Keltische mythologie een oude kluizenaar die zijn hele leven heeft gezocht naar de magische zalm die alle wijsheid van de wereld in zich draagt. Maar het is de jonge Finn die de vis uiteindelijk vangt. Finnegas beseft dat het niet aan hem was om boven zichzelf uit te stijgen, maar aan de generatie na hem. Zijn taak was slechts de weg te plaveien. Zo zal het volgens Kingsnorth ook zijn voor ons in de coronacrisis, die, voortgekomen uit de manier waarop wij dieren exploiteren, een symptoom is van de veel grotere ecologische crisis: we willen misschien wel veranderen, maar kunnen het niet. ‘Wij zijn niet Finn. Maar wellicht, als we geluk hebben, kunnen we Finnegas worden.’

Het is vintage, stelt  Kingsnorth, een milieuactivist die de groene beweging eind jaren negentig teleurgesteld vaarwel zei toen zij het marktdenken overnam van het bedrijfsleven (duurzaamheid als businessmodel) en vrienden zich ontpopten tot ecomodernisten – optimisten die denken alle milieuproblemen te kunnen oplossen met nieuwe technologie. Kingsnorth ging de ecologische crisis steeds meer als een spirituele crisis beschouwen, gevolg van het feit dat de mens zich niet meer ziet als deel van de natuur. Hij gelooft niet langer in oplossingen, de catastrofe is niet meer te stoppen, en de tijd is gekomen voor ‘planetaire rouw’, het thema ook van zijn schrijversproject Dark Mountain (vanaf 2008).

Kingsnorth trok enige jaren geleden ook persoonlijk de consequentie. Hij onttrok zich aan de ‘allesverslindende machine van de industriële beschaving’ en verhuisde met vrouw Jyoti en twee kinderen naar een boerderijtje bij Galway in het westen van Ierland. Waar hij – indachtig het motto ‘Tuinieren is een aanval op de grondslag van het kapitalisme’ – inheemse bomen plant, zijn eigen groenten verbouwt en vol overgave de zelfgemaakte compost-wc leegt (een zenachtige activiteit waarover hij bevlogen vertelt). Overigens heeft hij wel een oude auto en een laptop: we voeren het gesprek per mail.

Hoe vergaat het u en uw gezin na twee maanden lockdown?

‘Wij maken het goed, dank. Het coronavirus heeft West-Ierland tot nu toe grotendeels links laten liggen. Bovendien wonen we afgelegen in het buitengebied, dus we hebben meer geluk gehad dan veel anderen.’

U verkeerde natuurlijk al in een soort lockdown.

‘We zijn naar het Ierse platteland verhuisd om een ander leven te kunnen leiden. Dus ja, we telen ons eigen voedsel, stoken ons eigen hout, drinken uit onze eigen waterput en hebben flink gesnoeid in onze ‘behoeften’. We gaven onze kinderen ook al zelf les, dus in die zin is de lockdown voor ons niet heel anders dan het normale leven.
‘Ik denk trouwens dat voor veel mensen de grootste impact van het virus een psychologische is. De notie dat de maatschappij zomaar volledig tot stilstand kan komen was voor de meesten van ons ondenkbaar, en voor sommigen een enorme schok. Ik denk en schrijf al tien jaar over een ineenstorting als deze, maar zelfs voor een doemdenker als ik was het onthutsend te zien hoe snel zo’n ineenstorting zich voltrekt.’

Het is dan ook verleidelijk de pandemie te zien als een straf voor onze moderne hybris. Zoals u schrijft in Finnegas: ‘Well, we had it coming.’

‘Ik geloof niet in straf, in elk geval niet in dit soort straf. Ik denk niet dat de aarde, of wie haar ook heeft geschapen, een strenge leraar is die ons op de vingers tikt als we te ver gaan – tenminste, niet op zo’n evidente manier. Ik denk wel, en schrijf daar ook al enige decennia over, dat onze moderne industriële maatschappij in volle vaart op een muur afrijdt. Dat is evident als je kijkt naar de stand van de natuur en alle sociale en economische ontwikkelingen.
‘Onze cultuur neemt veel meer dan ze teruggeeft. We hebben een giftige relatie met de rest van het leven op aarde. We zien het als een natuurlijke hulpbron om te verkwisten. We ruziën of we al dan niet ‘duurzaam’ moeten oogsten, en wat dat dan inhoudt, maar gedragen ons uiteindelijk als kolonialen. We hebben geen respect voor de waardigheid en de heiligheid van het leven. Culturen als de onze hebben een heel korte houdbaarheidsdatum.’

De pandemie wordt vaak voorgesteld als een morele les, een soort fabel over hoe de natuur terugveert als wij een stap terug doen, hoe de wereld kan worden als wij veranderen. ‘De natuur stuurt ons een boodschap’, zei Inger Andersen van het VN-milieu- bureau Unep. Hoe ziet u dat?

‘Als je al per se een hoopvolle les uit deze crisis wilt trekken, dan is het inderdaad mooi te zien hoe snel de natuur zich kan herstellen als we ophouden haar te plunderen en te misbruiken. Dat is ook onze belangrijkste opgave als cultuur: ophouden met het plunderen en misbruiken. Dat is de eerste stap. Die vereist wel een heel ander waardenpatroon: een traditionelere, meer nederige houding tegenover de rest van het leven op aarde.’

Veel mensen zeggen nu dat we aan een green recovery moeten werken. Als we al biljoenen euro’s investeren in het herstel van de economie, is het idee, doe dat dan meteen in duurzame energie en algehele vergroening.

‘Ik denk niet dat er iets ‘groen’ of ‘duurzaam’ is aan het modieuze technotopia dat milieubewuste progressieven en hun bondgenoten in het bedrijfsleven promoten. Dat is gewoon kapitalisme zonder CO2. Het is hetzelfde liedje: groei in een groen jasje. Voor het simpelweg vervangen van fossiele brandstoffen door, zeg, wind- en zonne-energie zouden we zo veel metaalerts en land voor nieuwe energiecentrales nodig hebben dat de schade aan de natuur even ingrijpend zou zijn als met fossiel. We kunnen er niet omheen: we zullen met name in het rijke Westen economisch een stap terug moeten zetten.’

In uw boek ‘’Bekentenissen van een afvallig milieuactivist’’ schrijft u dat het een illusie is dat duurzaamheid en groene technologie ons kunnen redden.

‘Groene technologie en duurzaamheid zijn rookgordijnen. We moeten onszelf afvragen: wat proberen we precies te ‘verduurzamen’? Veelal toch de manier van leven waaraan mensen in de rijkere landen, zoals wijzelf, gewend zijn geraakt.
‘Maar die manier van leven valt niet overeind te houden zonder een mondiale ecotechnocratie te ontwikkelen, met allerlei dubieuze ‘oplossingen’ zoals geo-engineering, kernenergie en kweekvlees, en waarschijnlijk zelfs dan niet eens. Wat niet wegneemt dat die milieubewuste progressieven daarop afkoersen, met steun van regeringen en het bedrijfsleven. Want het levend opvreten van de planeet is het fundament van de wereldeconomie.’

We zullen dus zo snel mogelijk terugkeren naar business as usual, schrijft u in uw essay. Wij zijn niet de generatie die de wereld gaat redden?

‘Ik zou het geweldig vinden als deze crisis ons de zinloosheid en de gevaren van onze manier van leven zou doen inzien. Ik geloof best dat het op persoonlijk niveau zo kan uitwerken. Dat zal niet leiden tot een koerswijziging van de ‘wereldeconomie’, die per definitie groei vereist, oftewel plundering van de planeet, om te kunnen voortbestaan.

‘In dat essay opper ik dat mijn generatie in het bijzonder niet de generatie zal zijn die een radicale omwenteling in gang zal zetten. Sommigen van ons hebben een poging gedaan, maar ze zijn stukgelopen. Misschien kunnen onze discussies een basis leggen voor wat toekomstige generaties te doen staat als de mensheid geen andere optie meer zal hebben dan om de koers volledig om te gooien.’

Toekomstige generaties? Wetenschappers waarschuwen toch dat de wereld nog maar tien jaar heeft om de emissies zo drastisch terug te brengen dat we de opwarming op 1,5 graad kunnen houden. Is dat hopeloos?

‘Het is veel te laat om nog te denken dat we onder die 1,5 graad kunnen blijven. Dan hadden we op zijn laatst drie decennia eerder moeten ingrijpen, want zo lang geleden al was de Earth Summit in Rio van 1992, toen de wereldleiders voor het eerst hebben beloofd in actie te zullen komen tegen klimaatverandering, milieuvervuiling en de massa-uitsterving. Sindsdien is het met al die ontwikkelingen alleen maar slechter gegaan, rampzalig veel slechter vaak.

‘Het is belangrijk realistisch te zijn over wie en waar we zijn. Als een cultuur, als samenleving waarderen we – met name wij aan de top van de piramide – onze economische groei en levenswijze meer dan het leven op aarde. Dat is de keuze en die maken we elke dag. We weigeren dit onder ogen te zien, en dat is precies waarom we dat wel zouden moeten doen. In plaats van onszelf wijs te maken dat we op een dag kunnen en zullen veranderen.’

Hoe kijkt u in dat licht aan tegen de klimaat- en milieuactivisten van nu, mensen als Greta Thunberg en de jongeren van Extinction Rebellion?

‘Het is goed dat zij er zijn, maar hun eisen en tactiek verschillen amper van wat wij deden in de jaren negentig. En dat verschilde weer amper van wat de generatie van onze ouders deed in de jaren zestig. Bewegingen zijn beperkte verschijnselen. Ze kunnen heel nuttig zijn, maar we hebben zoals gezegd wel te maken met een enorme cultuurcrisis. We misbruiken de aarde en als de aarde dan terugbijt, met klimaatverandering of zoals nu het covid-19-virus, gaan we ineens om verandering roepen. Politiek noch activisme zullen die bieden, omdat zij afgeleide aspecten zijn van de cultuur als geheel.’

Niet terug naar business as usual, geen activisme. Wat dan?

‘Mahatma Gandhi wist hoe je moet leven. ‘Er is genoeg voor ieders behoeften’, schreef hij, ‘maar niet genoeg voor ieders hebzucht.’ Henry David Thoreau wist het ook, net als veel inheemse volkeren en traditionele samenlevingen. Eenvoud, bescheidenheid, respect voor niet-menselijk leven, wederkerigheid. Neem niet meer dan je geeft, behandel het leven met eerbied. Het feit dat dit bijna klinkt als luchtfietserij, geeft al aan hoezeer we de weg kwijt zijn.’

En wat moet de Volkskrant-lezer met uw boodschap?

‘Vooral naar zichzelf kijken. Het is niet aan mij te orakelen over wat anderen moeten doen, maar in grote lijnen weten we wat dat is. Minder consumeren. Eenvoudiger leven. Wilde plekken beschermen. Hoe beter je het zelf in het leven hebt getroffen, hoe meer je daartoe verplicht bent.

‘Bovenal: word weer verliefd op de natuur, probeer haar te begrijpen, snap waarom zij ertoe doet. Probeer te ontsnappen aan je mens-zijn en kijk wat er dan gebeurt.’

MAANDAG 18 MEI 2020

Cijfers van deze maandag

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 14 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5694; het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus zijn besmet. Het zijn zondagse cijfers, dus het zullen er toch meer zijn. Maar het is het laagste aantal sinds 16 maart, van twee maanden geleden.

Er zijn 27 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Dat zijn er ook wat meer dan gisteren. Dat brengt het totaal van de  opnames op 11.579. Op de ic’s is van een noodsituatie geen sprake mee.

Mondkapjessukkels                                                             column van  BERT WAGENDORP

Zonder mondkapje reizen met het ov is vanaf 1 juni verboden. Maar niet elk mondkapje is toegestaan. Wie vanaf die datum in trein of bus wordt aangetroffen met een medisch mondkapje voorzien van een CE-keurmerk dat helpt tegen besmettingen kan worden beboet. Alleen niet-medische mondkapjes die ‘geen vorm van bescherming geven’ zijn toegestaan. En niet alleen toegestaan, ze zijn verplicht.

NRC Handelsblad citeerde zaterdag uit een richtlijn van het kabinet, opgesteld door Koninklijk Nederlands Normalisatie Instituut (NEN). Daar stond het allemaal in.

Op de site van het ministerie van VWS viel te lezen dat een niet-medisch mondkapje ‘niet jezelf beschermt’, maar wel mensen ‘rondom je kan beschermen’. Voor een mede-passagier ben je op jouw beurt weer een mens rondom hem of haar, zodat het mondkapje je in die rol weer wel zou beschermen. Het niet-medische mondkapje is dus een niet-beschermend beschermend (!) mondkapje.

De verplichting mondkapjes te dragen die niet beschermen kan vreemd overkomen, maar we moeten daar niet te lang bij stilstaan. Er is een tekort aan mondkapjes die wel beschermen, die zijn voor de zorg. Dus dan kom je al snel terecht bij second best, mondkapjes die dat niet doen.

Voor de zekerheid worden de boa’s die in de treinen gaan controleren op het dragen van mondkapjes die geen bescherming bieden uitgerust met mondkapjes die wel beschermen. Geen overbodige luxe, gezien het hoge percentage (als het goed is 100 procent) niet-beschermende mondkapjes onder de passagiers.

In de trein zijn de niet-beschermende mondkapjes verplicht, op het perron niet. Een niet-beschermend mondkapje mág daar natuurlijk wel. In de lijst van burgerlijke vrijheden staat het recht op het dragen van beschermkapjes waar je niks aan hebt fier overeind. Het is ook toegestaan een zelf gefabriceerd waardeloos mondkapje te dragen. Deze worden overal aangeboden. Op de VWS-site staat een naaipatroon voor virus doorlatende mondkapjes.

’s Ochtends naar je werk met een nutteloos mondkapje voor je gezicht en ’s avonds weer terug met hetzelfde mondkapje, is niet toegestaan. Niet omdat het dan opeens nutteloos zou zijn, want dat was het al. Alleen wanneer het nutteloze mondkapje tussendoor is gewassen (‘op 60 graden, geen wasverzachter gebruiken’) mag het ’s avonds voor de terugreis zinloos worden hergebruikt.

Chef Corona Jaap van Dissel houdt al sinds het begin van de crisis vol dat de mondkapjes geen meerwaarde vertegenwoordigen in de strijd tegen het virus. Dus ik ben benieuwd of Jaap vanochtend, op weg naar het RIVM in Bilthoven, voorzien is van een beschermend RIVM-mondkapje. En wat hij dan zegt tegen de professioneel bemondkapte boa die hem op de bon slingert.

In het begin van de mondkapjescrisis was sprake van een miljoenenzending van Chinese mondkapjes die na te zijn getest helaas moesten worden afgekeurd. Wellicht kunnen deze, omdat de vraag naar niet-beschermende mondkapjes nu snel zal toenemen, alsnog op de markt worden gebracht, aangezien ze vermoedelijk wel voldoen aan de harde eis van niet-bescherming.

Ik vermoed dat de richtlijn betreffende niet-beschermende mondkapjes in het ov alleen maar is bedoeld om de treinen leeg te houden. Het is pijnlijk duidelijk wie daar in het boemeltje zit, met een verknipt T-shirt voor z’n gezicht geknoopt: een sukkel. Wie wil dat?

DINSDAG 19 MEI 2020

Cijfers van deze dinsdag

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 21 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5715; het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus zijn besmet. Het zijn zondagse cijfers, dus het zullen er toch meer zijn. Maar het is het laagste aantal sinds 16 maart, van twee maanden geleden.

Er zijn 34 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Dat zijn er ook wat meer dan gisteren. Dat brengt het totaal van de  opnames op 11.613. Op de ic’s is van een noodsituatie geen sprake mee.

Zonder net te doen alsof het ‘over’ is, stel ik wel vast dat de grote golf wegebt. Er is geen sprake van dat we nu rustig kunnen gaan slapen. Achterover leunen is er niet bij. Want meneer Rutte en meneer De Jong hebben ons weer vermanend toegesproken. Ze slaan steeds op hetzelfde aambeeld in de hoop (denk ik) dat er ook bij de allerdomsten en de allerslimsten toch iets blijft hangen. Het is net als met de vroegere katechismus: als je ze maar vaak genoeg opdreunt is je met je geweten gebeiteld….. In steen. Maar uiteindelijk gaan de heren politici toch ergens aan voorbij. Iets wat zich moeilijk benoemen laat. Empathie, de onmogelijkheid voor dierbaren om steeds maar afstand van elkaar te houden. Die testen of je corona hebt zullen wel nodig zijn, maar ze leggen het primitief uit met onmogelijke metaforen, over dashboards van auto’s bijvoorbeeld. Kortom, ik dacht: ze zitten in het nauw. De druk is voor velen van de ketel en dat gaat ten koste van de geloofwaardigheid van de overheid. Krijg de kippen straks maar weer eens in het hok…! Maar ja, te velen willen om uiteenlopende redenen terug naar ‘normaal’ van vóór maart 2020! Vanwege het weer, vanwege de nauwe familiebanden, omdat de economie er te zwaar onder lijdt. Enzovoort……..

WOENSDAG 20 MEI 2020

Cijfers van deze woensdag

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 33 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5748; het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus zijn besmet. Het zijn zondagse cijfers, dus het zullen er toch meer zijn. Maar het is het laagste aantal sinds 16 maart, van twee maanden geleden.

Er zijn 14 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Dat zijn er ook wat meer dan gisteren. Op de ic’s is van een noodsituatie geen sprake mee.

DE NIEUWE EN VERSOEPELDE MAATREGELEN VANAF 1 JUNI  OP EEN RIJ

Dinsdagavond presenteerde het kabinet, eindelijk weer eens optimistisch,  lockdown maatregelen voor na 1 juni. Een aantal versoepelingen waren al bekend, andere zijn nieuw. Alle nieuwe en reeds bekende maatregelen op een rij.

Vanaf 1 juni

Voor groepen die buiten samenkomen geldt geen maximale grootte meer, zolang mensen maar 1,5 meter afstand houden. Binnen is drie mensen niet langer de norm. Het advies is nog steeds anderhalve meter afstand te houden. Dat geldt ook voor feestjes in de tuin en op het balkon.

Cafés, restaurants, theaters en bioscopen mogen weer gasten ontvangen: 30 personen mogen er binnen zijn, het personeel wordt hierbij niet meegeteld. Met alle gasten wordt vooraf een ‘checkgesprek’ gevoerd om te weten of zij verkoudheidsklachten hebben. Op de terrassen mogen net zo veel mensen zitten als er kan met anderhalve meter afstand en zolang iedereen aan tafels zit. Binnen geldt: alleen toegang met een reservering. Voor mensen uit hetzelfde huishouden geldt de afstandsregel niet.

Voor musea moeten bezoekers vooraf reserveren. Het maximum aantal bezoekers is afhankelijk van de beschikbare oppervlakte per gebouw.

Het openbaar vervoer gaat weer met een volledige dienstregeling rijden en is alleen bedoeld voor ‘noodzakelijke reizen’. Mondkapjes zijn verplicht voor reizigers vanaf 13 jaar. Op perrons en stations volstaat anderhalve meter afstand houden. Op het niet dragen van een mondkapje staat een boete van 95 euro.

Vanaf 2 juni

De middelbare scholen gaan weer open. Omdat leerlingen anderhalve meter afstand moeten houden, kunnen de scholen klassen maar voor een klein deel tegelijk ontvangen. Leerlingen moeten lopend of met de fiets naar school, om het openbaar vervoer niet te belasten. Scholen organiseren vervoer voor leerlingen die te ver weg wonen.

Vanaf 8 juni

De basisscholen mogen weer lesgeven aan volledige klassen, tenzij uit onderzoeken naar de verspreiding van het coronavirus door kinderen blijkt dat dit niet verantwoord is.

De buitenschoolse opvang gaat volledig open.

Vanaf 15 juni

Het mbo, hbo en wetenschappelijk onderwijs mogen weer toetsen en praktijkonderwijs geven op hun instellingen. Ze organiseren dit zo dat studenten niet in de spits hoeven te reizen en dat de afstandsregel in acht kan worden genomen.

Vanaf 1 juli

De douche- en toiletfaciliteiten op campings en vakantieparken gaan open.

Horeca en theaters mogen niet langer 30, maar 100 gasten ontvangen.

Vanaf 1 september

Sekswerkers, sauna’s, casino’s, coffeeshops en sportkantines mogen weer open.

Sportscholen mogen weer open. Dit kan wellicht eerder, het kabinet is hierover met de branche in gesprek. Vergunningsplichtige evenementen, waaronder het betaald voetbal, zijn tot deze datum verboden.

Opmerking

Wij, zangers en blazers, zijn nog niet aan de beurt en zullen onderzoeken naar de effecten van aërosolen moeten afwachten. Wat brengen deze druppeltjes tijdens zingen en blazen bij koor- en orkestleden teweeg? Alles wijst erop dat die heel gevaarlijk zijn met name wanneer je met z’n allen binne zit of staat. Hierdoor kunnen veel muzikanten besmet raken cq. elkaar besmetten tijdens repetities en optredens. Een groot probleem.

DONDERDAG 21 MEI 2020, hemelvaartsdag

Cijfers van deze donderdag

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 27 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5775; het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus zijn besmet.

Er zijn 13 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Dat zijn er ook wat meer dan gisteren. Wat het totaal is kan kennelijk niet (meer) nauwkeurig worden vastgesteld. Maar op de ic’s is van een noodsituatie geen sprake mee.

Ik heb me op deze dag niet zo met corona bezig gehouden. Het was prachtig weer en we hebben een heerlijke fietstocht gemaakt vanuit Arnhem naar Schaarsbergen en naar de Rozendaalse heide, dan daar langs weer naar Arnhem-Noord en naar de Utrechtsestraat. Op onze route was het druk , maar niet al te druk. Dat was wel het geval in Amsterdam, op Zeeuwse en Hollandse stranden en bijvoorbeeld in Venlo in Limburg. En dat is niet leuk: de veiligheidsregio’s dreigen nu al met maatregelen…

VRIJDAG 22 MEI 2020

 

Rapport:  levensjaren teloor door uitstel niet-covidzorg

(VK van vrijdag 22 mei 2020)

De ziekenhuiszorg voor covid-patiënten heeft veel mensenlevens gered, maar het verlies aan levensjaren bij andere patiënten is veel groter. Daardoor zullen alleen al in Nederland zeker 10 duizend mensen gemiddeld tien jaar eerder overlijden.

De afgelopen maanden meden veel patiënten het ziekenhuis uit ‘corona-angst’ en zijn operaties en behandelingen uitgesteld. Adviesbureau Gupta heeft de gevolgen in beeld gebracht, in een donderdag gepubliceerd rapport.
‘Voor ieder sterfgeval ten gevolge van covid-19 staan veel meer doden door het uitstel van reguliere zorg’, aldus het rapport, dat rept van ‘ongekende, disproportionele schade’. Geboorten lieten zich niet tegenhouden, maar verder ondervonden alle ziekenhuisafdelingen grote gevolgen van de coronazorg, blijkt uit de analyse. Zo nam op afdelingen cardiologie het aantal patiënten onder behandeling in drie maanden met gemiddeld 29 procent af, bij chirurgie was dat 28 procent, op afdelingen neurologie 24 procent.
Het zijn scenario’s, waarschuwt gezondheidseconoom en emeritus hoogleraar Guus Schrijvers, niet betrokken bij het rapport. ‘Je komt er pas achter of die voorspellingen kloppen door de hoeveelheid zorg die de laatste maanden aan patiënten is gegeven per ziekenhuis te vergelijken met dezelfde periode in de afgelopen jaren. En door de patiënten te volgen die geen zorg kregen. Daar zitten er vast ook bij voor wie dat geen gevolgen heeft gehad.’

Toch illustreren de berekeningen de groeiende ongerustheid bij artsen over de gevolgen van corona op de rest van de gezondheidszorg, erkent Schrijvers. ‘Er is natuurlijk wat aan de hand en dat moeten we serieus nemen.’ Huisartsen zagen de laatste maanden tot 70 procent minder patiënten op hun spreekuur, cardiologen vertelden begin vorige maand in de Volkskrant dat hartpatiënten massaal wegbleven uit het ziekenhuis. Angst voor besmetting speelde mee, en ook bescheidenheid van patiënten die meenden dat hun klachten wel even konden wachten. Daarnaast werden operaties afgezegd, scans uitgesteld en transplantaties afgeblazen. Ook de screening op kanker kwam stil te liggen, het aantal kankerdiagnoses daalde in een paar maanden tijd met 30 procent.
Het stuwmeer aan uitgestelde zorg is zo groot dat de komende maanden lang niet alle patiënten weer terecht kunnen. Het uitstel zal volgens het Guptarapport leiden tot een verlies van 100- tot 400 duizend gezonde levensjaren, een factor tien hoger dan de winst aan levensjaren die de zorg voor coronapatiënten heeft opgeleverd.

‘Ik ben geschrokken van de resultaten’, reageert Rudi Westendorp, hoogleraar ouderengeneeskunde in Kopenhagen. ‘Ze geven de zorgen van veel artsen een gezicht.’
Dat betekent nog niet dat de lockdown van de afgelopen maanden verkeerd is geweest, benadrukt hij. ‘We kregen te maken met een onbekende ziekte, er is verstandig en dapper beleid gevoerd. Maar nu het overweldigende van de epidemie eraf is, moeten we ons afvragen: hoe verder? Het paardenmiddel dat we de patiënt hebben toegediend heeft gewerkt, maar de bijwerkingen zijn enorm. De gevolgen zijn disproportioneel. Als we de samenleving weer op gang brengen, komen er ongetwijfeld nieuwe besmettingen. Gaan we het dan weer net zo doen?’ Het rapport is bedoeld om die vraag meer urgentie te geven, zegt Gupta-onderzoeker Daan Livestro, een van de auteurs. ‘Een tweede coronagolf is niet uitgesloten en dan zullen we moeten kiezen, afwegingen moeten maken die tot nu toe onbespreekbaar waren. We kunnen straks niet weer de reguliere zorg grotendeels stopzetten. Dat kost te veel mensenlevens.’

Het rapport noemt ideeën als strengere patiëntenselectie en concentratie van covid-zorg in enkele ziekenhuizen.

Cijfers van vrijdag 22 mei

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 13 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5788; het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus zijn besmet.

Er zijn 9 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Dat zijn er minder dan gisteren. Totaal zouden er inmiddels ca. 11.613 mensen in Nederland vanwege het coronavirus in ziekenhuizen zijn opgenomen. Op de ic’s is van een noodsituatie in het geheel geen sprake meer.

Elkaar buitenshuis voorbijlopen kan corona haast niet doorgeven

HEMELVAARTSDAG 2020: GENIETEN IN DE BUITENLUCHT. FOTO KOEN VAN WEEL / ANP

Terwijl Nederlanders zich opmaken voor heropening van terrassen met anderhalve meter ruimte tussen de bezoekers, komen Hongkongse wetenschappers met een opmerkelijke ontdekking. Het nieuwe coronavirus blijkt in de buitenlucht nauwelijks besmettelijk.

Onder 7.324 coronabesmettingen in China vonden de onderzoekers slechts één geval van iemand die het virus buitenshuis opliep: een 27-jarige man die op straat in zijn dorp een praatje maakte met een kennis die net terug was uit Wuhan. Veruit de meeste besmettingen vinden plaats in huis en in het openbaar vervoer, constateren de onderzoekers in hun nog voorlopige artikel: plekken waar men langdurig op elkaars lip zit.

‘De samenleving en beleidsmakers erkennen het belang van deze constatering niet goed’, stellen de wetenschappers, onder leiding van Li Yuguo van de Universiteit van Hongkong. ‘De overdracht van ademhalingsinfecties als sars-cov-2 (de officiële naam van het huidige coronavirus, red.) is een binnenshuis fenomeen.’
Andere wetenschappers herkennen en erkennen die bevinding. ‘Je moet altijd uitkijken of de selectie van de gegevens goed is’, zei RIVM-epidemioloog Jaap van Dissel woensdag bij een presentatie over de Chinese bevindingen. Zo wijzen de Hongkongers erop dat mensen meer tijd binnenshuis zijn dan buiten. ‘Dat het virus zich buiten minder verspreidt, is zeker waar. Het kan er verwaaien en zonlicht met uv-straling inactiveert het virus.’

‘Je moet altijd een beetje oppassen, de ene buitenlucht is niet de andere’, zegt hoogleraar klinische virologie Louis Kroes (LUMC), doelend op overdekte tenten en afgeschermde terrassen. ‘Maar in de normale buitenwereld gaat het je echt niet lukken het virus over te dragen. Er is gewoon geen bewijs dat dit soort respiratoire virussen in de buitenlucht kunnen worden overgedragen op een manier die ook maar enigszins relevant is voor de epidemie.’
Erg kritisch is Kroes dan ook over de strikte handhaving van de anderhalvemeter-regel in parken, natuurgebieden en op straat. ‘Men wil duidelijkheid, rechtlijnigheid. Maar we schieten erin door.’ Als voorbeeld noemt hij gemeenten die zich het hoofd breken over stoepen die minder dan anderhalve meter breed zijn. ‘Dan denk ik: moet je nou álles tot een probleem verklaren? In de buitenlucht kun je best een iets ander beleid voeren.’
Toch hangt het af van de omstandigheden, erkennen alle experts. ‘Overdracht buitenshuis is niet uitgesloten’, stelt Yuguo. Vooral de blootstelling telt: uren geanimeerd met elkaar praten op een terras speelt het virus meer in de kaart dan wandelen door het park. ‘Het gaat om langdurig aanhoudende overdrachtssituaties’, zegt Kroes. ‘Niet om elkaar voorbijlopen op straat.’

Het Outbreak Management Team dat het kabinet wetenschappelijk adviseert, heeft voor zover bekend geen versoepeling van de afstandsregel in de buitenlucht aangekaart. Maar het verschil zit subtiel in de adviezen. Zo staat het kabinet wel sommige buitensporten toe, maar nog geen binnensporten.

ZATERDAG 23 MEI 2020

Cijfers van zaterdag 23 mei

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 23 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5811; het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus zijn besmet.

Er zijn 10 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Dat zijn er minder dan gisteren. Totaal zouden er inmiddels ca. 11.659 mensen in Nederland vanwege het coronavirus in ziekenhuizen zijn opgenomen. Op de ic’s is van een noodsituatie in het geheel geen sprake meer.

Alweer geringe aantallen doden en ziekenhuisopnames. We zijn het erover eens dat het inmiddels wel enorm is afgevlakt. Het virus is niet verdwenen, maar we hebben nu de illusie dat we het redelijk onder controle hebben. Veel hangt af van het gedrag van miljoenen mensen in talloze situaties. Met een maand of twee is wel duidelijk zijn of voldoende mensen voldoende hun gedrag zodanig hebben veranderd dat het virus niet meer die moordenaar kan zijn dan het was. Overigens sluipmoordenaars blijven natuurlijk altijd gevaarlijk, dus zolang er geen vaccin is, dat we allemaal toegediend hebben gekregen, blijft het opletten wat je doet, waar je bent, wat je omgeving doet etc.

Maar dat is nog niet zo eenvoudig zoals vandaag in de Volkskrant uiteen is gezet door Haro Kraak. Zie hieronder.

ONVERBETERLIJK OPTIMISME IS EEN VERLEIDELIJKE VALKUIL

Analyse: zorgeloze zomer

Zo snel als Nederland zich aanpaste aan een nieuw normaal, zo snel lijkt ook het oude normaal weer terug. De parken stromen vol alsof er nooit corona was. Hoe werkt dat toch, in het menselijk brein?

Het vermoeden was er al langer, maar werd deze week bevestigd door onderzoek uit Hongkong: het coronavirus blijkt in de buitenlucht nauwelijks besmettelijk. Het inzicht drong ook door tot het RIVM. Jaap van Dissel zei woensdag over de bevindingen: ‘Dat het virus buiten minder verspreidt, is zeker waar. Het kan er verwaaien en je hebt er zonlicht met uv-straling die het virus inactiveert.’ Goed nieuws dus, en een dag later meteen in de praktijk gebracht. Op de hete Hemelvaartsdag voelden mensen zich massaal veilig genoeg om de anderhalve meter buiten min of meer te negeren. Hutjemutje zaten ze in parken, aan de oevers, op de stranden. Overal in het land werden vervolgens parken ontruimd of afgesloten, toegangswegen geblokkeerd en boetes uitgedeeld.
Maar de Nederlander lijkt zich over covid-19 nog maar weinig zorgen te maken, deels terecht, kijkend naar de hoopvolle berichten. Je zou kunnen zeggen: het was de week waarin het optimisme doorbrak. De cijfers zijn gunstig. Nederland begeeft zich naar het einde van de eerste golf, verwacht wordt dat er maandag nog 175 covid-patiënten op de ic’s liggen.
In het straatbeeld is te zien hoe de horeca, met tape, tafeltjes en afscheidingswandjes, zich monter opmaakt voor een verdienmodel dat het vooral moet hebben van terrassen. De basisscholen mogen weer volledig open vanaf 8 juni, het voorgezet onderwijs vanaf 2 juni. De beurzen veerden op, dankzij het vooruitzicht op versoepeling (en daalden weer licht op Hemelvaart). Zelfs de vakantieplannen, toch het belangrijkste onderwerp voor de middenklasse, lijken in zicht te komen: na Portugal, Griekenland, Italië en Spanje kondigde ook het strenge Frankrijk aan dat Europese toeristen waarschijnlijk welkom zijn binnenkort. Zou het dan toch een overwegend normale, vrolijke zomer worden? Of kunnen we ons beter voorbereiden op een teleurstelling?

Het onverbeterlijke optimisme is een verleidelijke valkuil van het menselijke brein. We zijn evolutionair geneigd om de toekomst, ondanks tegenslagen in het verleden, tamelijk zonnig tegemoet te zien – wat een belangrijke motor van vooruitgang is – en ervan uit te gaan dat de huidige situatie zich onveranderd zal voortzetten. Deze ‘normalcy bias’ verklaart waarom mensen, zelfs direct na een ramp, de kans op een volgende ramp onderschatten. Naïef, maar veerkrachtig. Vooral het abstracte, exponentiële gevaar van een pandemie is voor de hersenen nauwelijks te bevatten. Lineaire groei is goed te begrijpen, elke dag dezelfde absolute toename, zo nodig grijpen we in. Maar de snelheid van een pandemie overvalt mensen: een miniem risico verdubbelt zich per dag tot een immense dreiging.
Vandaar dat het klassieke raadsel van de waterlelies in de vijver recentelijk weer veel opdook. Na 24 dagen is de vijver geheel bedekt met lelies, een plant die elke dag verdubbelt in grootte. Op welke dag is de helft bedekt? Velen zullen intuïtief 12 dagen zeggen, maar het antwoord is: op dag 23. Na twaalf dagen is slechts 0,024 procent bedekt. Het gevaar is dat we pas op dag 22 doorhebben dat sprake is van een uitbraak.

Onzichtbare deeltjes

De bedrading in het brein is zo gelegd dat acute en tastbare, maar statistisch gezien verwaarloosbare dreigingen zoals aanslagen, vliegtuigcrashes en haaienbeten velen malen enger zijn dan onzichtbare virusdeeltjes of sluipende processen als klimaatverandering. In de internationale bestseller Thinking, Fast and Slow schrijft psycholoog Daniel Kahneman dat het brein twee modi heeft: een snelle, intuïtieve vorm van denken en een analytische denkwijze, gebaseerd op data. De intuïtie, hoewel feilbaarder, is de dominante van de twee.
‘We berekenen kansen niet wetenschappelijk’, zegt hoogleraar psychologie Paul Slovic in het Amerikaanse blad The Atlantic, ‘maar worden gestuurd door onze gevoelens, die grotendeels worden bepaald door onze ervaringen.’ Hij wijst op een onderzoek uit 1962: mensen die op een riviervlakte wonen kunnen zich niet voorstellen dat een overstroming in de toekomst groter zal zijn dan eerdere overstromingen. Zo kunnen wij ons nu nauwelijks voorstellen dat een tweede coronagolf groter zal zijn, laat staan een volgende pandemie.
Daarbovenop komt de cognitieve vertekening dat mensen zich moeilijk kunnen voorstellen dat het leed dat anderen overkomt, hen ook zal treffen, het zogenaamde ‘falen van de verbeelding’, onder meer beschreven door statisticus Nassim Nicholas Taleb in zijn bestseller The Black Swan. Dat effect wordt vergroot als de kansen werkelijk beter zijn voor de ene groep dan voor de andere, zoals in het geval van covid-19. Omdat ouderen de risicogroep vormen, wanen jongeren zich onoverwinnelijk.

Ingeënte dieren

Het optimisme werd, niet verrassend, deze week meteen op de proef gesteld. Het veelbelovendste vaccin, uit Oxford, bleek toch niet te doen wat het moest doen: in de neuzen van gevaccineerde resusaapjes werden evenveel virusdeeltjes aangetroffen als in niet-ingeënte dieren. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) waarschuwde op woensdag dat de pandemie nog lang niet voorbij is en dat er 106 duizend nieuwe besmettingen waren geregistreerd in 24 uur, het hoogste aantal tot nu toe.
En het RIVM meldde donderdag dat het aantal nieuwe besmettingen in Nederland toch weer was opgelopen. Dinsdag ging het om 108 nieuwe gevallen, woensdag 198, donderdag waren het er 253. Maar zulke cijfers zijn niet eenduidig, de verschillen per dag niet per se significant. Testen we meer? Of zijn dit de eerste signalen van de tweede golf?

Mogelijk gaan we een betrekkelijk zorgeloze zomer tegemoet, een buitensamenleving die een tweede golf onderdrukt. Het optimisme zal groeien, hoe langer het goed blijft gaan. En als de herfst en winter weer om strengere maatregelen vragen, blijkt het realisme toch beter te beschermen tegen teleurstellingen. Hoewel het optimisme dan helpt om die donkere dagen door te komen.

ZONDAG 24 MEI 2020

Cijfers van zondag 24 mei

Sinds het begin van de coronacrisis zijn er niet zo weinig ziekenhuisopnames gemeld als de deze week. De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 11 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5822; het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus zijn besmet.

Er zijn 13 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Totaal zouden er inmiddels ca. 11.672 mensen in Nederland vanwege het coronavirus in ziekenhuizen zijn opgenomen. Op de ic’s is van een noodsituatie in het geheel geen sprake meer.

Het laatste nieuws

In Groenlo zijn meer dan honderd werknemers van een slachterij besmet geraakt door het virus. Met name gastarbeiders, die ook nog eens hutje bij mutje in pensions en dergelijke zitten. Een ideale situatie voor een opdringerig virus. En de slachterijen en uitzendorganisatie(s) sturen die mensen ook nog eens van het ene bedrijf naar het andere. Kortom, dat kan nog leuk worden; wie nu denkt dat het wel over is, heeft het mis. Ik ga dit nog een paar dagen volgen voordat ik dit deel afsluit.

Massale besmetting personeel slachthuis Groenlo

147 van de 657 medewerkers van een vleesverwerkingsbedrijf in Groenlo zijn besmet met het coronavirus. De meeste besmettingen (79) zijn vastgesteld bij medewerkers die in Duitsland wonen, de overige 68 besmette personeelsleden wonen in Nederland, meldt de GGD. Afgelopen week werd het slachthuis van slachter en vleesverwerker Vion per direct gesloten vanwege een uitbraak van het virus. Bij een steekproef onder 212 medewerkers werden er 45 positief getest. De uitkomst van de steekproef was voor de GGD aanleiding om ook de overige medewerkers te testen. Vion is geschrokken van het grote aantal besmettingen. ‘De schrik zit er in omdat dit de eerste keer is dat er is getest onder een groep mensen die vrij is van gezondheidsklachten. En dan blijken 147 mensen uit deze groep zonder klachten het virus te hebben’, aldus Ronald Lotgerink, directeur van de Vion Food Group.

MAANDAG 25 MEI 2020

Cijfers van maandag 25 mei

Ook deze week begint met weinig corona-overledenen en een zeer gering aantal nieuwe patiënten. De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 8 meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5830; het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus zijn besmet.

En er zijn slechts 8 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Totaal zouden er inmiddels ca. 11.680 mensen in Nederland vanwege het coronavirus in ziekenhuizen zijn opgenomen. Op de ic’s is van een noodsituatie in het geheel geen sprake meer: er liggen nog maar 223 coronapatiënten op de intensive care.

DINSDAG 26 MEI 2020

Cijfers van heden, 26  mei

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 26  meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5856; het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus zijn besmet. Het zijn er in werkelijkheid veel meer.

Vandaag zijn er slechts 10 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Totaal zouden er inmiddels ca. 11.690 mensen in Nederland vanwege het coronavirus in ziekenhuizen zijn opgenomen. Hoeveel het er precies zijn (geweest) weet men volgens mij niet. Op de ic’s is nu van een noodsituatie geen sprake meer. Het totaal aantal personen met coronabesmetting (en heel ernstig ziek) op de intensive care bedraagt op deze dag slechts 188.

WOENSDAG 27 MEI 2020                                         IK BEN VANDAAG 77 JAAR GEWORDEN

Cijfers van deze dag

De afgelopen 24 uur zijn er in ons land 15  meldingen binnengekomen van personen die zijn overleden ten gevolge van het nieuwe coronavirus. Dat brengt het totaal van de overledenen op 5871 ; het gaat hier alleen om mensen van wie bij tests is gebleken dat ze door het corona-virus zijn besmet.

En er zijn slechts 7 nieuwe ziekenhuisopnames vanwege corona bekend geworden. Totaal zouden er inmiddels ca. 11.697 mensen in Nederland vanwege het coronavirus in ziekenhuizen zijn opgenomen. Op de ic’s is van een noodsituatie in het geheel geen sprake meer. Het aantal coronapatiënten op ic’s is gedaald met 35. Dat betekent dat er daar nog maar 153 mensen ziek liggen te zijn.

NAWOORD

In de afgelopen twee à  drie weken konden steeds meer patiënten met andere ernstige klachten/ziekten geholpen cq. behandeld worden. Kankerpatiënten, hartpatiënten, nierpatiënten enzovoort. Er is meer en meer ruimte voor die mensen  op de ic’s als dat nodig is. Bekend is gemaakt dat het om duizenden patiënten gaat. Aan die kant van de zorgmarkt hebben de problemen zich de afgelopen weken ernstig opgehoogd. Het zal ook mensenlevens hebben gekost en men vreest dat dat nog wel een tijdje zo zal doorgaan. Dit is allemaal zo gegaan omdat patiënten met corona een voorkeursbehandeling kregen: het virus wordt als zeer gevaarlijk beschouwd, nog steeds. Toen de WHO verklaarde dat de epidemie van een paar landen was ontaard in een pandemie werd overal alles ingezet om de gevaren van besmetting met het coronavirus zo klein mogelijk te krijgen. En okay, dat heeft geholpen. Maar…

Omdat men verwacht dat er beslist een tweede coronagolf zal komen -zo niet in de zomer dan wel in het najaar- staat men spoedig  voor de vraag: hoe moeten we bij zo’n tweede golf de patiënten selecteren? Voor opname in ziekenhuizen, voor opname op de  ic-afdelingen? Wij, de oudjes, die de risicogroep bij uitstek vormen, verwachten dat we dan niet meer zoveel mededogen zullen krijgen. De kans is groot dat het dringen wordt voor de poorten van de ziekenhuizen. Want al ergens in april vatte de mening post dat je niet de jongere generaties kunt opofferen voor de oudere generatie.

Het worden nog spannende tijden. Sommige mensen veronderstellen dat het tussen nu en najaar 2021 bij een tweede of een derde golf allemaal nog moeilijker zal worden dan bij de eerste golf. En tja, je zou kunnen verzuchten: ik moet er niet aan denken. Maar ik zeg je dit: ik moet dat wel: ik ga het in de gaten houden en hou er rekening mee dat er een tweede komt.

Hiermee sluit ik op 27 mei 2020, op de dag dat ik 77 jaar ben geworden, dit dossier Covid-19 af. En ik noem het nu alvast Deel I, omdat ik verwacht dat ik nog een deel II ga samenstellen.

Liever niet overigens.

___________________________________